- Yazar Biyografisi (TEİS)
Hazînî, - Madde Yazarı: Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Kara
- Eser Yazılış Tarihi:997/1589
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Farsça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum-Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Dinî-Tasavvufî-Ahlaki Eser
- Yayın Tarihi:01/10/2022
TESELLÂU’L-KULÛB (HAZÎNÎ)
tasavvufî eserHazînî, (d. 939-941/1530-1532 - ö. 1005/1597)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Müellifin, Mevlânâ’nın Mesnevî’sinin ilk üç beytinin şerhi ile Mevlânâ’nın Şems-i Tebrizî’yle arasında geçen menkıbelerini içeren eseri. 11 satır üzerine kaleme alınmış olan bu eser manzum ve mensur karışık olarak ta’lik hatla yazılmıştır.
Cevâhiru’l-Ebrâr'da ve bu eserinde İlâhî aşk, tasavvufî zevkler, Peygamberler ve büyük zatların menkıbelerine yer vermektedir. Hazînî’nin Allah’a hamd, peygamberimize na’at maksadıyla yazdığı gazel, kaside ve rubâi tarzında kaleme aldığı birçok manzûmeleri mevcuttur. Çeşitli tabiat olaylarını ve güzelliklerini, memduh ve sevgilisinin özelliklerini dile getiren tavsîfî şiirler, bu muhtevaya sahip beyitler, yer yer güzel teşbihlerle donatılmışlardır. Hazînî’nin eserlerinde kelimeler arası münasebet güçlüdür. Tenasüp ve iştikâk sanatlarına çokça rastlanmaktadır. Şair, sanat yapmakta hiç zorlanmamıştır. Lafız sanatlarına dikkat etmekle beraber, sanat yapmak için vezin ve manayı zorlamamış, sıkıntıya sokmamıştır. Üslûp ve dili akıcı olmakla beraber, iyi Arapça bildiğinden bazı az kullanılan Arapça kelimeleri de kullanmış, bu da yer yer anlamada zorluklar oluşturmuştur (Kunt 2002). Hazînî’nin şiirlerinde Hâfız-ı Şirâzî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî ve Ferîduddîn-i Attar gibi mutasavvıf şairlerin etkisi vardır.
Eserinde Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Hâfız-ı Şîrâzî, Ferîduddîn-i Attar, Şems-i Tebrîzî ve Seyyid Mansur hakkında beyitler vardır. Bunun yanı sıra kendisinin mensup olduğu Yeseviyye tarikatı ve Ahmed Yesevî hakkında da bilgiler aktarmıştır. Şair ayet ve hadislerle anlatmaya çalıştığı konulardan örnekler de vermiştir. Eserin manzum kısımlarında aruz vezinleriyle şiirler ortaya koymuştur ve bu şiirler genel itibariyle tasavvufî şiirlerdir. Şiirlerinde iştikak, telmih, tenâsüb ve teşbih sanatları başta olmak üzere birçok edebî sanat kullanmıştır.
Tesellâ’u’l-Kulûb adlı eserinin bilinen tek nüshâsı, Paris Milli Kütüphanesi Farsça yazmalar Bölümü 263 numara (Paris Bibliotheque Nationale, Pers. A.F. 263)’da kayıtlı, Dû Mersiye ve Huccetu’l-Ebrâr ile birlikte toplam üç eserden oluşan bir mecmuanın 2b ve 84b varakları arasındadır.
Müellifin biyografisi için bk. "Hazînî". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/hazini
Eserden Örnekler
“Bu Mevlânâyı Rûmî’nin içten hamdını üfledim, ışıklı adımlarıyla doğunun gizli güneşi.”
“Mevlânâ’nın dışında Şems’in sırrına kimse vakıf değildir, onun sırrına vakıf Mevlânâ’nın canı oldu ancak.” (Hazînî 1589: 43b)
“Şeref denizinde terbiye görmüş Şems ve Mevlânâ birbirine inci ve sedef”
“Şems-i Tebrîzî ki onun arzusu feleklerin başı üstündeydi, bütün ruhlar onun ayak basma yerinde toprak idi.” (Hazînî 1589: 43b)
Kaynakça
Hazînî (1002/1594). Cevâhirü’l-Ebrar Min Emvâc-ı Bihâr. İstanbul Üniv. Merkez Ktp. TY. No: 3893
Hazînî (997/1589). Tesellâ’u’l-Kulûb. Paris Bibliotheque Nationale, Pers. A.F. 263 (vr. 2b-84b)
Köprülü, M. Fuad (1976). Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. Ankara: TTK Basımevi.
Kunt, İbrahim (2002). Hazînî ve Dîvânı (İnceleme-Metin). Yayımlanmamış Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Storey, C.A. (1972). Persian Literature. London: Luzac. Vol: 2.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 2 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 3 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 4 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 5 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 6 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 7 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 9 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 10 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |