TÜRKÇE DİVAN (SEYYİD)
şiirler
Seyyid, Azim Şirvânî (d. 1251/1835 - ö. 1305/1888)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Seyyid Azim Şirvânî'nin Türkçe şiirlerinin yer aldığı eseri. Eserin dibacesi Allah’a hamd ile başlıyor, ardından Hz. Muhammed ve Hz. Ali’yi öven beyitlere yer veriliyor. Daha sonra şair kendisinden bahsediyor ve şiirlerini Dîvân şekline getirmesinin sebebini açıklıyor. Dibacenin sonunda müstensih Mirzâ Habîb’in eklemeleri yer almaktadır. Seyyid Azim Dîvân’ı 8 kaside, 607 gazel, 11 kıt’a, 2 terci-bend, 2 terkib-bend, 4 müstezad, 1 murabba, 8 muhammes, 1 müseddes, 83 rubai, 20 dûbeyt, 57 müfredden oluşmaktadır (Şirvânî 1386/2007). Dîvân’da genel olarak dinî-tasavvufi konular ağırlık teşkil etmektedir. Bunların yanı sıra hicivler, satirik şiirler, sosyal sorunları ele alan manzumelere de geniş yer vermiştir. Şair kendi şiirlerinde edebî sanatları güzel bir şekilde kullanmıştır.

Dîvân,1302/1884-85 yılında tamamlanmış olup beş adet elyazması nüshası Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi Elyazmalar Enstitüsünde muhafaza edilmektedir (M-146; D-306; Б-5264; Б-1993; Б-4561). Dîvân, ilk kez 1310/1897 yılında Tebriz’de yayınlanmıştır (Şirvani 1310). Bu yayın, Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi Elyazmalar Enstitüsünde bulunan D-306 nüshasına dayanmaktadır. Şairin gazelleri ise 1902 yılında Bakü’de basılmıştır. Sovyet sansürü Seyyid Azim Dîvân’ının tam şekilde yayınlanmasına izin vermemiştir. Şöyle ki 1930, 1937, 1948, 1974, 1990 yıllarında Şirvânî’nin şiirleri “Seçilmiş Eserler” başlığı altında okurlara sunulmuşsa da Sovyet ideolojisine aykırı olan şiirler buraya alınmamıştır. Seyyid Azim Dîvân’ına dâhil olan şiirlerin büyük bir kısmı S. Rüstemov’un hazırladığı “Eserleri”in I. cildinde yer almaktadır (Şirvani 1967). Metin, Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi Elyazmalar Enstitüsünde korunan M-146; D-306; Б-5264 kayıt numaralı nüshalar ile Tebriz (1897) ve Bakü (1902; 1960) neşirleri esasında oluşturulmuştur. Seyyid Azim Dîvân’ının daha sağlam neşri ise 1310/1897 Tebriz baskısı esas alınmak ve yukarıda ismini zikrettiğimiz neşirlerle karşılaştırılmak suretiyle Hüseyin Muhammedzade Sıddîk tarafından hazırlanmıştır (Şirvanî 1386/2007). Ayrıca Bakü’de (Şirvani 1902; 1950; 1960) ve Ankara’da (Bayram 2013) şairin sadece gazellerini ihtiva eden kitaplar neşredilmiştir.

Şairin biyografisi için bk. "Seyyid, Azim Şirvânî". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğühttp://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/seyyid-azim-sirvani 

Eserden Örnekler


Gazel

Âlem-i aşk içre cânânın seven cân istemez

Bâk eden cân u dilinden vasl-ı cânân istemez


Zulmet-i zülfünde dil hurşîde etmez iltifât

Mâil-i la‘lin olan kes âb-ı hayvân istemez


Mülk-i dünyâ âkıbet ber-bâd olur ey huşyâr

Mûrce aklı olan mülk-i Süleymân istemez


Kûşe-i vahdetde gülzâr-ı Haķ’a vâsıl olan

Hardan eyler hazer seyr-i gülistân istemez


Gözlerin rûşen eden şem'-i ruhundan ey perî

Subha meyl etmez ziyâ-yı mihr-i rahşân istemez


İstemez âşık ki hat tutsun izâr-ı dil-beri

Aşkda kâmil olan ol mâha noksân istemez


Sîneden peykânların çekme dili etme harâb

Pâdişâh-ı âdil öz mülkünü vîrân istemez


Ey tabîb el çek ilâcımdan meni incitme çoh

Âşıķ-ı sâdıķ olan derdine dermân istemez


Bes neden ruhsârına zülfün perîşân etdi yâr

Ger bu kara günleri zâr u perîşân istemez


Seyyidâ sen eyle dâ'im Şâh-ı Merdân vasfını

Şâh-ı Merdân çeşmü vü mahşerde giryân istemez (Şirvanî, Seyyid Azim 1386/2007:  308).

Kaynakça


Bayram, Ömer (2013). Seyyid Azim Şirvanî’nin Gazelleri. Ankara, Akçağ.

Şirvani, Seyid Əzim (1310). Divan. hzl. Mirzə Həbib. Təbriz.

Şirvani, Seyid Əzim (1902). Qəzəliyyati-Seyid Şirvani. Naşir M. C. Seyidzadə. Badi-Kubə.

Şirvani, Seyid Əzim (1930). Seçilmiş şeirləri. hzl.; H. Zeynallı. Bakı: Azərnəşr.

Şirvani, Seyid Əzim (1937). Seçilmiş şeirləri. hzl.; H. Zeynallı. Bakı: Azərnəşr.

Şirvani, Seyid Əzim (1948). Seçilmiş şeirləri. hzl.; F. Qasımzadə. Bakı: Azərnəşr.

Şirvani, Seyid Əzim (1950). Əsərləri. 2 cilddə. I cild. Qəzəllər / Tərtib edən F. Qasımzadə. Bakı: Azərnəşr.

Şirvani, Seyid Əzim (1950). Əsərləri. 2 cilddə. II cild. Şeirlər / Tərtib edən F. Qasımzadə. Bakı: Azərnəşr.

Şirvani, Seyid Əzim (1960). Qəzəllər. Redaktor: S. Qafarlı. Bakı: Azərnəşr.

Şirvani, Seyid Əzim (1967). Əsərləri. 3cilddə. I cild. / Tərtib edən S. Rəhimov. Bakı: AzSSR EA Nəşriyyatı.

Şirvani, Seyid Əzim (1969). Əsərləri. 3cilddə. II cild. / Tərtib edən S. Rəhimov. Bakı: AzSSR EA Nəşriyyatı.

Şirvani, Seyid Əzim (1974). Əsərləri. 3cilddə. III cild. / Tərtib edən S. Rəhimov. Bakı: AzSSR EA Nəşriyyatı.

Şirvani, Seyid Əzim (1990). Seçilmiş əsərləri / Tərtib edən X.Məmmədov. Bakı: Maarif.

Şirvanî, Seyyid Azim (1386/2007). Dîvân-ı Eş‘âr-ı Türkî / hzl.: Hüseyin Muhammedzade Sıddîk. Tebriz: İntişârât-ı Nidâ-yı Şems.

Atıf Bilgileri


MUSALI, Vüsale. "TÜRKÇE DİVAN (SEYYİD)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/turkce-divan-seyyid. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 FARSÇA DÎVÂNÇE / KÜLLİYÂT (SEYYİD) Seyyid, Azim Şirvânî Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
2 TEZKİRETÜ'Ş-ŞUÂRA (SEYYİD AZÎM ŞİRVÂNÎ) Seyyid, Azim Şirvânî Prof. Dr. Vüsale MUSALI
Görüntüle
3 REBİÜ'L-ETFÂL (SEYYİD) Seyyid, Azim Şirvânî Prof. Dr. Vüsale MUSALI
Görüntüle
4 SATİRİK ŞİİRLER (SEYYİD) Seyyid, Azim Şirvânî Prof. Dr. Vüsale MUSALI
Görüntüle
5 MEKTUPLAR (SEYYİD AZİM ŞİRVÂNÎ) Seyyid, Azim Şirvânî Prof. Dr. Vüsale MUSALI
Görüntüle
6 TÂRÎH-İ ŞİRVANNÂME (SEYYİD AZİM ŞİRVANÎ) Seyyid, Azim Şirvânî Prof. Dr. Vüsale MUSALI
Görüntüle
7 DÎVÂN (ÂCİZ) Âciz, Ali Akber Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
8 DÎVÂN / DÎVÂN-I KASÂİD Ü GAZELİYYÂT (DÎDE) Dîde, Mirza Nasrullah Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
9 KİTÂBÜN-NASÂYİH (DÎDE) Dîde, Mirza Nasrullah Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
10 KİTÂB-I MAKTEL (DÎDE) Dîde, Mirza Nasrullah Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
11 DÎVÂN (DİLSÛZ) Dilsûz, Muhammed Emîn Prof. Dr. Yakup POYRAZ
Görüntüle
12 [DÎVÂN] (ANDELÎB) Andelîb Karacadağî Prof. Dr. Vüsale MUSALI
Görüntüle
13 GÜLŞEN-İ İRFÂN (FAKÎR) Fakîr, Hacı Ağa Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
14 SA’LEBİYE (HALHÂLÎ) Halhâlî, Muhammed Bâkir Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
15 DÎVÂN (HASAN) Hasan, Ali oğlu Karabağî Yüzbaşov Öğr. Gör. ÖZLEM KAHRAMAN
Görüntüle
16 TİLKİ İLE KURT (HASAN) Hasan, Ali oğlu Karabağî Yüzbaşov Araş. Gör. Seher Erenbaş Pehlivan
Görüntüle