TEVÂRÎH-İ ENBİYÂ Fİ İRŞÂDİ’L-EZKİYÂ (RÂŞİD)
peygamberler tarihi
Râşid, Mehmed Ali Râşid Efendi, Antepli (d. 1235/1819 - ö. 1311/1893)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Gaziantepli Mehmed Ali Râşid Efendi’nin kaleme aldığı peygamberler tarihi. Râşid Efendi, eserinin dibacesine hamdele ve salvele ile başlayıp eserinin adını Tevârîh-i Enbiyâ Fî İrşâdi'l-Ezkiyâ olarak anmıştır. "Tevârîh-i Enbiyâ" tamlaması ebced hesabıyla eserin telif tarihi olan 1281'i vermektedir. Eserin mukaddime bölümü Allah’ın tevhidine dairdir.

Eserde işlenen başlıca konular sırasıyla şu şekildedir: Hazret-i Âdem, Hazret-i Şît, Enûş b. Şît, Sâbî b. Şît, Kînân b. Şît, Mehlâîl b. Kînân, Yerd b. Mehlâîl, Hazret-i İdrîs, Hazret-i Nûh, Sâm b. Nûh, Hâm b. Nûh, Yâfes b. Nûh, Hazret-i Hûd, Hazret-i Sâlih, Hazret-i İbrâhîm, Hazret-i Lût, Hazret-i İsmâ’îl, Hazret-i İshâk, Hazret-i Ya’kûb, Hazret-i Yûsuf, Hazret-i Eyyûb, Hazret-i Şu’ayb, Hazret-i Mûsâ, Hazret-i Hârûn, Hazret-i Yûşa’, Hazret-i İlyâs, Hazret-i Elyesa’ Hazret-i Eş-Şemûyel, Hazret-i Dâvud, Hazret-i Süleymân, Hazret-i Lokmân, Hazret-i Yûnus, Hazret-i Şa’yâ, Hazret-i İrmiyâ, Hazret-i Zü’l-küf, Hazret-i Azîz, Hazret-i Dânyâl, Hazret-i Circîs, Hazret-i Zekeriyyâ, Hazret-i Yahyâ, Hazret-i Îsâ; Hz. Peygamber’in nesebi, doğumu, doğumu esnasında meydana gelen olaylar, Ka’be’nin tamiri, Hacer-i Esvad, Hz. Peygamber'in Hira Dağı’nda inzivaya çekilmesi ve burada Cebrail ile konuşması, Hz. Osman ve eşi, Ebû Tâlib ve Hazret-i Hatice’nin vefatı, Hz. Ebûbekir, Hz. Peygamber’in hicreti, mucizeleri, savaşları ve vefatı gelir. Eser, “Ba’z-ı Hasâyis-i Celîle-i Hazret-i Risâlet-penâhî” başlığıyla son bulmaktadır.

Muhtasar yazılmış bir peygamberler tarihi olan eserin üslubu döneminin özelliklerini taşımaktadır. Eserde yer yer Arapça ve Farsça tamlamalarla yüklü bir dil tercih edilmiştir. 1281/1865 yılında tamamlanan eser, Matbaa-i Âmire’de 1282/1866 tarihinde 459 sayfa olarak basılmıştır.

Yazarın biyografisi için bk. “Râşid, Mehmed Ali Râşid Efendi, Antepli”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/rasid-mehmed-ali-rasid-efendi-antepli 

Eserden Örnekler


Gazve-i Bedr-i Kübrâ

Cânib-i Şâmdan gelen kâr-bân-ı Kureyş kasd-ı hümâyûnla hicret-i seniyyenin ikinci senesi Ramazân-ı şerîfenin on ikinci Cum’a ertesi günü altmış dört muhâcirîn-i fihâm ve iki yüz kırk kadar ensâr-ı kirâm ki cem’an üç yüz beş aded ashâb-ı sa’âdet-ittisâm ile Medîne-i Tâhireden hareket buyrulmuş ise de müşârün ileyhüm hazerâtından sekiz zât-ı şerîf esnâ-yı râhda vukû’a gelen ma’zert sahîfelerine binâ tehallüf etmiş oldukları hâlde Bedre karîb mahalle muvâsalat buyrulmuş idi. Yek-tâz-ı mızmâr-ı risâlet Efendimizin bu suretle teşrîf-i celâdet-redîflerini Ebû süfyân istihbâr eyledikde derhâl umûm-ı ehl-i Mekkenin müsâra’ata gelip kâr-bânlarını halâs etmesi bâbında Mekke-i Mükerremeye yigirmi miskâl altun verip […] (Râşid 1281: 222-223).

Kaynakça


Baştuğ, İbrahim (hzl.) (2002). İbnü’l-Emin Mahmud Kemal İnal Son Asır Türk Şairleri (Kemâlü’ş-Şuarâ). C. IV. Ankara: AKM Yay.

Râşid (1282). Tevârîh-i Enbiyâ Fi İrşâdi’l-Ezkiyâ. İstanbul: Matbaa-i Âmire.

Saraç, M. A. Yekta (hzl.) (2016). Bursalı Mehmed Tâhir Osmanlı Müellifleri. http://www.tuba.gov.tr/files/yayinlar/T%C4%B0BKM/Osmanl%C4%B1%20M%C3%BCellifleri.pdf [Erişim tarihi: 17.07.2021].

Atıf Bilgileri


KESİK, Beyhan. "TEVÂRÎH-İ ENBİYÂ Fİ İRŞÂDİ’L-EZKİYÂ (RÂŞİD)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/tevarih-i-enbiya-fi-irsadi-l-ezkiya-rasid. [Erişim Tarihi: 13 Kasım 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂNÇE (RÂŞİD) Râşid, Mehmed Ali Râşid Efendi, Antepli Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
2 ZEYL-İ SEFÎNETÜ'R-RÜ'ESÂ (RÂŞİD) Râşid, Mehmed Ali Râşid Efendi, Antepli Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
3 MUHÂDARÂT MECMÛ’ASI / MÜNTEHÂB EBYÂT (RÂŞİD) Râşid, Mehmed Ali Râşid Efendi, Antepli Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
4 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
5 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
6 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
7 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
8 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
9 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
10 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
11 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
12 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
13 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle