ZEYL-İ HEŞT BEHİŞT/SELİMŞÂH-NÂME (İDRİS-İ BİTLİSÎ)
Yavuz Sultan Selim dönemi tarihi
İdrîs-i Bitlisî, Ebu'l-Fazl Mehmed Efendi

ISBN: 978-9944-237-87-1


İdrîs-i Bitlisî’nin Yavuz Sultan Selim’in emriyle padişahın döneminin önemli olaylarını anlattığı eseri. Babasının vefatı sebebiyle eseri Ebu’l-Fazl Mehmed Efendi tamamlamış, bu müdahaleler sebebiyle eser Zeyl-i Heşt Behişt (Kâtib Çelebi 1941-1943: 2/2043; Bağdatlı İsmâil Paşa 1955: 2/253) ismiyle ona atfedilmiştir (Demir 2023: 66-67). Eserin İdrîs-i Bitlisî’ye aidiyetini Kırlangıç delilleriyle ortaya koymuştur (İdrîs-i Bidlîsî 2016: 51-52). Selîmşâh-nâme’de İdrîs-i Bitlisî’nin vefatından sonra yazılan tüm bölümler Ebu’l-Fazl Mehmed Efendi’ye aittir. Eserde II. Selim’in vasıflarının ve seciyelerinin anlatıldığı bölüm, saltanat tahtına oturuşunun fezlekesi ile babasının vefat haberinin verilişini anlatan manzumenin yer aldığı bölümün baş kısmı (İdrîs-i Bidlîsî 2016: 79-94); Kanûnî’nin emriyle I. Selim’in kabri üzerine türbe yapılışını anlatan bölüm (İdrîs-i Bidlîsî 2016: 475-479); hâtime kısmında bulunan III. Murad’ın övgüsü (İdrîs-i Bidlîsî 2016, 479-482); müellifin özür ve bağışlama dileğinin yer aldığı bölüm (İdrîs-i Bidlîsî, 2016, 482-485); eserin sonunda yer alan 974/1567 tarihinin yer aldığı “Kitabın Bitiriliş Tarihi Hakkında” başlıklı bölüm de (İdrîs-i Bidlîsî, 2016, 487) Ebu’l-Fazl Mehmed Efendi tarafından yazılmıştır (Demir 2022: 110-111). Arap vilâyetlerinin tahrir defterlerinin tutulmasının anlatıldığı bölüm (İdrîs-i Bidlîsî, 2019, 444-446); eserin iki mukaddimesi (İdrîs-i Bidlîsî, 2016, 108) ile fihristinde yer alan 1515-1516 olaylarında yer alan “Kürdistan emirlerinin, merhum babam Mevlânâ İdris’in kılavuzluğuyla Diyarbekir’de biat etmeleri” (İdrîs-i Bidlîsî, 2016, 109) şeklindeki madde başlığı; Bıyıklı Mehmed Paşa ile Diyarbakır fethinin anlatıldığı manzum fezlekenin sonundaki kısım da (İdrîs-i Bidlîsî 2016: 354-356) Ebülfazl Mehmed Efendi’ye aittir (Demir 2022: 112). Babası ve I. Selim’in dostluğunu ve ilişkisini özetlediği bölümün (İdrîs-i Bidlîsî 2016: 102-107); İdrîs-i Bitlisî ve vezirlerin Tebriz’e gönderilmesinin anlatıldığı bölümün (İdrîs-i Bidlîsî, 2016: 244-246); İdrîs-i Bitlisi’nin Mısır fethinden sonraki olayları anlattığı bölümün başlığı (İdrîs-i Bidlîsî, 2016, 418-420) da Ebu’l-Fazl Mehmed Efendi tarafından yazılmıştır (Demir 2022: 111).

Eser hakkında bir doktora (Kırlangıç 1995) ve iki yüksek lisans (Hatunoğlu 1998; Aksoy 2021) çalışması yapılmıştır. Eserin Türkiye’de ve yurt dışında çok sayıda nüshası bulunmaktadır (Demir 2023: 72-73).

Kaynakça


Bağdatlı İsmâil Paşa (1951-1955). Hediyyetü’l-‘ârifîn. hzl. İbnülemin Mahmud Kemâl İnal – Avni Aktuç. Ankara: MEB Yay.

Demir, Özlem (2022). “İdrîs-i Bitlisî’nin Selîmşâhnâme Adlı Eseri ve İkinci Müellif Olarak Ebülfazl Mehmed Efendi’nin Metne Katkıları Üzerine Bir Değerlendirme”. Bitlis İslamiyat Dergisi 4/1: 99-118.

Demir, Özlem (2023). Ebu’l-Fazl Mehmed b. İdrîs el-Bitlisî’nin Cerîde-i Âsâr ve Harîde-i Ahbâr’ı. Doktor Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.

İdrîs-i Bidlîsî (2016). Selim Şah-nâme. hzl. Hicabi Kırlangıç. Ankara: Hece Yay.

Kâtib Çelebi (1941-1943). Keşfü’z-zunûn. hzl. Şerefettin Yaltkaya - Rifat Bilge. Ankara: MEB Yay.

Atıf Bilgileri


Demir, Özlem. "ZEYL-İ HEŞT BEHİŞT/SELİMŞÂH-NÂME (İDRİS-İ BİTLİSÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/zeyl-i-hest-behist-selimsah-name-idris-i-bitlisi. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
2 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
3 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
4 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
5 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
6 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
7 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
8 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
9 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
10 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle