Eserden Örnekler

Bir gün fuzalâ-yı asrımızın ser-firâz ve mümtazı ve belki cevdet-zekâ vefret-i deha ile merâtib-i ʿilm ü kemalde hem-dûş Fahr-i Râzî (Fahreddin Râzî Horasan’da yetişmiş, meşhur din ve fen âlimidir. Asıl ismi, Mu-hammed bin Ömer bin Hüseyin bin Hüseyin bin Ali et-Teymî el-Bekrî’dir. Lakabı Fahrüddîn’dir. Allâme, Şeyhü-lislâm ve Fahr-i Râzî de denilmiştir.) olan maddî ve maʿnev’i bir büyük zât fazâ’il-simât (alametleri faziletten ibaret olan) sâhilhânelerine gitmiştim. Şeref-sohbet-i Felâtûn menkabetleriyle şeref-yâb olduğum esnada maʿrûzât-ı âtîyeye dâʾir musahabet edilmekte iken evzân-ı Türkîye bir mikdâr vukûf-ı âcizânem olduğunu bildikleri cihetle Türkî evzânının izâh  ve beyânı zımnında bir aruzcağız yazmaklığımı emr ü terğîb buyurdular. Her şeyde adîmü’l-bedâʿ olduğum gibi bu bâbda dahi iktidârsızlığımı arz ve imâ ettimse de tekrîr-i teşvîk ile mükemmel olmaz ise de bir esâs vaz’ olunmuş olur. Buyurduklarına binâen şu muhtasarın tahrîrine hâmerân ibtidâr oldum.

Sultan Osman Gazi Hazretleri Devlet-i Aliyye-i Osmâniyeyi te’sis ettiği gibi asr-ı âlîlerinde ve daha sonraları Türkçenin kabası alınarak bir güzel lisân-ı Osmanî zuhûra gelmiş ve andan birçok zaman sonraya dek evzân-ı Türkîyede manzumeler söylenmiştir. Sultan müşarün-ileyh hazretlerinin efkâr-ı âlîyye-yi âdilâne ve uluvv-ü himmet-siyasiye-i farûkanelerinin irâ’esiyle beraber lisânın ıslâhına da sarf-ı makdûr buyurmuş olduklarına delîl olmak üzere söylemiş oldukları manzûme tebriken kayd olundu.

Manzume-i Mezkûre

Gönül kerestesi ile

Yenişehirde bâzâr yap

Zulm eyleme rencberlere

Her ne ister isen var yap

Eski Yenişehri barı

İnegöl'e dek hep varı

Kırıp geçürdük küffârı

Bursa'yı da yık tekrar yap

Kurt olup gel gir sürüye

Aslan ol bakma geriye

Çâr edip hay de çeriye

Dil geçidini hisâr yap

İznik şehrine hor bakma

Sakar(ya) suyu gibi akma

İznikmiydi de al yakma

Her burcunda bir hisâr yap

Osman Ertuğrul oğlusun

Oğuz Karahan neslisin

Hakkın bir kemter kulusun

İstanbul'u al gülzâr yap (Kalyon ve N. Çelik 2017: 5-6).