TA'LÎKÂT ALÂ ŞERHİ'Ş-ŞEYHİ'R-RADİYYİ ALE'Ş-ŞÂFİYE Lİ'BNİ'L-HÂCİB (ZİHNÎ)
ta'likât
Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi (d. 1262/1846 - ö. 1332/1913)

ISBN: 978-9944-237-87-1


İbnü’l-Hâcib’in (ö. 646/1249) sarfa dair eş-Şâfiye’si üzerine Râdî el-Esterâbâdî’nin (ö. 688/1289’dan sonra) yazdığı şerhe, Zihnî Efendi’nin yaptığı ta’likât. eş-Şâfiye, neredeyse tüm sarf konularını kapsayan ilk muhtasar sarf kitabıdır. Esterâbâdî’nin Şerhü’ş-Şâfiye’si ise eş-Şâfiye risalesine yazılmış sistematik bir şerhtir. Esterâbâdî’nin açıklamaları, eserini sarf ilminin ana kaynaklarından biri haline getirmiştir. Kaynakların ifade ettiğine göre Zihnî Efendi de bu şerhe ta’likât yazmıştır. Ahmet Turan Arslan, Osmanlı Müellifleri’nde eserin gayr-ı matbu gösterildiğini (Bursalı Mehmed Tahir 2016: 327) ancak eserin tahminen 1290/1873’te Dersaâdet’te Şirket-i Sahafiye-i Osmâniye Matbaası tarafından basıldığını zikretmektedir. Arslan, basılı nüshanın üzerinde herhangi bir tarih bulunmamasına rağmen tahminî bir tarih belirtmesinin sebebini, Seyyid Abdullâh’ın şerhine yaptığı ta’likâtın sonunda bizzat Zihnî Efendi’nin Şâfiye Şerhi’ni tashih ederken tarih yazmayı unuttuğunu dile getirmesi ile açıklamaktadır. Seyyid Abdullâh’ın şerhine yapılan ta’likât 1293 yılında tamamlanmış, Zihnî Efendi de bu ta’likâtta iki seneden daha fazla bir zaman önce Şâfiye Şerhi’ni tashih ettiğini kaydetmiştir (Arslan 1999: 109).

Basılı olduğu tahmin edilen bu nüsha günümüzde ulaşılabilir bir halde olmasa da Arslan bu eserin, o günün şartlarına göre bir edisyon kritik olduğunu, elde edilen nüshaların gözden geçirilip ikisinin esas alındığını, kitabın tashihinin de yapılarak gerekli bazı açıklamalarla yayına hazırlandığını zikretmektedir. Ayrıca Arslan, kitabın başında ta’likât olduğu yazılmasa da söz konusu ta’likâtın bu kitap olduğu kanaatine vardığını bildirmektedir (Arslan 1999: 109).

Müellifin biyografisi için bk. “Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/mehmed-zihni-efendi 

Kaynakça


Arslan, Ahmet Turan (1999). Son Devir Osmanlı Âlimlerinden Mehmed Zihnî Efendi Hayatı-Şahsiyeti-Eserleri. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.

Bursalı Mehmed Tahir (2016). Osmanlı Müellifleri. (hzl. M. A. Yekta Saraç). Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi.

Gümüş, Sadreddin (2007). “Râdî el-Esterâbâdî”. İslam Ansiklopedisi. C. 34. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 387-388.

Kılıç, Hulusi (2010). “eş-Şâfiye”. İslam Ansiklopedisi. C. 38. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 247-248.

Atıf Bilgileri


Güven, Rumeysa. "TA'LÎKÂT ALÂ ŞERHİ'Ş-ŞEYHİ'R-RADİYYİ ALE'Ş-ŞÂFİYE Lİ'BNİ'L-HÂCİB (ZİHNÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ta-likat-ala-serhi-s-seyhi-r-radiyyi-ale-s-safiye-li-bni-l-hacib-zihni. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 İKTİBÂSU'L-ENVÂR FÎ TERCEMETİ'L-MENÂR (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
2 KAVÂİD-İ TÜRKİYYE RİSÂLESİ (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
3 KİTABÜ’T-TERÂCİM (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
4 MEŞÂHİRÜ’N-NİSÂ (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
5 Nİ’MET-İ İSLÂM (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
6 ŞERHU EBYÂT-I İSFEHENDÎ (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
7 ŞERHU TESHÎLİ’T-TAHSÎL (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
8 TERCEME-İ TUHFETÜ’L-MÜLÛK (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
9 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
10 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
11 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
12 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
13 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
14 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
15 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
16 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
17 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
18 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle