- Yazar Biyografisi (TEİS)
Senîh, Süleyman - Madde Yazarı: Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş
- Eser Yazılış Tarihi:1277/1860-61
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Maktel-i Hüseyn
- Yayın Tarihi:15/10/2021
VAK‘A-İ KERBELÂ’NIN MUKADDİMESİ (SENÎH)
maktel-i HüseynSenîh, Süleyman (d.1237-38/1822-ö.1318/1900)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Kerbela Vak‘ası gerçekleşmeden önce Hz. Hüseyin’in amcasının oğlu Müslim b. Akîl’in başından geçen olayların hikâye edildiği eser. 30 bentlik 270 beyit tutarında bir terkîb-benddir. Aruzun "mef‘ûlü fa‘ilâtü mefâ‘îlü fâ‘ilün" kalıbıyla yazılan eserde, konu 17 başlık altında ele alınır (Erdoğan 2010: 165).
Müslim b. Akîl’in başından geçen olaylar Kerbela Vak‘ası içerinde önemli bir yere sahiptir. Müslim b. Akîl, başlangıçta Kûfe halkından gördüğü yakınlığa dayanarak Hz. Hüseyin’i Kûfe’ye çağırmıştır. Bu durum Hz. Hüseyin ile onun yakınlarının, taraftarlarının ilerde yaşayacakları ve etkisi yüzlerce yıl silinmeyecek bir facianın zeminini oluşturur. Müslim b. Akîl, Kerbelâ’nın ilk kurbanlarındandır ve onun Kûfe’de yaşadıkları ileride meydana gelecek o büyük felaketin âdeta habercisi durumundadır. Maktel-i Hüseyn adı verilen tür içerisinde önemli bir bölüm teşkil eden Müslim b. Akîl’in yaşadıkları, müstakil bir eser olarak belki orijinal değil, ama sağlam bir teknikle ve duygulu bir dille Senîh-i Mevlevî tarafından Vak‘a-i Kerbelâ’nın Mukaddimesi adıyla nazmedilmiştir ve söz konusu eser sayesinde bu önemli olaya ve sürece dikkat çekilmiştir. Eser, yalnızca Müslim b. Akîl’in çevresinde gelişen olaylardan bahsetmesi yönüyle bu türün diğer örneklerinden ayrılır (Erdoğan 2010: 201).
Senîh'in bu eseri ile mensur olmasına rağmen Fuzûlî’nin Hadîkatü’s-Sü’edâ’sında “Müslim-i Akîl’in Şehâdetin Beyân İder” başlıklı bölümde anlatılanlar arasında birçok benzerlik bulunur. Birkaç küçük ayrıntı dışında baştan sona olay örgüsü aynı doğrultuda devam eder. Öyle ki Senîh’in bu eseri, Hadîkâtü’s-Sü’edâ’nın Müslim bin Akîl’in başından geçenlerin anlatıldığı bölümünün nazma dökülmüş hâli gibidir (Erdoğan 2010: 172). Bununla birlikte iki eser arasında bazı farklılıklar da bulunur. Senîh’in eserinde olay örgüsü verilirken bazı ayrıntılar atlanmış ya da Hadîkatü’s-Sü’edâ’da daha ayrıntılı verilen bir olay daha yüzeysel bir şekilde ele alınmıştır (Erdoğan 2010: 176). Ercan Okyay; Abdülkâdir Karahan’ın, eserin nazım tekniğinin kuvvetli olmasına rağmen orijinal olduğunun söylenemeyeceği kanaatinde olduğunu belirtir (2005: 15). Karahan’ın bu kanaate varışı Senîh’in, eserini oluştururken Fuzûlî’nin etkisinde kalmış olmasıyla açıklanabilir. Öyle ki Senîh doğrudan doğruya Fuzûlî’nin kelime kadrosundan dahi faydalanmıştır (Erdoğan 201: 177).
17 varak olan eserin sonunda 1277/1860-61 tarihi bulunur. Eser, Süleymaniye Kütüphanesi Nafiz Paşa Nu. 1039’da kayıtlıdır ve bu nüshadan hareketle 2010 yılında Mehtap Erdoğan bir bildiri sunmuştur. Ayrıca eser, Süleyman Senîh’in şiirlerini ihtiva eden ve tek nüshası Senîh Efendi’nin torunlarından Necip Beklim’de bulunan el yazması eser içerisinde de yer almaktadır (Güngör 2013: 126-162).
Şairin biyografisi için bk. “Senîh, Süleyman”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/senih-suleyman-senih
Eserden Örnekler
Bismillâhirrahmânirrahîm
Vak‘a-i Kerbelâ’nın Mukaddimesi Ya‘ni Hazret-i İmâm Hüseyn Efendimizin Mekke-i Mükerremeden Cânib-i Kerbelâ’ya Teveccüh ve Azîmetlerinden Evvelce Kûfe’ye İrsâl Buyurdukları Ammi-zâdeleri Cenâb-ı Müslim İbni Akîl ile İki Nefer Nev-resîde Şeh-zâdelerinin Vukû‘-ı Şehâdetleri Beyânındadır.
Gûş eyle râvi-i gam u mâtem hikâyetin
Çekmiş beyâna Hazret-i Müslim şehâdetin
Zîrâ o gün ki hazret-i sultân-ı Kerbelâ
Kurmuşdı kurb-ı Ka‘be’de beyt-i ikâmetin
Çok arz-ı hâl geldi ahâlî-i Kûfe’den
İlhâh ile o cânibi teşrîfe ragbetin
Tahrîren itdiler nice ahd ü karârlar
Bi’l-cümle iltizâm içün icrâ-yı bey‘atin
Arz u beyân idince siyâk-ı muharrerât
Kûfîlerin muhâlesat u sıdk-ı niyyetin
Buldı dil-i imâmda icrâ-yı Hak rüsûh
Ya‘nî mukarrer eyledi Kûfe azîmetin
Ammâ ki evvel itdi revân ibni ammini
Tâ kim o şâhın eyleye îfâ sefâretin
Der-hâl Müslim İbni Akîl-i Halîl-zâd
Me’mûren itdi tehyi’e esbâb-ı rıhletin
Bir nâme yazdı Kûfe’ye sultân-ı dîn Hüseyn
Ol nâmeyi bu gûne sevâd ile kıldı zeyn (Erdoğan 2010: 178).
Kaynakça
Erdoğan, Mehtap (2010). “Senîh-i Mevlevî’nin Vak‘a-i Kerbelânın Mukaddimesi Adlı Risâlesi”. Uluslararası Kerbela Sempozyumu, Çeşitli Yönleriyle Kerbela. C. II. Sivas: Asitan Yay. 161-201.
Okyay, Ercan (2005). Senîh-i Mevlevî Divanı. Yüksek Lisans Tezi. Çanakkale: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
Güngör, Recep Şükrü (2013). Süleyman Senîh-i Mevlevî’nin Yayınlanmamış El Yazması Şiirleri (İnceleme-Metin-Tahlil-Sözlük). Yüksek Lisans Tezi. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (SENÎH) | Senîh, Süleyman Senîh | Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş |
Görüntüle | ||
| 2 | MERSİYE-İ CENÂB-I HÜSEYN BİN MURTAZÂ DER-SÛRET-İ BEYÂN-I VUKÛ‘ÂT-I KERBELÂ (SENÎH) | Senîh, Süleymân | Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş |
Görüntüle | ||
| 3 | TEVHÎD-İ HUDÂ NA‘T-I NEBÎ MİDHAT-İ ASHÂB MERSİYE-İ ŞÂH-I ŞÜHEDÂ RAVZÂ-YI AHBÂB (SENÎH) | Senîh, Süleyman Senîh | Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş |
Görüntüle | ||
| 4 | MERSİYE-İ ŞERÎF (SENÎH) | Senîh, Süleyman Senîh | Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş |
Görüntüle | ||
| 5 | MERSİYE-İ CENÂB-I ŞEHEN-ŞÂH-I KERBELÂ (SENÎH) | Senîh, Süleyman Senîh | Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş |
Görüntüle | ||
| 6 | DİVANÇE (VÂZIH) | Mustafâ Vâzıh | Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN |
Görüntüle | ||
| 7 | MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) | İbrâhîm Zikrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 8 | ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ | Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi | Doç. Dr. Ramazan Ekinci |
Görüntüle | ||
| 9 | TARÎKÜ'L-İHTİSÂR | Nûrî, Osman Hanyevî | Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu |
Görüntüle | ||
| 10 | TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ | Mehmed Sabrî | Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz |
Görüntüle | ||
| 11 | RAVZ-I VERD | Şâkir, Ahmed Paşa | Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek |
Görüntüle | ||
| 12 | KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) | Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
| 13 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 14 | MEVLİD (ABDÎ) | Abdî | Doç. Dr. Hasan Kaya |
Görüntüle | ||
| 15 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Şarkîkarahisarlı | Dr. Hacer SAĞLAM |
Görüntüle |