TESELLÂU’L-KULÛB (HAZÎNÎ)
tasavvufî eser
Hazînî, (d. 939-941/1530-1532 - ö. 1005/1597)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Müellifin, Mevlânâ’nın Mesnevî’sinin ilk üç beytinin şerhi ile Mevlânâ’nın Şems-i Tebrizî’yle arasında geçen menkıbelerini içeren eseri. 11 satır üzerine kaleme alınmış olan bu eser manzum ve mensur karışık olarak ta’lik hatla yazılmıştır.

Cevâhiru’l-Ebrâr'da ve bu eserinde İlâhî aşk, tasavvufî zevkler, Peygamberler ve büyük zatların menkıbelerine yer vermektedir. Hazînî’nin Allah’a hamd, peygamberimize na’at maksadıyla yazdığı gazel, kaside ve rubâi tarzında kaleme aldığı birçok manzûmeleri mevcuttur. Çeşitli tabiat olaylarını ve güzelliklerini, memduh ve sevgilisinin özelliklerini dile getiren tavsîfî şiirler, bu muhtevaya sahip beyitler, yer yer güzel teşbihlerle donatılmışlardır. Hazînî’nin eserlerinde kelimeler arası münasebet güçlüdür. Tenasüp ve iştikâk sanatlarına çokça rastlanmaktadır. Şair, sanat yapmakta hiç zorlanmamıştır. Lafız sanatlarına dikkat etmekle beraber, sanat yapmak için vezin ve manayı zorlamamış, sıkıntıya sokmamıştır. Üslûp ve dili akıcı olmakla beraber, iyi Arapça bildiğinden bazı az kullanılan Arapça kelimeleri de kullanmış, bu da yer yer anlamada zorluklar oluşturmuştur (Kunt 2002). Hazînî’nin şiirlerinde Hâfız-ı Şirâzî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî ve Ferîduddîn-i Attar gibi mutasavvıf şairlerin etkisi vardır.

Eserinde Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Hâfız-ı Şîrâzî, Ferîduddîn-i Attar, Şems-i Tebrîzî ve Seyyid Mansur hakkında beyitler vardır. Bunun yanı sıra kendisinin mensup olduğu Yeseviyye tarikatı ve Ahmed Yesevî hakkında da bilgiler aktarmıştır. Şair ayet ve hadislerle anlatmaya çalıştığı konulardan örnekler de vermiştir. Eserin manzum kısımlarında aruz vezinleriyle şiirler ortaya koymuştur ve bu şiirler genel itibariyle tasavvufî şiirlerdir. Şiirlerinde iştikak, telmih, tenâsüb ve teşbih sanatları başta olmak üzere birçok edebî sanat kullanmıştır.

Tesellâ’u’l-Kulûb adlı eserinin bilinen tek nüshâsı, Paris Milli Kütüphanesi Farsça yazmalar Bölümü 263 numara (Paris Bibliotheque Nationale, Pers. A.F. 263)’da kayıtlı, Dû Mersiye ve Huccetu’l-Ebrâr ile birlikte toplam üç eserden oluşan bir mecmuanın 2b ve 84b varakları arasındadır.

Müellifin biyografisi için bk. "Hazînî". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/hazini

Eserden Örnekler


“Bu Mevlânâyı Rûmî’nin içten hamdını üfledim, ışıklı adımlarıyla doğunun gizli güneşi.”

“Mevlânâ’nın dışında Şems’in sırrına kimse vakıf değildir, onun sırrına vakıf Mevlânâ’nın canı oldu ancak.” (Hazînî 1589: 43b)


“Şeref denizinde terbiye görmüş Şems ve Mevlânâ birbirine inci ve sedef”

“Şems-i Tebrîzî ki onun arzusu feleklerin başı üstündeydi, bütün ruhlar onun ayak basma yerinde toprak idi.” (Hazînî 1589: 43b)

Kaynakça


Hazînî (1002/1594). Cevâhirü’l-Ebrar Min Emvâc-ı Bihâr. İstanbul Üniv. Merkez Ktp. TY. No: 3893

Hazînî (997/1589). Tesellâ’u’l-Kulûb. Paris Bibliotheque Nationale, Pers. A.F. 263 (vr. 2b-84b)

Köprülü, M. Fuad (1976). Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. Ankara: TTK Basımevi.

Kunt, İbrahim (2002). Hazînî ve Dîvânı (İnceleme-Metin). Yayımlanmamış Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Storey, C.A. (1972). Persian Literature. London: Luzac. Vol: 2.

Atıf Bilgileri


Kara, Ahmet. "TESELLÂU’L-KULÛB (HAZÎNÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/tesellau-l-kulub-hazini. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
2 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
3 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
4 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
5 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
6 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
7 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
8 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
9 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
10 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle