- Yazar Biyografisi (TEİS)
Udmî, Urfalı - Madde Yazarı: Araş. Gör. Merve Akbaş
- Eser Yazılış Tarihi:1290/1873-1874
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Diğer
- Yayın Tarihi:14/05/2022
ŞÜKÛFE-NÂME (UDMÎ)
şiirlerUdmî, Urfalı (d. 1234/1818 – ö. 1318/1900)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Urfalı Udmî Efendi’nin eseri. Şükûfe-nâme'nin başında İsmail Hakkı ve Ahmed Sâib Beylere ait iki ayrı takriz bulunmaktadır. Bunu takiben “Mukaddeme” gelmektedir. “Münâcât be-Dergâh-ı Kadi’l-hâcât” başlıklı tek paragraflık mensur kısım ve bir kıt’a, dua niyetiyle kaleme alınmıştır. Ardından sırasıyla “Münâcât-ı Diğer” başlığıyla verilen bir kıt’a, 16 beyitlik “bana” redifli bir kaside, Farsça bir kıt’a, yine Farsça yazılmış bir bahariye, tekrar Farsça bir kıt’a, 39 beyitlik sâkinâme özelliğinde bir mesnevi, “mütekerrir tetsî”, 6 bentlik başka bir bahariye gelmektedir. Devamında Udmî’nin eserinde yer verdiği çiçek isimleri ise şöyledir: 1. Aşk, 2. Gül, 3. Hüsn-i Yusuf, 4. Karanfil, 5. Karagöz, 6. Yasemin, 7. Merde-gûş, 8. Sümbül, 9. Anber-buy, 10. Şakayık, 11. Lale, 12. Nemnem, 13. Fulya, 14. Reyhan, 15. Mentur, 16. Leylak, 17. Benefşe, 18. Zambak, 19. Hünkârbeğendi, 20. Nergis, 21. Sûsen, 22. Erguvan, 23. Sadef, 24. Balıkağzı, 25. Zerrinkadeh, 26. Itırşah, 27. Şebbû, 28. Horoz, 29. Rub’iyye, 30. Kadife, 31. Hatmiye. İki sayfalık bu kısmı takip eden “Tarif-i Kaide-i Cedvel”i Nâzım Hikmet Polat, eserin en eğlenceli kısmı olarak tanımlamaktadır (2015: 58). Udmî, bir nevi bulmacaya benzeyen cetvelin nasıl kullanılacağını anlatmış, tablolar ve çeşitli çizelgelerle oyun açıklanmıştır.
Nâzım H. Polat, Şükûfe-nâme’nin matbu basılmasının önceki yüzyıllarda çiçek kültürüne ilişkin kaleme alınmış yazma eserlere göre toplumun daha geniş kesimince okunmasına imkân verdiğini ve sonrasında benzeri kitapların yazılmasında da rol oynadığını düşünmektedir (2015: 36).
Eserin ilk baskısı 1290/1873-1874 yıllarında Adana’da yapılmıştır. İki yıl sonra İstanbul’da hiçbir değişikliğe uğramadan yeniden basılan Şükûfe-nâme, 27 sayfadan oluşmaktadır. Çeşitli süreli yayınlarda yayımladığı yazılarda Şükûfe-nâme’den alıntılar vererek kitabın tanıtılmasına vesile olan ilk isim Cevat Rüştü Öktem’dir. Doğrudan eserle ilgili yapılan iki çalışma da Nâzım H. Polat’a aittir. İlki Journal of Turkish Studies'in Orhan Okay'a Armağan için hazırlanmış özel sayının 3. cildinde yer alan "Türk Çiçek Edebiyatından Bir Demet: Urfalı Udmî Efendi ve Şükûfenâme'si" başlıklı yazıdır. Polat, 10 yıl sonra Udmî Efendi ve Şükûfenâme ismiyle yayımladığı çalışmasında 27 sayfalık risalenin tamamını yeni Türk harflerine aktarmış, eseri değerlendirmiş; şairin hayatını anlattığı bölümde ise Admî bilinen mahlasının Udmî olarak okunması gerektiğini 45-46. sayfalarda açıklamıştır.
Şairin biyografisi için bk. “Admî, Urfalı”. Türk Edebiyatında İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/admi-urfali
Eserden Örnekler
23
Sadef
Sadef-i dilde der-i aşkı tutup
Yok vefâ sana gayrı cevherden
24
Balık ağzı
Dür m’olur her balığın ağzında
Arama gevheri her zer-gerden
25
Zerrin kadeh
Meyi zerrin kadehle nûş etmem
İçeli bâde bezm-i diğerden
26
Itırşâh
Bâtının ıtr-ı şâhla tîb eyle
Ne çıkar sureti mu‘attardan (Udmî 1290: 22-23).
Kaynakça
Polat, Nâzım H. (2005). "Türk Çiçek Edebiyatından Bir Demet: Urfalı Udmî Efendi ve Şükûfenâme'si". Journal of Turkish Studies - Orhan Okay Armağanı, 30/III: 17-70.
Polat, Nâzım H. (2015). Udmî Efendi ve Şükûfenâme. Adana: Adana Büyükşehir Belediyesi.
Udmî (1290). Şükûfenâme. Adana. [Eserin bir nüshası İBB Atatürk Kitaplığında e-kaynak olarak bulunmaktadır.]
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DİVANÇE (VÂZIH) | Mustafâ Vâzıh | Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN |
Görüntüle | ||
| 2 | MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) | İbrâhîm Zikrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 3 | ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ | Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi | Doç. Dr. Ramazan Ekinci |
Görüntüle | ||
| 4 | TARÎKÜ'L-İHTİSÂR | Nûrî, Osman Hanyevî | Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu |
Görüntüle | ||
| 5 | TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ | Mehmed Sabrî | Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz |
Görüntüle | ||
| 6 | RAVZ-I VERD | Şâkir, Ahmed Paşa | Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek |
Görüntüle | ||
| 7 | KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) | Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 9 | MEVLİD (ABDÎ) | Abdî | Doç. Dr. Hasan Kaya |
Görüntüle | ||
| 10 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Şarkîkarahisarlı | Dr. Hacer SAĞLAM |
Görüntüle |