- Yazar Biyografisi (TEİS)
Maksadî - Madde Yazarı: Doç. Dr. Murat öztürk
- Eser Yazılış Tarihi:16. asrın sonları
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Şehrengiz
- Yayın Tarihi:18/11/2021
YENİCE ŞEHR-ENGÎZİ II (MAKSADÎ)
şehrengizMaksadî (d.?/?- ö.1615’ten sonra)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Maksadî’nin Yenice şehrinin güzelliklerini ve güzellerini tanıtmak üzere kaleme aldığı şehr-engîz türündeki eser. Maksadî’nin Yenice için yazdığı iki mesneviden biridir. Eser mefâʽîlün mefâʽîlün feʽûlün kalıbıyla ve mesnevi nazım şekliyle yazılmış olup 188 beyittir.
Maksadî eserine şehr-engîz geleneğine uygun olarak günahkâr ve kusurlu bir kul olduğunu ifade edip Allah’tan bağışlanma dileyerek başlar. Daha sonra dünyayı dolaşmaya başladığını, yolunun Yenice’ye vardığını ve buranın havası, pınarları, tabiatı ve iklimiyle benzersiz bir yer olduğunu anlatmaya başlar. Bundan sonra ahalinin hâllerini nakleder. Fazlasıyla beğendiği Yenice şehrinin halkını övüp burada tanıdığı kişilerin isimlerini anmak kastıyla şehr-engîz yazmaya koyulduğunu ifade eder. Sonra şehirde tanıdığı bazı isimleri över. Şairin birer ikişer beyitle adlarını andığı yirmi sekiz kişi şunlardır: Kadı-zâde Mustafa, Koçi Efendi-zâde Ahmed, Müderris-zâde Abdullah, Hacı Perviz-zâde Yusuf, Bâlî-zâde Ahmed, Hacı Koçi-zâde Mahmûd, Abdullah-zâde Ahmed, Bâkî Şah, Abdî Şâh-zâde Ahmed, Me’mûn-zâde Ahmed Çelebi, Semerci-zâde Muhammed, Hasan, Yûsuf-zâde Muhammed, Hacı Mûsa-zâde Yûsuf, Kerîm-zâde Ömer Çelebi, İbo, Nalband-zâde Mahmûd, Bâli Şah, Hacı Hüseyin-zâde Mehmed, Tuzcu-zâde Muylı, Rûhî Bâli, Muylı-zâde Muhammed, Muylı Şah, Kurd-zâde, Muylı İbn-i Dellâl, Hümâ-zâde Mustafa, Salar-zâde Bâkî Bâlî, Muylı-zâde Bâkî.
Maksadî, bundan sonraki kısımda kusurlarının hoş görülmesini dileyip kendisi, övgüsünü yaptığı şehr-engîz kişileri, Yenice şehri ve okuyucuları için dua ederek eserini tamamlar.
Maksadî’nin bu ikinci Yenice Şehr-engîzi'nin ilkinden farkı, ölmüş kişileri zikretmemesi, şehirde zanaat veya diğer işlerle uğraşan ve tanıştığı kişilerden bahsetmesi ile mesnevi şeklinde kaleme alınmış olmasıdır.
Şehr-engîz Murat Öztürk tarafından bir makaleyle tanıtılmıştır (2014).
Şairin biyografisi için bkz. “Maksadî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/maksad
Eserden Örnekler
Birisi Kadızâde meh-likâdur
Hasan sîret ü ismi Mustafâdur
Kaşı imzâ çekübdür hüsn-i hâle
Münâsibdür bu hüccet ehl-i hâle
Biri Koçı Efendi-zâde Ahmed
Kamer-behcet melek-sîmâ sehî-kad
Cemâl-i kadine tuğrâ çekilmiş
İki kaşı iki imzâ çekilmiş
[...]
Birisi Hâcı Pervîz-zâde Yûsuf
Sezâdur her denlü olsa mevsûf
Serîr-i hüsn anun Mısrî melâhat
Kıyâmetdür be hey âfet kıyâmet
Birisi Mûylı Ahmed Bâli-zâde
Letâfetde dürür hüsni ziyâde
Siyâh ebrûların düşmiş kemâna
Atar kirpikleri tîrini câne
Birisi Hâcı Koçı-zâde Mahmûd
Visâlidür kamu ʽuşşâka maksûd
Şular kim oldılar ʽışk ile Ayâz
Ana mihr ü muhabbet oldı dem-sâz (Öztürk 2014: 65)
Kaynakça
Çakıcı, Bilal (2008). “Za’fî’nin Vardar Yenicesi Şehrengizi” Journal of Turkish Studies/Türklük Bilgisi Araştırmaları ( JTS/TUBA) Harvard: Department of Near Eastern Languages and Civilizations Harvard University 32 (I): 169-193.
Çavuşoğlu, Mehmet (1976). “Hayretî’nin Yenice Şehrengizi”. Güney-Doğu Avrupa Araştırmaları Dergisi I-II: 81-100.
İsen, Mustafa (1990). Usûlî Divânı. Ankara: Akçağ Yay.
Mecmua (I). Milli Kütüphane Yazmalar Kolleksiyonu. arşiv no: 06 Mil Yz A 2745, Dvd no: 143. www.yazmalar.gov.tr. (erişim tarihi: 10/10/2013).
Mecmua (II). Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu. arşiv no 06 Mil Yz A 3128, dvd no: 925. www.yazmalar.gov.tr. (erişim tarihi: 23/10/2013).
Öztürk, Murat (2014). "Maksadî’nin Yenice ve İştip Şehrengizleri". Mustafa Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 11 (25): 51-80.
Yavuz, Orhan-Mevlüt Gülmez (2018). Maksadî Kemâlât (İnceleme-Metin-Dizin). Konya: Palet Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | YENİCE ŞEHR-ENGÎZİ I (MAKSADÎ) | Maksadî | Doç. Dr. murat öztürk |
Görüntüle | ||
| 2 | İŞTİP ŞEHR-ENGÎZİ (MAKSADÎ) | Maksadî | Doç. Dr. murat öztürk |
Görüntüle | ||
| 3 | KEMÂLÂT (MAKSADÎ) | Maksadî | Doç. Dr. Mevlüt Gülmez |
Görüntüle | ||
| 4 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 5 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 6 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 7 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 8 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 9 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 10 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 12 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 13 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |