YENİCE ŞEHR-ENGÎZİ II (MAKSADÎ)
şehrengiz
Maksadî (d.?/?- ö.1615’ten sonra)

ISBN: 978-9944-237-87-1



Maksadî’nin Yenice şehrinin güzelliklerini ve güzellerini tanıtmak üzere kaleme aldığı şehr-engîz türündeki eser. Maksadî’nin Yenice için yazdığı iki mesneviden biridir. Eser mefâʽîlün mefâʽîlün feʽûlün kalıbıyla ve mesnevi nazım şekliyle yazılmış olup 188 beyittir.

Maksadî eserine şehr-engîz geleneğine uygun olarak günahkâr ve kusurlu bir kul olduğunu ifade edip Allah’tan bağışlanma dileyerek başlar. Daha sonra dünyayı dolaşmaya başladığını, yolunun Yenice’ye vardığını ve buranın havası, pınarları, tabiatı ve iklimiyle benzersiz bir yer olduğunu anlatmaya başlar. Bundan sonra ahalinin hâllerini nakleder. Fazlasıyla beğendiği Yenice şehrinin halkını övüp burada tanıdığı kişilerin isimlerini anmak kastıyla şehr-engîz yazmaya koyulduğunu ifade eder. Sonra şehirde tanıdığı bazı isimleri över. Şairin birer ikişer beyitle adlarını andığı yirmi sekiz kişi şunlardır: Kadı-zâde Mustafa, Koçi Efendi-zâde Ahmed, Müderris-zâde Abdullah, Hacı Perviz-zâde Yusuf, Bâlî-zâde Ahmed, Hacı Koçi-zâde Mahmûd, Abdullah-zâde Ahmed, Bâkî Şah, Abdî Şâh-zâde Ahmed, Me’mûn-zâde Ahmed Çelebi, Semerci-zâde Muhammed, Hasan, Yûsuf-zâde Muhammed, Hacı Mûsa-zâde Yûsuf, Kerîm-zâde Ömer Çelebi, İbo, Nalband-zâde Mahmûd, Bâli Şah, Hacı Hüseyin-zâde Mehmed, Tuzcu-zâde Muylı, Rûhî Bâli, Muylı-zâde Muhammed, Muylı Şah, Kurd-zâde, Muylı İbn-i Dellâl, Hümâ-zâde Mustafa, Salar-zâde Bâkî Bâlî, Muylı-zâde Bâkî.

Maksadî, bundan sonraki kısımda kusurlarının hoş görülmesini dileyip kendisi, övgüsünü yaptığı şehr-engîz kişileri, Yenice şehri ve okuyucuları için dua ederek eserini tamamlar.

Maksadî’nin bu ikinci Yenice Şehr-engîzi'nin ilkinden farkı, ölmüş kişileri zikretmemesi, şehirde zanaat veya diğer işlerle uğraşan ve tanıştığı kişilerden bahsetmesi ile mesnevi şeklinde kaleme alınmış olmasıdır.

Şehr-engîz Murat Öztürk tarafından bir makaleyle tanıtılmıştır (2014).

Şairin biyografisi için bkz. “Maksadî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/maksad


Eserden Örnekler


Birisi Kadızâde meh-likâdur

Hasan sîret ü ismi Mustafâdur


Kaşı imzâ çekübdür hüsn-i hâle

Münâsibdür bu hüccet ehl-i hâle


Biri Koçı Efendi-zâde Ahmed

Kamer-behcet melek-sîmâ sehî-kad


Cemâl-i kadine tuğrâ çekilmiş

İki kaşı iki imzâ çekilmiş

[...]

Birisi Hâcı Pervîz-zâde Yûsuf

Sezâdur her denlü olsa mevsûf


Serîr-i hüsn anun Mısrî melâhat

Kıyâmetdür be hey âfet kıyâmet


Birisi Mûylı Ahmed Bâli-zâde

Letâfetde dürür hüsni ziyâde


Siyâh ebrûların düşmiş kemâna

Atar kirpikleri tîrini câne


Birisi Hâcı Koçı-zâde Mahmûd

Visâlidür kamu ʽuşşâka maksûd


Şular kim oldılar ʽışk ile Ayâz

Ana mihr ü muhabbet oldı dem-sâz    (Öztürk 2014: 65)

Kaynakça


Çakıcı, Bilal (2008). “Za’fî’nin Vardar Yenicesi Şehrengizi” Journal of Turkish Studies/Türklük Bilgisi Araştırmaları ( JTS/TUBA) Harvard: Department of Near Eastern Languages and Civilizations Harvard University 32 (I): 169-193.

Çavuşoğlu, Mehmet (1976). “Hayretî’nin Yenice Şehrengizi”. Güney-Doğu Avrupa Araştırmaları Dergisi I-II: 81-100.

İsen, Mustafa (1990). Usûlî Divânı. Ankara: Akçağ Yay.

Mecmua (I). Milli Kütüphane Yazmalar Kolleksiyonu. arşiv no: 06 Mil Yz A 2745, Dvd no: 143. www.yazmalar.gov.tr. (erişim tarihi: 10/10/2013).

Mecmua (II). Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu. arşiv no 06 Mil Yz A 3128, dvd no: 925. www.yazmalar.gov.tr. (erişim tarihi: 23/10/2013).

Öztürk, Murat (2014). "Maksadî’nin Yenice ve İştip Şehrengizleri". Mustafa Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 11 (25): 51-80.

Yavuz, Orhan-Mevlüt Gülmez (2018). Maksadî Kemâlât (İnceleme-Metin-Dizin). Konya: Palet Yay.

Atıf Bilgileri


öztürk, murat. "YENİCE ŞEHR-ENGÎZİ II (MAKSADÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/yenice-sehrengizi-ii-maksadi. [Erişim Tarihi: 21 Mayıs 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 YENİCE ŞEHR-ENGÎZİ I (MAKSADÎ) Maksadî Doç. Dr. murat öztürk
Görüntüle
2 İŞTİP ŞEHR-ENGÎZİ (MAKSADÎ) Maksadî Doç. Dr. murat öztürk
Görüntüle
3 KEMÂLÂT (MAKSADÎ) Maksadî Doç. Dr. Mevlüt Gülmez
Görüntüle
4 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
5 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
6 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
7 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
8 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
9 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
10 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
11 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
12 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
13 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle