17. yüzyıl Mevlevî Şeyhi İsmâîl Rüsûhî Efendi’nin Mevlânâ’ya ait Mesnevî-i Ma’nevî’nin Arapça olan mukaddimesine aynı dilde yazdığı şerh.

Simâtu’l-Mûkinîn, İsmâîl Rüsûhî Efendi’nin Mesnevî şerhi bağlamında kaleme aldığı eserlerden ilki sayılabilir. Mevlevîlerin tarihini kaydeden Sahîh Ahmed Dede’nin verdiği bilgilere göre bu eser şârihin Mısır seyahatinden sonra, yani 1017/1608 yılında kaleme alınmıştır (2003: 297). Rüsûhî Efendi’nin zihninde var olan çoklu şerh projesinin ilk adımı olan bu risâle, Mesnevî’nin ilk cildinin Arapça mukaddimesine aynı dilde yapılan şerhtir. Şârih, Mısır’da ilim tahsil edip döndükten sonra Mesnevî kırâatine başlamış, ilk olarak mukaddimesini Simâtu’l-Mûkinîn adıyla Arapça şerh etmiştir. Büyük Mesnevî şerhine başlarken de bu risâlenin geliştirilmiş Türkçe tercümesini, ilk on sekiz beyit şerhi olan Fâtihu’l-Ebyât ile beraber şerhin başına koymuştur. Burada Mesnevî’nin mukaddimesindeki Arapça cümleler Türkçeye çevrilerek şerh edilmiştir. İleri sürülen fikirler âyet, hadis ve manzum parçalarla desteklenmiştir. Rüsûhî Efendi, risâlenin mukaddimesinde Mesnevî’in dîbâcesindeki bazı müşkül cümlelerin kimi şârihlerce hatalı yorumlandığını fark ettiğini belirtip o dîbâceye uygun bir şerh yazdığını ifade eder. Eserin yazıldığı sıralarda gördüğü bir rüyada, kendisine söylenildiği gibi adını Simâtu’l-Mûkinîn (Yakîn Ehlinin Sofrası) koyar (Tanyıldız 2010: 38).

Şârihin büyük Mesnevî Şerhi’nin başına aldığı bu tercüme kısım, Semih Ceyhan ve Mustafa Topatan tarafından Fâtihu’l-Ebyât ile beraber müstakil olarak basılmıştır (2008). Bu yayında metnin sadeleştirilmiş biçimi ve orijinal metnin çevriyazısı yer almaktadır.

Yazarın biyografisi için bk. “Rüsûhî, Şeyh İsmail Rüsûhî Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/rusuhi-seyh-ismail-efendi