Hanefî fürûunda kaleme alınan Vikâyetü’r-Rivâye fî-Mesâ’ili’l-Hidâye adlı Arapça eserin Balıkesirli Devletoğlu Yûsuf tarafından yapılan Türkçe tercümesi. Burhânuşşerîa Mahmûd b. Sadruşşerîa el-Evvel Ubeydullâh (ö. 693/1293’ten sonra)’ın tam adı Vikâyetü’r-Rivâye fî-Mesâ’ili’l-Hidâye olan eseri Hanefî fürûunda kaleme alınan özlü metinlerden olup mütûn-ı erba’a (dört temel metin) ve mütûn-ı selâse (üç temel metin) arasında yer almaktadır. Yazıldığı tarihten itibaren birçok şerh, ihtisâr, hâşiye, ta’lîk ve tercümeye konu olan eser, erken dönemden itibaren Osmanlı Türkçesine de tercüme edilmiştir (Bedir 2013: 43/106). Devletoğlu Yûsuf, eserini yazmaya 827/1424 yılında başlamış, 828/1425 yılında tamamlamıştır (Aktan 2002: 10-11). Bu tercümenin yazma eser kütüphanelerinde çok sayıda nüshası mevcuttur. Nitekim Mehmet Demir doktora tezinde metnin 30 nüshasını tespit etmiştir (1999).

Mustafa Özkan’ın ifadesiyle Vikâye, Vikâye Tercümesi, Hidâye ve Vikâye Tercümesi, Manzûm Fıkıh, Kitâb-ı Manzûme, Kitâbü’l-Beyân, Tuhfe-i Murâdî, Murâd-nâme isimleriyle de anılan tercüme, mensur olarak yazılan Vikâye’nin manzum bir tercümesi olup II. Murâd’a takdim edilmiştir. Mesnevi nazım biçimiyle ve aruzun “fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâ'ilün” kalıbıyla nazmedilen eser 6960 beyitten oluşmaktadır (Özkan 1994: 9/243; Yazar 2014: 66). 

Vikâye, 16 beyitten oluşan kısa bir girişle başlamaktadır. Bu kısımda besmelenin fazileti, hamdele ve salveleye yer verilmektedir. Akabinde “Sebeb-i Nazm-ı Kitâb” başlıklı bölümde Devletoğlu Yûsuf, Türkçe eser yazmanın önemi ve gereğinden bahsettikten sonra sözü devrin padişahı II. Murâd’a getirip onun övgüsüne yer verir. Bu bölümde verdiği bilgilerden anlaşıldığı kadarıyla tercümesinde başka manzum fıkıh kitapları ile muhtelif fetva mecmualarına da başvuran yazar, eserini Türkçe olarak nazmetmenin zorluğundan bahsedip okuyucuyu ortaya çıkacak hataları tashihe davet etmektedir. Giriş bölümünden sonra eser, füru kitaplarında sıklıkla karşılaşılan bir tertip ve konu akışı içerisinde “kitâbu’t-tahâret, kitâbu’s-salât, kitâbu’z-zekât, kitâbu’s-savm, kitâbu’l-hacc, kitâbu’t-talâk ve kitâbu’l-eymân” gibi ana başlıklar altında fıkhî konular ele alınmaktadır.

Anadolu sahası Türk edebiyatının erken dönem ürünleri arasında yer alması dolayısıyla başta Amil Çelebioğlu olmak üzere birçok araştırmacının dikkatini çeken bu tercüme, üç ayrı doktora tezi çalışmasına (Altunkaynak 1992; Demir 1999; Aktan 2002) konu olmakla birlikte henüz neşredilmiş değildir. 

Mütercimin/Şairin biyografisi için bk. "Yûsuf, Devletoğlu Fakîh Yûsuf Çelebi". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/yusuf-devletoglu-fakih-yusuf-celebi