- Yazar Biyografisi (TEİS)
Ziyâ'î, Hasan Ziyâ’î Efendi - Madde Yazarı: Prof. Dr. Ayşe YILDIZ
- Eser Yazılış Tarihi:1579-80'den önce
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Tercüme
- Türü/Formu:Mesnevi
- Yayın Tarihi:01/02/2022
VARKA VE GÜLŞÂH (ZİYÂ’Î)
âşıkâne mesneviZiyâ'î, Hasan Ziyâ’î Efendi (d. 959/1551-ö. 992/1584)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Mostarlı Ziyâ'î tarafından kaleme alınan Varka ile Gülşâh'ın aşkı konulu çift kahramanlı aşk mesnevisi. Biyografik kaynaklarda böyle bir eserin varlığından söz edilmez. Ziyâ'î'nin Varka ve Gülşah yazdığı, kendisinin kaleme aldığı Şeyh Abdürrezak Destânı (Şeyh-i San''ân Mesnevisi)'ndan, Gıdâ-yı Şomâ isimli kaside şerhinden ve Rieu Katalogu’ndan öğrenilmektedir.
Şeyh Abdurrezak Destânı'nda Ziyâ'î, kendisinden önce mesnevi vadisinde Husrev ü Şîrîn ile Vis ü Râmîn’ler yazılmış olmasına rağmen Varka ve Gülşâh’ı ilk defa kendisinin kaleme aldığını ifade eder. 1579-80 yılında Gıdâ-yı Şomâ isimli Sa'dî-i Şirâzî'nin bir kasidesine yaptığı mensur şerhinde ise Varka ve Gülşâh mesnevisinin adını Gülşâh u Varka şeklinde anarak iki beyti örnek olarak verir. Örnek beyitlerden anlaşıldığı kadarıyla mesnevi fe'ilâtün mefâ'ilün fe'ilün kalıbıyla yazılmıştır.
Varka ve Gülşâh'ın yazılış tarihi bilinmemekle birlikte yazarı tarafından 1579-80 tarihli bir metinde alıntılanan beyitleri dikkate alındığında bu tarihten önce kaleme alındığı söylenebilir.
Eserin bugüne ulaşmış bir nüshası bilinmemektedir.
Şairin biyografisi için bk. "Ziyâ'î, Hasan Ziyâ’î Efendi". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ziyai-hasan-ziyai-efendi
Eserden Örnekler
Varka ve Gülşâh'tan
Olmışam 'aşk-ı yârile şeydâ
Rabbenâ'gfirlenâ hatâyânâ
Günehüm çok defâtir-i a'mâl
Hep hatâ hattı ile mâl-â-mâl (Gönel 2013: 1474)
Kaynakça
Charles Rieu (1888). Catalogue of the Turkish Manuscripts in the British Museum. Or.3291. 185a.
Gürgendereli, Müberra (hzl.) (2002). Hasan Ziyâ’î Hayatı Eserleri Sanatı ve Divanı. Ankara: KB Yay.
Gürgendereli, Müberra (hzl.) (2007). Mostarlı Ziyâ’î Şeyh-i San‘ân Mesnevisi. İstanbul: Kitabevi.
Gönel, Hüseyin (2013). "Mostarlı Hasan Ziyâî'nin 'Gıdâ-yı Şomâ' Adlı Şerhi". Turkish Studies 8/9: 1467-1516.
Yıldız, Ayşe (hzl.) (2009). Mustafa Çelebi Varka and Gülşah. P.I-II-III. The Department of Near Eastrern Languages and Civilitions. Ed. Cemal Kafadar-Gönül Alpay Tekin. Harvard University.
Yıldız, Ayşe (2008). Türk Edebiyatında Varka ve Gülşah Mesnevileri ve Mustafa Çelebi’nin Varka ve Gülşah Mesnevisi. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.
Yıldız, Ayşe (hzl.) (2018). Defteremini Mustafa Çelebi Varka ve Gülşâh. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/58903,defter-emini-mustafa-celebi-varka-ve-gulsahpdf.pdf?0 [Erişim tarihi: 29. 01.2022].
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (ZİYÂ’Î) | Ziyâ'î, Hasan Ziyâ’î Efendi | Prof. Dr. Müberra Gürgendereli |
Görüntüle | ||
| 2 | KISSA-İ ŞEYH ABDÜRREZZÂK /ŞEYH-İ SAN'ÂN (ZİYÂ’Î) | Ziyâ'î, Hasan Ziyâ’î Efendi | Prof. Dr. Müberra Gürgendereli |
Görüntüle | ||
| 3 | KENZÜ'L-ESRÂR (ZİYÂ’Î) | Ziyâ'î, Hasan Ziyâ’î Efendi | Prof. Dr. Müberra Gürgendereli |
Görüntüle | ||
| 4 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 5 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 6 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 7 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 8 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 9 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 10 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 12 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 13 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |