VAK‘A-İ KERBELÂ’NIN MUKADDİMESİ (SENÎH)
maktel-i Hüseyn
Senîh, Süleyman (d.1237-38/1822-ö.1318/1900)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Kerbela Vak‘ası gerçekleşmeden önce Hz. Hüseyin’in amcasının oğlu Müslim b. Akîl’in başından geçen olayların hikâye edildiği eser. 30 bentlik 270 beyit tutarında bir terkîb-benddir. Aruzun "mef‘ûlü fa‘ilâtü mefâ‘îlü fâ‘ilün" kalıbıyla yazılan eserde, konu 17 başlık altında ele alınır (Erdoğan 2010: 165).

Müslim b. Akîl’in başından geçen olaylar Kerbela Vak‘ası içerinde önemli bir yere sahiptir. Müslim b. Akîl, başlangıçta Kûfe halkından gördüğü yakınlığa dayanarak Hz. Hüseyin’i Kûfe’ye çağırmıştır. Bu durum Hz. Hüseyin ile onun yakınlarının, taraftarlarının ilerde yaşayacakları ve etkisi yüzlerce yıl silinmeyecek bir facianın zeminini oluşturur. Müslim b. Akîl, Kerbelâ’nın ilk kurbanlarındandır ve onun Kûfe’de yaşadıkları ileride meydana gelecek o büyük felaketin âdeta habercisi durumundadır. Maktel-i Hüseyn adı verilen tür içerisinde önemli bir bölüm teşkil eden Müslim b. Akîl’in yaşadıkları, müstakil bir eser olarak belki orijinal değil, ama sağlam bir teknikle ve duygulu bir dille Senîh-i Mevlevî tarafından Vak‘a-i Kerbelâ’nın Mukaddimesi adıyla nazmedilmiştir ve söz konusu eser sayesinde bu önemli olaya ve sürece dikkat çekilmiştir. Eser, yalnızca Müslim b. Akîl’in çevresinde gelişen olaylardan bahsetmesi yönüyle bu türün diğer örneklerinden ayrılır (Erdoğan 2010: 201).

Senîh'in bu eseri ile mensur olmasına rağmen Fuzûlî’nin Hadîkatü’s-Sü’edâ’sında “Müslim-i Akîl’in Şehâdetin Beyân İder” başlıklı bölümde anlatılanlar arasında birçok benzerlik bulunur. Birkaç küçük ayrıntı dışında baştan sona olay örgüsü aynı doğrultuda devam eder. Öyle ki Senîh’in bu eseri, Hadîkâtü’s-Sü’edâ’nın Müslim bin Akîl’in başından geçenlerin anlatıldığı bölümünün nazma dökülmüş hâli gibidir (Erdoğan 2010: 172). Bununla birlikte iki eser arasında bazı farklılıklar da bulunur. Senîh’in eserinde olay örgüsü verilirken bazı ayrıntılar atlanmış ya da Hadîkatü’s-Sü’edâ’da daha ayrıntılı verilen bir olay daha yüzeysel bir şekilde ele alınmıştır (Erdoğan 2010: 176). Ercan Okyay; Abdülkâdir Karahan’ın, eserin nazım tekniğinin kuvvetli olmasına rağmen orijinal olduğunun söylenemeyeceği kanaatinde olduğunu belirtir (2005: 15). Karahan’ın bu kanaate varışı Senîh’in, eserini oluştururken Fuzûlî’nin etkisinde kalmış olmasıyla açıklanabilir. Öyle ki Senîh doğrudan doğruya Fuzûlî’nin kelime kadrosundan dahi faydalanmıştır (Erdoğan 201: 177).

17 varak olan eserin sonunda 1277/1860-61 tarihi bulunur. Eser, Süleymaniye Kütüphanesi Nafiz Paşa Nu. 1039’da kayıtlıdır ve bu nüshadan hareketle 2010 yılında Mehtap Erdoğan bir bildiri sunmuştur. Ayrıca eser, Süleyman Senîh’in şiirlerini ihtiva eden ve tek nüshası Senîh Efendi’nin torunlarından Necip Beklim’de bulunan el yazması eser içerisinde de yer almaktadır (Güngör 2013: 126-162).

Şairin biyografisi için bk. “Senîh, Süleyman”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/senih-suleyman-senih

Eserden Örnekler


Bismillâhirrahmânirrahîm

Vak‘a-i Kerbelâ’nın Mukaddimesi Ya‘ni Hazret-i İmâm Hüseyn Efendimizin Mekke-i Mükerremeden Cânib-i Kerbelâ’ya Teveccüh ve Azîmetlerinden Evvelce Kûfe’ye İrsâl Buyurdukları Ammi-zâdeleri Cenâb-ı Müslim İbni Akîl ile İki Nefer Nev-resîde Şeh-zâdelerinin Vukû‘-ı Şehâdetleri Beyânındadır.


Gûş eyle râvi-i gam u mâtem hikâyetin

Çekmiş beyâna Hazret-i Müslim şehâdetin


Zîrâ o gün ki hazret-i sultân-ı Kerbelâ

Kurmuşdı kurb-ı Ka‘be’de beyt-i ikâmetin


Çok arz-ı hâl geldi ahâlî-i Kûfe’den

İlhâh ile o cânibi teşrîfe ragbetin


Tahrîren itdiler nice ahd ü karârlar

Bi’l-cümle iltizâm içün icrâ-yı bey‘atin


Arz u beyân idince siyâk-ı muharrerât

Kûfîlerin muhâlesat u sıdk-ı niyyetin


Buldı dil-i imâmda icrâ-yı Hak rüsûh

Ya‘nî mukarrer eyledi Kûfe azîmetin


Ammâ ki evvel itdi revân ibni ammini

Tâ kim o şâhın eyleye îfâ sefâretin


Der-hâl Müslim İbni Akîl-i Halîl-zâd

Me’mûren itdi tehyi’e esbâb-ı rıhletin


Bir nâme yazdı Kûfe’ye sultân-ı dîn Hüseyn

Ol nâmeyi bu gûne sevâd ile kıldı zeyn (Erdoğan 2010: 178).

Kaynakça


Erdoğan, Mehtap (2010). “Senîh-i Mevlevî’nin Vak‘a-i Kerbelânın Mukaddimesi Adlı Risâlesi”. Uluslararası Kerbela Sempozyumu, Çeşitli Yönleriyle Kerbela. C. II. Sivas: Asitan Yay. 161-201.

Okyay, Ercan (2005). Senîh-i Mevlevî Divanı. Yüksek Lisans Tezi. Çanakkale: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.

Güngör, Recep Şükrü (2013). Süleyman Senîh-i Mevlevî’nin Yayınlanmamış El Yazması Şiirleri (İnceleme-Metin-Tahlil-Sözlük). Yüksek Lisans Tezi. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi.

Atıf Bilgileri


Erdoğan Taş, Mehtap. "VAK‘A-İ KERBELÂ’NIN MUKADDİMESİ (SENÎH)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/vak-a-i-kerbela-nin-mukaddimesi-senih. [Erişim Tarihi: 01 Kasım 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (SENÎH) Senîh, Süleyman Senîh Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş
Görüntüle
2 MERSİYE-İ CENÂB-I HÜSEYN BİN MURTAZÂ DER-SÛRET-İ BEYÂN-I VUKÛ‘ÂT-I KERBELÂ (SENÎH) Senîh, Süleymân Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş
Görüntüle
3 TEVHÎD-İ HUDÂ NA‘T-I NEBÎ MİDHAT-İ ASHÂB MERSİYE-İ ŞÂH-I ŞÜHEDÂ RAVZÂ-YI AHBÂB (SENÎH) Senîh, Süleyman Senîh Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş
Görüntüle
4 MERSİYE-İ ŞERÎF (SENÎH) Senîh, Süleyman Senîh Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş
Görüntüle
5 MERSİYE-İ CENÂB-I ŞEHEN-ŞÂH-I KERBELÂ (SENÎH) Senîh, Süleyman Senîh Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş
Görüntüle
6 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
7 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
8 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
9 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
10 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
11 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
12 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
13 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
14 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
15 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle