- Yazar Biyografisi (TEİS)
İdrîs-i Bitlisî, Ebu'l-Fazl Mehmed Efendi - Madde Yazarı: Dr. Özlem Demir
- Eser Yazılış Tarihi:974/1567
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Farsça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum-Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Tarih
- Yayın Tarihi:09/06/2023
ZEYL-İ HEŞT BEHİŞT/SELİMŞÂH-NÂME (İDRİS-İ BİTLİSÎ)
Yavuz Sultan Selim dönemi tarihiİdrîs-i Bitlisî, Ebu'l-Fazl Mehmed Efendi
ISBN: 978-9944-237-87-1
İdrîs-i Bitlisî’nin Yavuz Sultan Selim’in emriyle padişahın döneminin önemli olaylarını anlattığı eseri. Babasının vefatı sebebiyle eseri Ebu’l-Fazl Mehmed Efendi tamamlamış, bu müdahaleler sebebiyle eser Zeyl-i Heşt Behişt (Kâtib Çelebi 1941-1943: 2/2043; Bağdatlı İsmâil Paşa 1955: 2/253) ismiyle ona atfedilmiştir (Demir 2023: 66-67). Eserin İdrîs-i Bitlisî’ye aidiyetini Kırlangıç delilleriyle ortaya koymuştur (İdrîs-i Bidlîsî 2016: 51-52). Selîmşâh-nâme’de İdrîs-i Bitlisî’nin vefatından sonra yazılan tüm bölümler Ebu’l-Fazl Mehmed Efendi’ye aittir. Eserde II. Selim’in vasıflarının ve seciyelerinin anlatıldığı bölüm, saltanat tahtına oturuşunun fezlekesi ile babasının vefat haberinin verilişini anlatan manzumenin yer aldığı bölümün baş kısmı (İdrîs-i Bidlîsî 2016: 79-94); Kanûnî’nin emriyle I. Selim’in kabri üzerine türbe yapılışını anlatan bölüm (İdrîs-i Bidlîsî 2016: 475-479); hâtime kısmında bulunan III. Murad’ın övgüsü (İdrîs-i Bidlîsî 2016, 479-482); müellifin özür ve bağışlama dileğinin yer aldığı bölüm (İdrîs-i Bidlîsî, 2016, 482-485); eserin sonunda yer alan 974/1567 tarihinin yer aldığı “Kitabın Bitiriliş Tarihi Hakkında” başlıklı bölüm de (İdrîs-i Bidlîsî, 2016, 487) Ebu’l-Fazl Mehmed Efendi tarafından yazılmıştır (Demir 2022: 110-111). Arap vilâyetlerinin tahrir defterlerinin tutulmasının anlatıldığı bölüm (İdrîs-i Bidlîsî, 2019, 444-446); eserin iki mukaddimesi (İdrîs-i Bidlîsî, 2016, 108) ile fihristinde yer alan 1515-1516 olaylarında yer alan “Kürdistan emirlerinin, merhum babam Mevlânâ İdris’in kılavuzluğuyla Diyarbekir’de biat etmeleri” (İdrîs-i Bidlîsî, 2016, 109) şeklindeki madde başlığı; Bıyıklı Mehmed Paşa ile Diyarbakır fethinin anlatıldığı manzum fezlekenin sonundaki kısım da (İdrîs-i Bidlîsî 2016: 354-356) Ebülfazl Mehmed Efendi’ye aittir (Demir 2022: 112). Babası ve I. Selim’in dostluğunu ve ilişkisini özetlediği bölümün (İdrîs-i Bidlîsî 2016: 102-107); İdrîs-i Bitlisî ve vezirlerin Tebriz’e gönderilmesinin anlatıldığı bölümün (İdrîs-i Bidlîsî, 2016: 244-246); İdrîs-i Bitlisi’nin Mısır fethinden sonraki olayları anlattığı bölümün başlığı (İdrîs-i Bidlîsî, 2016, 418-420) da Ebu’l-Fazl Mehmed Efendi tarafından yazılmıştır (Demir 2022: 111).
Eser hakkında bir doktora (Kırlangıç 1995) ve iki yüksek lisans (Hatunoğlu 1998; Aksoy 2021) çalışması yapılmıştır. Eserin Türkiye’de ve yurt dışında çok sayıda nüshası bulunmaktadır (Demir 2023: 72-73).
Kaynakça
Bağdatlı İsmâil Paşa (1951-1955). Hediyyetü’l-‘ârifîn. hzl. İbnülemin Mahmud Kemâl İnal – Avni Aktuç. Ankara: MEB Yay.
Demir, Özlem (2022). “İdrîs-i Bitlisî’nin Selîmşâhnâme Adlı Eseri ve İkinci Müellif Olarak Ebülfazl Mehmed Efendi’nin Metne Katkıları Üzerine Bir Değerlendirme”. Bitlis İslamiyat Dergisi 4/1: 99-118.
Demir, Özlem (2023). Ebu’l-Fazl Mehmed b. İdrîs el-Bitlisî’nin Cerîde-i Âsâr ve Harîde-i Ahbâr’ı. Doktor Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
İdrîs-i Bidlîsî (2016). Selim Şah-nâme. hzl. Hicabi Kırlangıç. Ankara: Hece Yay.
Kâtib Çelebi (1941-1943). Keşfü’z-zunûn. hzl. Şerefettin Yaltkaya - Rifat Bilge. Ankara: MEB Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 2 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 3 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 4 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 5 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 6 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 7 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 9 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 10 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |