TA’LİKÂT ‘ALÂ ŞERH-İ MİFTÂH (MEYLÎ)
belâgat
Meylî, Bayram-zâde Zekeriyya Efendi (d. 920/1514 - ö. 1001/1592)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Osmanlı Devleti’nin 21. şeyhülislamı Bayram-zâde Zekeriyya Efendi tarafından kaleme alınan belâgate dair eser. 

Kınalı-zâde Tezkiresi (Kınalı-zade Hasan Çelebi 1989: 951), Fezleke (Kâtib Çelebi 2001: 232), Osmanlı Müellifleri (Bursalı Mehmed Tahir 2016: 338) ve Atayî'nin Şakâyık Zeyli'nde Bayram-zâde Meylî'nin Miftah Şerh'ine talika yazdığı kayıtlıdır (Nev’îzâde Atâyî, 2017: 936). Bayram-zade’nin biyografisini kaleme alan İpşirli, müellifin Şerhu Miftâh için Hâşiye 'alâ Şerhi’l-Miftâh ismiyle bir hâşiye kaleme aldığını ve eserin Süleymaniye Ktp., Lâleli, nr. 3650, vr. 41-121'de kayıtlı olduğunu ifade eder (İpşirli 2013: 212). İpşirli’nin kütüphane numarasını verdiği yazma eserde bir mecmua içinde Bayram-zade’nin Hâşiye alâ Sadri’ş-Şeria (9a-16b), Hâşiye Şerhi'l-Miftâh (41a-121b), Ta’lîka alâ Evveli Kitabi's-Sulh Mine’l-Hidâye (149 a-b) eserleri kayıtlıdır. Bu eserlerden Hâşiye Şerhi'l-Miftâh, Katib Çelebi’nin ve Nev’î-zade’nin belirttiği, Bayram-zâde’nin Şerîfî’nin Miftâh’ına yazdığı haşiyedir.

Sekkâkî’nin Miftâhu’l-ʿUlûm adlı eserin birçok şerhi ve tercümesi yapılmıştır. Yapılan şerhler arsında ön plana çıkanlardan biri de Seyyid Şerîf el-Cürcânî’ye ait olanıdır. Bayram-zâde Zekeriyya Efendi, Seyyid Şerîf el-Cürcânî’ye ait olan şerhe haşiye yazmıştır. Arapça olarak kaleme alınan eser, 29 Rebîülâhir 998/ 7 Mart 1590 tarihinde tamamlanmıştır. Hamdele ve salvale ile başlayan eser, Kâle eş-Şerîf Kuddise sırruhu kâle fi’l-Hâşiyeti kâle fî sadri’l-kitâbi v’alem enne ‘ilme’l-edebi ….” ile başlar. Eser, kâle, kîle, kavluhu, ekûlu ifadeleri ile müellifin cümlelerini ve Bayram-zâde’nin bunllara yazdığı haşiyeleri içerir. Eserin kenarında yer yer açıklamalar ve Kemalpaşa-zâde ile diğer bazı şahsiyetlerden alıntılar vardır.

Eser üzerine yapılmış bir çalışma bulunmamaktadır.

Yazarın biyografisi için bk. "Meylî, Bayram-zâde Zekeriyya Efendi". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/meyli-bayramzade-zekeriyya-efendi

Eserden Örnekler



Kaynakça


Aycibin, Zeynep (2007). Kâtib Çelebi Fezleke Tahlil ve Metin I. Doktora Tezi. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.

Bursalı Mehmed Tahir (2016). Osmanlı Müellifleri. Hzl. Yekta Saraç. Ankara: TÜBA Yay.

İpşirli, Mehmet (2013). “Zekeriyya Efendi Bayramzade”. İslam Ansiklopedisi. C. 44. İstanbul: TDV Yay. 212.

Mecmua. Süleymaniye Ktp., Lâleli, nr. 3650.

Kınalı-zade Hasan Çelebi (1989). Tezkiretü’ş-şuarâ. C. II. Haz. İbrahim Kutluk. Ankara: TTK Yay. 951.

Nev’izâde Atâyî (2017). Hadîkatül’-Hakâ’ik Fî -Tekmîleti’ş-Şakâ’ik, Nev’îzâde Atâyî’nin Şakâ’ik Zeyli. C.1. Haz. Suat Donuk. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay. 936.

Atıf Bilgileri


Tuğluk, İbrahim Halil. "TA’LİKÂT ‘ALÂ ŞERH-İ MİFTÂH (MEYLÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ta-likat-ala-serh-i-miftah-meyli. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (MEYLÎ) Meylî, Bayram-zâde Zekeriyya Efendi Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
2 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
3 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
4 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
5 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
6 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
7 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
8 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
9 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
10 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
11 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle