- Yazar Biyografisi (TEİS)
Halîmî, Lütfullâh - Madde Yazarı: Dr. ırmak Kaçar
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:Başlangıç-15. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Lügat
- Yayın Tarihi:18/03/2022
TUHFE-İ MUKADDİMETÜ'L-LUGA (HALÎMÎ)
Farsça-Türkçe manzum sözlükHalîmî, Lütfullâh (d. ? - ö. 902/1496-97’den sonra)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Lütfullâh Halîmî tarafından 15. yüzyılda aruz vezniyle yazılmış dört bölümden oluşan manzum sözlük. Manzume 60 beyitten meydana gelmektedir. Metnin Farsça-Türkçe sözlük kısmını oluşturan 54 beyitlik bölümünde toplam 236 Farsça kelimenin Türkçe karşılığı verilmiştir. Bu kelimelerin gündelik yaşamda ve edebî eserlerde sıkça karşılaşılan Farsça kelimelerden oluştuğu görülmektedir. Sözlüğün birinci bölümündeki 11 beyitte 67 Farsça kelimenin, ikinci bölümündeki 26 beyitte 96 Farsça kelimenin, üçüncü bölümdeki 12 beyitte 57 Farsça kelimenin Türkçe karşılığı verilmiştir. Sözlüğün dördüncü bölümü ise kendi içinde iki bölümden oluşmaktadır. Bu bölümde ilk 5 beyitte 16 Farsça kelimenin Türkçe karşılığı verilmişken sonraki beş beyitte de 13 musiki makamının ismine yer verilmiştir.
Eserin bilinen tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi, Reşid Efendi, nu. 977/7’de 76b-78b yaprakları arasında bulunmaktadır. Ferağ kaydı bulunmadığı için eldeki nüshanın istinsah tarihi ve müstensihinin kimliği bilinmemektedir.
Sözlüğün metni Irmak Kaçar tarafından yayınlanmıştır (2017).
Şairin biyografisi için bk. “Halîmî, Lütfullâh”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/halimi-lutfullah
Eserden Örnekler
Kıt'a Der-Bahr-i Remel Müseddes Mahzûf
...
Kocaya pîr oğlana kûdek dinür
Görene bînâ sağırdur dahı ker
Tıfl oğlancık yigit adı civân
Kes be-ber bağla be-bend bes yeter
Hışt kerpiç seng taş u kesek külûh
Pest alçakdur mu'ayyen ey puser
Post deri dırnağa nâhun digil
Kana hûn di pey sinürdür reg tamar
Kâse çanakdur sebû desti durur
Hunb kübdür anı düzen hunbger
Buzağı gâvsâle inek mâdegâv
Deve üştürdür kanatdur dahı per (Kaçar 2017: 138)
Kaynakça
Uzun, Âdem (2013). Halîmî Lutfullâh, Lugat-ı Halîmî. Ankara: TDK Yay.
Kaçar, Irmak (2017). "Lutfullah Halîmî’nin Farsça-Türkçe Manzum Sözlüğü: Tuhfe-i Mukaddimetü’l-Luga". Littera Turca, 3 (2): 131-146.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | BAHRU’L-GARÂYİB / NİSÂRÜ’L-MÜLK / LÜGAT-I HALÎMÎ (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 2 | GÜLŞEN-İ ZÎBÂ (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 3 | NİSÂRÜ’L-MÜLK (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 4 | MUSARRİHATÜ’L-ESMÂ (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 5 | LUGAT-İ HALÎMÎ / ŞERH-İ BAHRU’L-GARÂYİB / ÎZÂH-I BAHRU’L-GARÂYİB / EL-KÂ'İME / EL-KÂSIMİYYE (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 6 | HISNU’L-HASÎN / [KİTÂBU TÂ’İYYETİ’L-HALÎMÎ MA’A ŞERHİHÂ] (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Dr. ırmak kaçar |
Görüntüle | ||
| 7 | ER-RİSÂLE Fİ̂-BEYÂNİ FENNİ’L-MU'AMMEYYÂT / KAVÂ'İDİ’L-MU'AMMÂ (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Prof. Dr. muhittin eliaçık |
Görüntüle | ||
| 8 | RİSÂLE FÎ TECNÎSÂT VE’T-TEŞBÎHÂT VE’L-MECÂZÂT (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Prof. Dr. muhittin eliaçık |
Görüntüle | ||
| 9 | CÂMASB-NÂME (ABDÎ) | Abdî, Mûsâ | Prof. Dr. Müjgân Çakır |
Görüntüle | ||
| 10 | TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği |
Görüntüle | ||
| 11 | RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 12 | NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) | Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz | Doç. Dr. Recep Uslu |
Görüntüle | ||
| 13 | DÎVÂN (ADLÎ) | Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed | Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM |
Görüntüle | ||
| 14 | DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 15 | DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 16 | DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) | Âfitâbî | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 17 | DÎVÂN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Doç. Dr. Osman Kufacı |
Görüntüle | ||
| 18 | HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle |