SULHİYYE (SEYYİD VEHBÎ)
Pasarofça Antlaşması üzerine yazılmış eser
Seyyid Vehbî, Hüseyin (d. 1085?/1674? - ö. 1149/1736)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Seyyid Vehbî'nin (d. 1085?/1674? - ö. 1149/1736), 1718 yılında yapılan Pasarofça Antlaşması üzerine yazdığı mensur-manzum karışık eser. Sadrazam Damad İbrahim Paşa’nın isteğiyle yazılan bu küçük risale Sultan III. Ahmed’e övgü ve dua ile başlar. Eserde Varadin yenilgisi ve barış imzalanana kadar geçen süreç teferruatıyla yer almış; kazandırdıkları ve kaybettirdikleriyle Pasarofça Antlaşması’nın âdeta bir değerlendirmesi yapılmış ve Damad İbrahim Paşa’nın barışın imzalanmasındaki rolünden övgüyle söz edilmiştir. Eser III. Ahmed’in övgüsü ve saltanatının devamı için edilen dua ile sona ermiştir.

Eserin mensur kısımlarında Varadin yenilgisini hazırlayan sebepler, düşmanın ve Osmanlı askerinin durumu, barış sürecinde devletin izlediği politika, yapılan görüşmeler ve antlaşmanın imzalanmasından halkın duyduğu memnuniyet gibi konular sanatlı bir şekilde dile getirilmiştir. Arapça ve Farsça unsurların fazla olduğu bu kısımlarda yer yer secili söyleyişler görülmektedir. Manzum kısımlar ise içerisinde Arapça ve Farsça olanların da bulunduğu 13 manzum parçadan oluşmaktadır. Çoğunluğunu beyitlerin oluşturduğu ve metnin akışıyla uyumlu bir biçimde söylenmiş bu manzumelerin dilinin mensur kısımlara göre daha sade olduğu söylenebilir.

Sulhiyye risalesinin yedisi İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi (TY 2711, TY 6668) ve Süleymaniye Kütüphanesi'nde (Nu. Esad Efendi 3655/1,3812; Tarlan 109/7,  Pertev Paşa 473/1, Hüsrev Paşa 385/3) olmak üzere yurt içi ve yurt dışında ondan fazla yazma nüshası bulunmaktadır. Eserin hacmi nüshalara göre 7-9 varak arasında değişmektedir. Tam metni neşredilmeyen eser, Bayram Rahimguliyev’in sulhiyyelerle ilgili yaptığı çalışmada incelenmiştir (2012). 

Şairin biyografisi için bk. "Seyyid Vehbî, Hüseyin". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/seyyid-vehbi-huseyin

Eserden Örnekler


Kâr-fermâyân-ı mesned-i devlet garîk-i deryâ-yı nâ-ka’r-yâb-ı tahayyür ü ıztırâb olmagın “el-garîku yeteşebbesü bi-hibâli’ş-şemsi” lâmi’asınca ne kadar mutazammın-ı mekkâre olsa da tâ’ir-i müşkil-şikâr-ı sulh u salâh hâb-ı râhat gibi gözünde uçar ve çerende vü perendeden meded umar iken sügûr tarafında bulunan müte’ayyînân-ı cânibeyn teslîm-i kal’a-i mezkûre esnâsında bu dâ’-i müşkilü’d-devânın şerbet-i sulh u salâhdan gayrı tedbîr ile şifâ-pezîr olması nâ-mutasavver iken ne aceb kasd-ı bî-câ ile irâka-i dimâdan dest-keş-i ta’ab olub huzûr u âsâyişlerin taleb itmezler kelâmı niçe berg ü şâh inzimâmı ile resîde-i sâmi’a-ı sudûr-ı devlet olmagın anlar dahi “en-nefsü temîlü ilâ mâ tühibbü” fehvâsınca bu ihtimâlât-ı za’îfeye vücûd virüb bu mukaddemât-ı harb ü sitîz şekl-i evvel üzre müntic-i sulh-ı râhat-engîz olmak dâ’iyesini kaleme getürmüşler-idi (EE Nüshası, 3b-4a; İÜ Nüshası, 222b-223a).

Kaynakça


Rahimguliyev, Bayram (2007). Osmanlı Edebiyatında Dönüşümün Şiiri Sulhiyyeler. Yüksek Lisans Tezi: Bilkent Üniversitesi.

Rahimguliyev, Bayram (2012). Osmanlı Edebiyatında Dönüşümün Şiiri Sulhiyyeler. Ankara: Merdiven Yayın.

Atıf Bilgileri


DÜZLÜ, Özlem. "SULHİYYE (SEYYİD VEHBÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/sulhiyye-seyyid-vehbi. [Erişim Tarihi: 02 Nisan 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (SEYYİD VEHBÎ) Seyyid Vehbî, Hüseyin Öğr. Gör. ipek taşdemir
Görüntüle
2 SÛR-NÂME (SEYYİD VEHBÎ) Seyyid Vehbî, Hüseyin Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
3 HADÎS-İ ERBA‘ÎN TERCÜMESİ (SEYYİD VEHBÎ) Seyyid Vehbî, Hüseyin Dr. Özlem DÜZLÜ
Görüntüle
4 LEYLÂ VÜ MECNÛN (SEYYİD VEHBÎ) Seyyid Vehbî, Hüseyin Dr. Özlem DÜZLÜ
Görüntüle
5 MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) Hıfzî Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR
Görüntüle
6 NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin Diğer Aybala Sena KÜTÜK
Görüntüle
7 DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi ismail Aksoyak
Görüntüle
8 TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullah Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
9 TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullâh Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
10 TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullâh Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
11 DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi Diğer Ahmet Serdar Erkan
Görüntüle
12 MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN
Görüntüle
13 AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi Diğer Nükran ERBAŞ
Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler
Görüntüle
14 DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk
Görüntüle