- Yazar Biyografisi (TEİS)
Seyyid Vehbî, Hüseyin - Madde Yazarı: Dr. Özlem DÜZLÜ
- Eser Yazılış Tarihi:1718 (?)
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:18. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum-Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Sulhıyye
- Yayın Tarihi:25/11/2021
SULHİYYE (SEYYİD VEHBÎ)
Pasarofça Antlaşması üzerine yazılmış eserSeyyid Vehbî, Hüseyin (d. 1085?/1674? - ö. 1149/1736)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Seyyid Vehbî'nin (d. 1085?/1674? - ö. 1149/1736), 1718 yılında yapılan Pasarofça Antlaşması üzerine yazdığı mensur-manzum karışık eser. Sadrazam Damad İbrahim Paşa’nın isteğiyle yazılan bu küçük risale Sultan III. Ahmed’e övgü ve dua ile başlar. Eserde Varadin yenilgisi ve barış imzalanana kadar geçen süreç teferruatıyla yer almış; kazandırdıkları ve kaybettirdikleriyle Pasarofça Antlaşması’nın âdeta bir değerlendirmesi yapılmış ve Damad İbrahim Paşa’nın barışın imzalanmasındaki rolünden övgüyle söz edilmiştir. Eser III. Ahmed’in övgüsü ve saltanatının devamı için edilen dua ile sona ermiştir.
Eserin mensur kısımlarında Varadin yenilgisini hazırlayan sebepler, düşmanın ve Osmanlı askerinin durumu, barış sürecinde devletin izlediği politika, yapılan görüşmeler ve antlaşmanın imzalanmasından halkın duyduğu memnuniyet gibi konular sanatlı bir şekilde dile getirilmiştir. Arapça ve Farsça unsurların fazla olduğu bu kısımlarda yer yer secili söyleyişler görülmektedir. Manzum kısımlar ise içerisinde Arapça ve Farsça olanların da bulunduğu 13 manzum parçadan oluşmaktadır. Çoğunluğunu beyitlerin oluşturduğu ve metnin akışıyla uyumlu bir biçimde söylenmiş bu manzumelerin dilinin mensur kısımlara göre daha sade olduğu söylenebilir.
Sulhiyye risalesinin yedisi İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi (TY 2711, TY 6668) ve Süleymaniye Kütüphanesi'nde (Nu. Esad Efendi 3655/1,3812; Tarlan 109/7, Pertev Paşa 473/1, Hüsrev Paşa 385/3) olmak üzere yurt içi ve yurt dışında ondan fazla yazma nüshası bulunmaktadır. Eserin hacmi nüshalara göre 7-9 varak arasında değişmektedir. Tam metni neşredilmeyen eser, Bayram Rahimguliyev’in sulhiyyelerle ilgili yaptığı çalışmada incelenmiştir (2012).
Şairin biyografisi için bk. "Seyyid Vehbî, Hüseyin". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/seyyid-vehbi-huseyin
Eserden Örnekler
Kâr-fermâyân-ı mesned-i devlet garîk-i deryâ-yı nâ-ka’r-yâb-ı tahayyür ü ıztırâb olmagın “el-garîku yeteşebbesü bi-hibâli’ş-şemsi” lâmi’asınca ne kadar mutazammın-ı mekkâre olsa da tâ’ir-i müşkil-şikâr-ı sulh u salâh hâb-ı râhat gibi gözünde uçar ve çerende vü perendeden meded umar iken sügûr tarafında bulunan müte’ayyînân-ı cânibeyn teslîm-i kal’a-i mezkûre esnâsında bu dâ’-i müşkilü’d-devânın şerbet-i sulh u salâhdan gayrı tedbîr ile şifâ-pezîr olması nâ-mutasavver iken ne aceb kasd-ı bî-câ ile irâka-i dimâdan dest-keş-i ta’ab olub huzûr u âsâyişlerin taleb itmezler kelâmı niçe berg ü şâh inzimâmı ile resîde-i sâmi’a-ı sudûr-ı devlet olmagın anlar dahi “en-nefsü temîlü ilâ mâ tühibbü” fehvâsınca bu ihtimâlât-ı za’îfeye vücûd virüb bu mukaddemât-ı harb ü sitîz şekl-i evvel üzre müntic-i sulh-ı râhat-engîz olmak dâ’iyesini kaleme getürmüşler-idi (EE Nüshası, 3b-4a; İÜ Nüshası, 222b-223a).
Kaynakça
Rahimguliyev, Bayram (2007). Osmanlı Edebiyatında Dönüşümün Şiiri Sulhiyyeler. Yüksek Lisans Tezi: Bilkent Üniversitesi.
Rahimguliyev, Bayram (2012). Osmanlı Edebiyatında Dönüşümün Şiiri Sulhiyyeler. Ankara: Merdiven Yayın.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (SEYYİD VEHBÎ) | Seyyid Vehbî, Hüseyin | Öğr. Gör. ipek taşdemir |
Görüntüle | ||
| 2 | SÛR-NÂME (SEYYİD VEHBÎ) | Seyyid Vehbî, Hüseyin | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 3 | HADÎS-İ ERBA‘ÎN TERCÜMESİ (SEYYİD VEHBÎ) | Seyyid Vehbî, Hüseyin | Dr. Özlem DÜZLÜ |
Görüntüle | ||
| 4 | LEYLÂ VÜ MECNÛN (SEYYİD VEHBÎ) | Seyyid Vehbî, Hüseyin | Dr. Özlem DÜZLÜ |
Görüntüle | ||
| 5 | MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) | Hıfzî | Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR |
Görüntüle | ||
| 6 | NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) | Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin | Diğer Aybala Sena KÜTÜK |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) | Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 8 | TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullah Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 9 | TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 10 | TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) | Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi | Diğer Ahmet Serdar Erkan |
Görüntüle | ||
| 12 | MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) | Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) | Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN |
Görüntüle | ||
| 13 | AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) | Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi | Diğer Nükran ERBAŞ Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler |
Görüntüle | ||
| 14 | DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) | Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi | Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk |
Görüntüle |