Ehl-i sünnet çizgisinde ılımlı bir tasavvuf anlayışını benimseyen, Nakşibendi tarikatının Müceddidîye kolunu Anadolu’ya ilk getiren şeyhi, tasavvufî görüşlerinde aşırılığı savunmayan, İmânda aslonanın kalben iman olduğunu, ancak dil ile yapılan ikrarın da müstehap olduğunu savunan, zâhir ve bâtını yani şeriât ile hakikâti birleştirme çabasında olan Muhammed Murâd-ı Buhârî’nin mensubu olduğu Nakşibendî tarikatı icazet silsilesi ile tarikatın âdâb ve erkânını ihtiva eden eseri.

Murâd-ı Buhârî, eserin girişinde Müceddidiyye’den icazetini bildiren silsilesini kaydeder. Daha sonra, Müceddidiyye’nin esasları, letâif-i hamse, zikir ve telkin-i zikr, murakabe, teveccüh ve rabıta konularında görüşlerini ihtiva eden konuları kapsar (Şimşek 2006: 125). Murâd-ı Buhârî’nin Arapça yazdığı bu risâle, Nakşibendiyye tarîkâtinin adabını, usul ve fürû’unu bildirmektedir. Kendi mânevî nesebini de kaydettiği eserde, kâinatın yaratılış sebebini, sünnet ve azimet ile amel ettiğini, bid'atlerden şiddetle kaçınıp ruhsatlarla amel etmediğini, şeriatten ayrılmadığını vurgulamaktadır (Yıldız 2017: 34). Ayrıca, ebedî kurtuluşun ve yegâne doğru yolun ve doğru itikadın, ashâb-ı kiramın itikâdı olan Ehl-i Sünnet ve’l-Cemâ’ât itikâdı olduğunu (Ünal ve Yılmaz 2014: 1543), Nakşibendî tarikatının Eshâb-ı Kirâm’ın tarîkatı yani yolu olduğunu, kâmil ve mükemmel bir mürşide intisap etmek lüzumunu, sadık taliplere feyz ve bereket vermekte, hayatta olan kamil ve mükemmel mürşid ile dünya hayatıyla hayatta olmayan kamil ve mükemmel mürşid arasında asla fark olmadığını, velâyet yolunun en sonunda elde edilecek en yüksek makamların ve derecelerin, Nübüvvet yolu olan Nakşibendî tarikatında, bidayette yani daha yolun başında elde edildiğini, Nübüvvet yolu olan Nakşibendî tarikatının en ehemmiyetli ve en elzem iki esası olup bunların da Ehl-i Sünnet İtikâdında olmakla Şer’-i Şerîf’den kıl ucu kadar ayrılmamak ile yani peygamber efendimize tam tabi olmak, bundan ayrılanlardan şiddetle uzak durmak gerekliği vb. konulardan bahseder. Bunun yanı sıra seyr ü sülûkun mertebelerinden de bahseder (Ünal 2013: 32).

 Eserin, çeşitli tercüme ve şerhleri vardır. Eser, La‘li-zâde Abdulbaki tarafından Terceme-i Risâle-i Şeyh Muhammed Murâd-ı Buhârî en-Nakşbendî adıyla Türkçe ve Ahmed-i Trabzonî tarafından da Tuhfetü’l-Ahbâb Li’s-Sülûki İlâ Tarîkı’l-Ashâb adıyla Arapça olarak şerh edilmiştir. Ayrıca, Mehmed Rüstem Raşid Efendi’nin Dürrü’l-Müntehab Min Bahri’l-Edeb Fî Tercemeti Silsileti’z-Zeheb Li’ş-Şeyh Muhammed Murâdi’l-Buhârî Kuddise Sirruhû Me’a Zeyl adıyla Türkçe’ye tercüme edilmiştir. Bu tercümenin kenarına açıklanmaya gerek duyulan meseleler hakkında mütercim tarafından notlar düşülmüş ve sonuna da bir zeyl eklenmiştir (Ünal 2013: 32-33).

Muhammed Murâd-ı Buhârî Hazretlerinin Silsiletü’z-Zeheb Risâlesinin künye kayıtları tespit edilenlerden bizzat tetkik ettiğimiz nüshaları ise; Risâletün Fi’t-Tasavvuf: Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi Koleksiyonu, No: 4687/2, 94b-100b varakları arasındadır. Risale eksiktir. Latin harfli bazı kaynaklarda Muhammed Murâd-ı Buhârî’nin ayrı bir tasnifi olarak bildirilen Risâletün Fi’t-Tasavvuf, Silsiletü’z-Zeheb isimli risalesidir. Yalnızca ismi farklıdır. Risâletü’s-Sülûk: Millî Kütüphane, Yazmalar Koleksiyonu, No: 3580/1, 1b-12a’da kayıtlı Muhammed bin Muhammed tarafından H. 1223’de istinsah edilmiş mükemmel bir nüshadır; Silsiletü’z-Zeheb: Ankara, Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi, No: 1307/6, 1b-4b’ de kayıtlı H. 1218’de istinsâh edilmiştir. Risâletü’s-Sülûk: Millî Kütüphane, Samsun İl Halk Kütüphanesi Koleksiyonu, No: 348/4, 73b-101a’da kayıtlıdır. Silsiletü’z-Zeheb: Millî Kütüphane, No: Yz A 3462/3, 75b-78a’da kayıtlıdır. Rüşdî isimli bir zat tarafından istinsah edilmiştir. Silsiletü’z-Zeheb: Kütahya Vâhid Pâşâ İl Halk Kütüphanesi, No: 1501, 1b-5b’de kayıtlıdır. Silsiletü’n-Nakşibendiyye: Erzurum İl Halk Kütüphanesi, No: 543/2 numarada kayıtlıdır. Silsiletü’n-Nakşibendiyye: Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi, Burdur İl Halk Kütüphanesi Koleksiyonu, No: 71/2, 38b-45a’da kayıtlıdır (Ünal 2013: 34-37).

Murâd-ı Buhârî’nin biyografisi için bk. “Murâd-ı Buhârî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/muradi-munzavi