- Yazar Biyografisi (TEİS)
Hoca Mes’ûd, Mes’ûd bin Ahmed - Madde Yazarı: Prof. Dr. Sadık Yazar
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:Başlangıç-15. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Mesnevi
- Yayın Tarihi:04/04/2022
KELÎLE VE DİMNE [MANZUM] (MES’ÛD)
masal/hikâye niteliğinde ahlak ve siyasetname kitabıHoca Mes’ûd, Mes’ûd bin Ahmed (d. ? - ö. 803/1400-01’ten önce)
ISBN: 978-9944-237-87-1
14. yüzyıl şairlerinden Mes’ûd bin Ahmed’in mensur Kelîle ve Dimne tercümesinin yine kendisi tarafından yapılan nazma aktarımıdır. Mes'ûd bin Ahmed, Nasrullâh’ın Farsça versiyonunu esas alarak Kelîle ve Dimne'yi Türkçeye mensur biçimde tercüme ettikten sonra hamisi Aydınoğlu Îsâ Bey’in isteği ile kendi mensur metninden hareketle nazmettiği Kelîle ve Dimne’sini I. Murâd’a sunmuştur. Gotha yazmaları arasında 189 numarada bulunan bu eserin Mes’ûd bin Ahmed’e ait olduğu Semih Tezcan tarafından tespit edilmiştir. Milan Adamovic’in, mesneviyi anonim bir eser olarak neşretmesi üzerine bir tanıtma yazısı yazan Tezcan (1995: 65-84), yapılan neşri tanıttıktan sonra söz konusu eserin Mes’ûd tarafından yazıldığı tezini ileri sürmüştür. Bu tezin ispatlayıcısı olarak da yazarın diğer eserleri ile elimizdeki manzum Kelîle ve Dimne arasındaki stil benzerliğini ve Mes’ûd’un bir diğer eseri olan Süheyl ü Nevbahâr’daki bir beytin çok az bir değişiklikle bu metinde de yer almasını ileri sürmüştür (Tezcan 1995: 73-74). Mes’ûd bin Ahmed'i bu eseri yazmaya teşvik eden kişi konusunda da görüşlerini belirten Tezcan; mesnevide “ille kim ashâb içinde bir kişi / kim anun eylük durur dâ’im işi” beytinde geçen “ashâb içinde bir kişi”den kastedilen kişinin, sonraki beyitlerde “Îsî-yi sânî durur âlemde ol” mısraıyla kendisine gönderme yapılan Aydınoğlu İsâ Bey olduğunu düşünmektedir (1995: 70-73). Mes’ûd’un yaşlılık döneminde kaleme aldığı bu manzum Kelîle ve Dimne’de, Zehra Toska'nın çalışmasına göre 16 bâb ve bir zeylden oluşan (1989: 322-328) mensur versiyondaki son 7 bölüm bulunmamaktadır.
Manzum Kelîle ve Dimne Milan Adamovic tarafından anonim bir eser olarak neşredilmiştir (Adamovic 1994).
Kelîle ve Dimne tercümesinin ayrıntıları için bk. "Kelîle ve Dimne (Mes’ûd)" Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü. http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kelile-ve-dimne-hoca-mes-ud
Şairin biyografisi için bk. “Hoca Mes’ûd, Mes’ûd bin Ahmed”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/hoca-mesud-mesud-bin-ahmed
Eserden Örnekler
Kelîle ve Dimne’den
Hod bu nesne girmezidi harcuma
Kim kılayıdum bu sözi tercüme
İlle kim ashâb içinde bir kişi
Kim anun eylük durur dâ'im işi
Gendüsi yavlak halîm ü pür-hüner
Dâ'im ol döker gümiş üzre güher
Her kaçan kim fikrile mevhûm ider
Sanasın kim dürleri manzûm ider
Elinün dili kaçan söylese söz
Bilür anı görmedin bu cümle göz
Anberi ay yüzine kılsa nikâb
Bir su'âlında belürür bin cevâb
Nâmeyi çün derc kılup imlâ kılur
Nesh-i nâzük lutfıla inşâ kılur
Göstericegin kalem ol deftere
Dercini kıla Utârid yüz pâre
Îsî-yi sânî durur âlemde ol
Bana andan zâhir oldı ışbu yol
Didi yaza-sen niçün yazmayasın
Şâhumuza bir kitâb düzmeyesin
Her biri geldi kodı bir yâdigâr
Bir şâhun adını kıldı ihtiyâr
Ol sebebdeb halk ol adı yâd ider
Geçmiş-ise dahı rûhın şâz ider (Tezcan 1995: 71)
Kaynakça
Adamovic, Milan (1994). Kelile vü Dimne Türkische Handschrift T 189 der Forschungsbibliothek Gotha. Hildesheim (tıpkıbasımla birlikte).
Tezcan, Semih (1995). “Mes’ûd ve XIV. Yüzyıl Türk Edebiyatı Üzerine Yeni Bilgiler”. Türk Dilleri Araştırmaları, (5): 65-84.
Toska, Zehra (1989). Türk Edebiyatında Kelile ve Dimne Çevirileri ve Kul Mes’ûd Çevirisi. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Toska, Zehra (1991). “Kelile ve Dimne’nin Türkçe Çevirileri”. Journal of Turkish Studies /Türklük Bilgisi Araştırmaları, (XV): 355-357.
Yazar, Sadık (2011). Anadolu Sahası Klasik Türk Edebiyatında Tercüme ve Şerh Geleneği. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | SÜHEYL Ü NEVBAHÂR / KENZÜ’L-BEDÂYİ’ / NEV-BAHÂR U SÜHEYL / SÜHEYL-NÂME (MES’ÛD) | Hoca Mes’ûd, Mes’ûd bin Ahmed | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 2 | FERHENG-NÂME-İ SA’DÎ / TERCÜME-İ FERHENG-NÂME-İ SA’DÎ (MES’ÛD) | Hoca Mes’ûd, Mes’ûd bin Ahmed | Dr. Öğr. Üyesi Fatma İmamoğlu |
Görüntüle | ||
| 3 | KELÎLE VE DİMNE (MES’ÛD) | Hoca Mes’ûd, Mes’ûd bin Ahmed | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 4 | CÂMASB-NÂME (ABDÎ) | Abdî, Mûsâ | Prof. Dr. Müjgân Çakır |
Görüntüle | ||
| 5 | TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği |
Görüntüle | ||
| 6 | RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 7 | NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) | Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz | Doç. Dr. Recep Uslu |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (ADLÎ) | Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed | Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 10 | DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) | Âfitâbî | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 12 | DÎVÂN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Doç. Dr. Osman Kufacı |
Görüntüle | ||
| 13 | HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle |