ŞÜKÛFE-NÂME (UDMÎ)
şiirler
Udmî, Urfalı (d. 1234/1818 – ö. 1318/1900)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Urfalı Udmî Efendi’nin eseri. Şükûfe-nâme'nin başında İsmail Hakkı ve Ahmed Sâib Beylere ait iki ayrı takriz bulunmaktadır. Bunu takiben “Mukaddeme” gelmektedir. “Münâcât be-Dergâh-ı Kadi’l-hâcât” başlıklı tek paragraflık mensur kısım ve bir kıt’a, dua niyetiyle kaleme alınmıştır. Ardından sırasıyla “Münâcât-ı Diğer” başlığıyla verilen bir kıt’a, 16 beyitlik “bana” redifli bir kaside, Farsça bir kıt’a, yine Farsça yazılmış bir bahariye, tekrar Farsça bir kıt’a, 39 beyitlik sâkinâme özelliğinde bir mesnevi, “mütekerrir tetsî”, 6 bentlik başka bir bahariye gelmektedir. Devamında Udmî’nin eserinde yer verdiği çiçek isimleri ise şöyledir: 1. Aşk, 2. Gül, 3. Hüsn-i Yusuf, 4. Karanfil, 5. Karagöz, 6. Yasemin, 7. Merde-gûş, 8. Sümbül, 9. Anber-buy, 10. Şakayık, 11. Lale, 12. Nemnem, 13. Fulya, 14. Reyhan, 15. Mentur, 16. Leylak, 17. Benefşe, 18. Zambak, 19. Hünkârbeğendi, 20. Nergis, 21. Sûsen, 22. Erguvan, 23. Sadef, 24. Balıkağzı, 25. Zerrinkadeh, 26. Itırşah, 27. Şebbû, 28. Horoz, 29. Rub’iyye, 30. Kadife, 31. Hatmiye. İki sayfalık bu kısmı takip eden “Tarif-i Kaide-i Cedvel”i Nâzım Hikmet Polat, eserin en eğlenceli kısmı olarak tanımlamaktadır (2015: 58). Udmî, bir nevi bulmacaya benzeyen cetvelin nasıl kullanılacağını anlatmış, tablolar ve çeşitli çizelgelerle oyun açıklanmıştır.

Nâzım H. Polat, Şükûfe-nâme’nin matbu basılmasının önceki yüzyıllarda çiçek kültürüne ilişkin kaleme alınmış yazma eserlere göre toplumun daha geniş kesimince okunmasına imkân verdiğini ve sonrasında benzeri kitapların yazılmasında da rol oynadığını düşünmektedir (2015: 36).

Eserin ilk baskısı 1290/1873-1874 yıllarında Adana’da yapılmıştır. İki yıl sonra İstanbul’da hiçbir değişikliğe uğramadan yeniden basılan Şükûfe-nâme, 27 sayfadan oluşmaktadır. Çeşitli süreli yayınlarda yayımladığı yazılarda Şükûfe-nâme’den alıntılar vererek kitabın tanıtılmasına vesile olan ilk isim Cevat Rüştü Öktem’dir. Doğrudan eserle ilgili yapılan iki çalışma da Nâzım H. Polat’a aittir. İlki Journal of Turkish Studies'in Orhan Okay'a Armağan için hazırlanmış özel sayının 3. cildinde yer alan "Türk Çiçek Edebiyatından Bir Demet: Urfalı Udmî Efendi ve Şükûfenâme'si" başlıklı yazıdır. Polat, 10 yıl sonra Udmî Efendi ve Şükûfenâme ismiyle yayımladığı çalışmasında 27 sayfalık risalenin tamamını yeni Türk harflerine aktarmış, eseri değerlendirmiş; şairin hayatını anlattığı bölümde ise Admî bilinen mahlasının Udmî olarak okunması gerektiğini 45-46. sayfalarda açıklamıştır. 

Şairin biyografisi için bk. “Admî, Urfalı”. Türk Edebiyatında İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/admi-urfali 

Eserden Örnekler


23

Sadef

Sadef-i dilde der-i aşkı tutup

Yok vefâ sana gayrı cevherden

24

Balık ağzı

Dür m’olur her balığın ağzında

Arama gevheri her zer-gerden

25

Zerrin kadeh

Meyi zerrin kadehle nûş etmem

İçeli bâde bezm-i diğerden

26

Itırşâh

Bâtının ıtr-ı şâhla tîb eyle

Ne çıkar sureti mu‘attardan (Udmî 1290: 22-23).

Kaynakça


Polat, Nâzım H. (2005). "Türk Çiçek Edebiyatından Bir Demet: Urfalı Udmî Efendi ve Şükûfenâme'si". Journal of Turkish Studies - Orhan Okay Armağanı,  30/III: 17-70.

Polat, Nâzım H. (2015). Udmî Efendi ve Şükûfenâme. Adana: Adana Büyükşehir Belediyesi.

Udmî (1290). Şükûfenâme. Adana. [Eserin bir nüshası İBB Atatürk Kitaplığında e-kaynak olarak bulunmaktadır.]

Atıf Bilgileri


Akbaş, Merve. "ŞÜKÛFE-NÂME (UDMÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/sukufe-name-udmi. [Erişim Tarihi: 15 Mart 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
2 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
3 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
4 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
5 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
6 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
7 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
8 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
9 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
10 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle