Asıl ismi Yûsuf bin Hüseyin el-Kirmastî olan Balıkesirli Devletoğlu Yûsuf'un yazdığı eser. Devletoğlu Yûsuf bu kitabı, El-Kazvînî (ö.739/1338)’nin Telhîsu’l-Miftâh’ını esas alarak hazırlamıştır (Benli 1998: 236). Daha sonra metni şerh edip et-Tibyân adını vermiştir. Ardından özetini çıkarıp bunu da el-Müntehab (el-Müntehabü fî Muhtasari’t-Tebyîni fi’l-Me'ânî ve’l-Beyân) şeklinde isimlendirmiştir (Balcı 2014: 313). Arapça olarak kaleme alınan eserin üç nüshası tespit edilebilmiştir: Süleymaniye Kütüphanesi, İsmihan Sultan, Nu. 0034, vr. 1b-84a; Süleymaniye Kütüphanesi, Laleli, Nu. 02780, vr. 1b-96a; Diyanet İşleri Başkanlığı Kütüphanesi, Nu. 005606-III, vr. 139b- 242a. Diyanet İşleri Başkanlığı Kütüphanesindeki nüshaya göre risale 888/1483 yılında telif edilmiştir (Aktaş 2019: 25).

Metin, giriş (temel kavramlar), iki fen/ilim (me’ânî, beyân) ve hâtime (bedî’) bölümlerinden oluşmaktadır (Aktaş 2019: 25). “Belagat sahasının önde gelen Miftâhu’l-Ulûm, Telhîsu’l-Miftâh, el-Îzâh, el-Mutavvel ve el-Muhtasar adlı çalışmaların özünü bir bütün halinde derlemesi ve belagat bahislerini bilhassa öğrencilere hitabeden oldukça kolay, akıcı bir üslupla ele alıp izah etmesi, Kirmâstî’nin bu eserinin göze çarpan ilk özellikleri arasında zikredilebilir. Telhîsu’l-Miftâh ve El-Mutavvel’de geçen şevâhidin önemli bir kısmını havi olan bu eserinde Kirmâstî’nin, yeri geldikçe Miftâhu’l-Ulûm, Delâ’ilu’l-İ'câz ve Esrâru’l-Belâga'dan beyitler aldığı, izahında bulunduğu kaide ve kuralları Kur’ân’dan özenle naklettiği ayetlerle işleyerek belagat mevzularına zenginlik ve canlılık vermek istediği de görülür." (Benli, 1998: 236). Eserdeki bir diğer önemli husus “müellifin şevâhid meyanında kaydettiği ayetlerin tefsiri ve istişhada konu olan unsurlarını izah ederken özellikle ez-Zemahşerî (ö. 538/1144)’nin el-Keşşâf'ın Hakâ'ik et-Tenzîl adlı tefsirinden faydalanmış olmasıdır" (Benli 1998: 239). Et-Tebyîn’de dikkat çeken başka bir özelliği ise “konularının tasnif ve tertibinde görmek mümkündür. Ele aldığı mevzuların sıralanmasında genellikle Telhîsu’l-Miftâh’ın planına uymaya azamî gayret sarf eden Kirmastî, bazı yerlerde el-Kazvînî’den ayrılarak kendine özgü tasnif ve sıralamalar yapmıştır (Benli 1998: 240). 

Eser, Mehmet Sami Benli tarafından Yûsuf el-Kirmâstî, Hayatı ve et-Tebyîn Fi’l-Me‘ânî Ve’l-Beyân’ı adıyla doktora tezi olarak çalışılmıştır (1996).

Biyografi için bk. “Yûsuf, Devletoğlu Fakîh Yûsuf Çelebi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/yusuf-devletoglu-fakih-yusuf-celebi