İdrîs-i Bitlisî'nin (ö. 926/1520) oğlu defterdar Ebu'l-Fazl Mehmed Efendi (d.?-ö. 982/1574) tarafından kaleme alınan Osmanlı tarihi. Ebu'l-Fazl Mehmed Efendi, tarih alanında özellikle babasının Heşt Bihişt adlı II. Bayezid devri dâhil ilk sekiz Osmanlı padişahı dönemine ait olayları ele aldığı Farsça tarihine yaptığı zeyl ile bilinir. Yavuz Sultan Selim devri (1512-1520) olaylarını ekleyerek babasının tarihini genişletmiştir (Özcan 1998: 273). 

Ebu'l-Fazl Mehmed Efendi'nin Târîh-i Osmanî (Mehmed Süreyya 1996: 437) veya Tevârîh-i Âl-i Osman (Flüegel 1838: 110-111) başlığıyla bilinen Osmanlı tarihi, 9 bölüm şeklinde düzenlenmiştir. İlk Osmanlı padişahı Osman Bey'den I. Selim'e kadarki olayları ele alan eserin iki nüshası vardır. Bunlardan biri, Berlin Devlet Kütüphanesi Nu. Ms. or. oct. 2035'te kayıtlıdır. Yazmanın derkenarında çok sayıda ilave ve düzeltme bulunmaktadır (Flemming 1968: 16). Bu açıdan tamamlanmamış bir taslak görüntüsündeki yazmanın müellif hattı olabileceği düşünülebilir. Yazmadaki kayıtlara göre eser 975/1567'de tamamlanmıştır (Babinger 1982: 107). Eserin diğer nüshası, Viyana Konsular Akademi Nu. CCXLIX'de Tercüme-i Heşt Bihişt başlığıyla kayıtlıdır. Krafft (1842: 91-92) söz konusu nüshanın içeriğini Heşt Bihişt'in Türkçe tercümesi ve esere Ebu'l-Fazl Mehmed Efendi'nin yaptığı zeylin bütünleştirilmiş şekli olarak değerlendirir.

Eserle ilgili henüz müstakil bir bilimsel çalışma yapılmamıştır. Bu açıdan Ebu'l-Fazl Mehmed Efendi'nin Târih-i Osmanî'sinin doğrudan Heşt Bihişt'in tercümesi mi yoksa söz konusu esere dayanmakla birlikte özgün bir eser mi olduğu tespit edilememiştir.

Yazarın biyografisi için bk. "Fazlî/Ebu'l-Fazl Mehmed Efendi". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/fazli-ebulfazl-mehmed-efendi