Asıl ismi Yûsuf bin Hüseyin el-Kirmastî olan Balıkesirli Devletoğlu Yûsuf tarafından yazılmış eser. Kaynakların el-Hâşiye ale’l-Mutavvel ve Hâşiyetu’ş-Şerhi’l Mutavvel li’t-Telhîs olarak söz ettikleri eser için  Devletoğlu Yûsuf bir isim zikretmemiştir (Aktaş 2019: 24).

Metin, el-Kazvînî (ö. 739/1338)’ye ait et-Telhîs adlı belâgat kitabına Taftazânî (ö. 792/1390)’nin şerh olarak kaleme aldığı el-Mutavvel’in, Seyyid Şerîf Cürcânî (ö. 816/1413) tarafından yazılan Hâşiye’sine Devletoğlu Yûsuf’un yazdığı hâşiyedir (Balcı 2014: 414; Tanyıldız 2020). Farklı zaman dilimlerinde kaleme alınan bu eser, el-Mutavvel’in me‘âni ve beyân kısımlarının şerhinden oluşmaktadır. Müellif, risalenin beyân kısmını 857/1453 yılından sonra yazıp Fâtih Sultan Mehmed’e, me’ânî kısmını ise 917-918/1511-1512 ? yıllarında yazarak II. Bâyezîd’in oğlu şehzade Ahmed’e ithaf etmiştir (Aktaş 2019: 18, 24).

Arapça olarak kaleme alınan eserin iki nüshası tespit edilebilmiştir: Süleymaniye Kütüphanesi, Süleymaniye, Nu. 00888, vr. 11b-133a; Süleymaniye Kütüphanesi, Turhan V. Sultan, Nu. 00283, vr. 1b-142a, 143b-238a (Aktaş 2019: 24). Sahip Aktaş ayrıca Edirne Selimiye Yazma Eser Kütüphanesi, Nu. 00039, vr. 1b-39b künyeli nüshada, Haşiye-i Kirmâstî Ale't-Telhîs adıyla Kirmâstî adına bir eser bulunduğunu ve bu eserin Kirmâstî’nin el-Hâşiye Ale’l-Mutavvel adlı eserinin me‘ânî kısmına dair yazmış olduğu şerhle karşılaştırıldığında iki metinde yer alan ilgili bölümlerin aynı olduğunu belirtmiştir (2019: 24).

Müellifin biyografisi için bk. “Yûsuf, Devletoğlu Fakîh Yûsuf Çelebi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/yusuf-devletoglu-fakih-yusuf-celebi