ŞERHU'L KASÎDETİ'L-MÎMİYYE (DÂVÛD-I KAYSERÎ)
şerh
Dâvûd-ı Kayserî, Şerafeddin Davûd b. Mahmud b. Mehmed (ö. 751/1350)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Şerhu'l Kasîdeti’l-Mîmiyye; İbnü’l-Fâriz’in Mîmiyye (Hamriyye) adlı kasidesi üzerine yazılan ilk şerhtir. Dâvûd-ı Kayserî bu şerhi, İbnü’l-Fâriz’in Tâiyye kasidesinin şerhinden (731/1330-31[?]) sonra bir dostunun isteği üzerine kaleme almıştır. Buna göre yazılış tarihi 732/1331-32 yıllarına denk gelmektedir. Dili Arapça olan şerh, İlhanlı vezirlerinden biri olduğu tahmin edilen Abdülkâfî b. Abdullah et-Tebrîzî’ye ithaf edilmiştir. Eser, bir mukaddime ile şerh kısmından oluşmaktadır. Kasidenin anlaşılmasının, hakiki muhabbetin bilinmesiyle mümkün olacağını belirten Kayserî, şerhe başlamadan önce bu konuyu mukaddimede “muhabbetin hakikati”, “muhabbetin kısımları” ve “muhabbetin neticeleri” başlıkları altında ele alır.

Kayserî, genellikle şerh yaptığı her esere bir mukaddimeyle başlamıştır. Yazdığı mukaddimeler müstakil birer risale olarak telakki edildiğinden, müstensihler tarafından farklı isimlerle ayrı birer eser gibi istinsah edilmiştir. Şarihin Mîmiyye kasidesine yazdığı mukaddime, Risâletün fî-Ma’rifeti’l-Mahabbeti’l-Hakîkiyye, Kitâbün fî-Ma'rifeti'l-Mahabbeti'l-İlâhiyye ve Kitâbün fi'l-Mahabbe adlarıyla bilinmektedir (Kayseri 1997).

İbnü'l-Fâriz'in 41 beyitten oluşan kasidenin sadece 33 beytini vahdet-i vücut nazariyesi doğrultusunda varlık meselesini İlahi muhabbet ekseninde ele alan bir anlayışla tasavvufi ve felsefi bir açıdan şerh etmiştir. İbnü’l-Arabî ve Abdürrezzâk Kâşânî gibi mutasavvıfların vahdet-i vücut anlayışını benimseyen Kayserî’nin bu şerhi, sonraki asırlarda da etkisini sürdürmüştür. Kayserî, her beyitten sonra bütün kelimeleri açıklamak yerine beytin anlaşılmasına katkı sağlayacak kelimeleri anlamlandırmış, ardından beyitleri mukaddimedeki anlayış doğrultusunda şerh etmiştir. Kayserî, şerh sırasında çok sayıda ayet ve hadisten istifade etmiştir. İlaveten konuya açıklık getirebilecek manzum ve mensur her türlü söz ve yazıya başvurmuştur. İbnü’l-Fârız, Sühreverdî, Ebu Nuvâs, Cüneyd-i Bağdâdî, Ebubekr-i Şiblî, Hassan b. Sâbit ve Mihyâr Deylemi bunlardan bazılarıdır. Kayserî’nin yazdığı bu şerh, Hamriyye kasidesi üzerine yazılan Arapça, Farsça ve Türkçe şerhler tarafından örnek alınmıştır. Kara Mustafa Hulûsî Alâiyevî’nin (ö.1304/1886) Leme’âtü’l-Berkiyye fî-Şerhi Kasîdeti’l-Mîmiyye adlı şerhi bunlardan bir tanesidir (Diğer şerhler için bk. İnce 2008). Kâtip Çelebî’nin de ifade ettiği gibi eser Hamriyye kasidesi üzerine yazılmış en iyi şerhlerden biridir (1941: 1338). Nitekim daha sonraki şarihlerin bu eserden sıkça istifade etmeleri de onun bu alandaki yetkinliğini göstermektedir.

Eserin Türkiye’de ve yurt dışında çok sayıda yazma nüshaları mevcuttur. Sadece Süleymaniye Kütüphanesi'nde 20 kadar nüshası tespit edilmiştir (İnce 2018: 23). Bayraktar, Süleymaniye’deki iki nüshayı (Süleymaniye, 1028/28, vr. 322a-337a ve Reşit Efendi, 858, vr. 179b-192b) esas alarak "Şerhu'l-Kasîdeti'l-Mîmiyye Li Dâvûdi'l-Kayserî" adıyla yayımlamıştır (1991). Turan Koç ve Mehmet Çetinkaya ise "Aşk Şarabı ve Hayat, Kasîde-i Hamriyye Şerhi"  adıyla Türkçeye tercüme etmişlerdir (2011).

Şairin biyografisi için bk. “Abdülganî, Nablusî Abdülganî Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/davudi-kayseri-serafeddin-davud

Kaynakça


Bayraktar, Mehmet (1988). Kayserili Dâvûd (Dâvûdu'l-Kayserî). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay.

Bayraktar, Mehmet (1988). "Risâletün fî-İlmi’t-Tasavvuf" . Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 30 (1): 171-215.

Bayraktar, Mehmet (1991). "Şerhu’l-Kasîdeti'l-Mîmiyye Li Dâvûdi'l-Kayserî". Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 32: 53-88.

Bayraktar, Mehmet (1997). Dâvud el-Kayseri, er-Resâil (tahkik ve neşir). Kayseri: Kayseri Büyükşehir Belediyesi Kültür Yay.

İnce, Muhammet (2018). İbnü’l-Fârız’ın Hamriyye Kasidesinin Arapça, Farsça ve Türkçe Şerhleri. Doktora Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.

Kâtip Çelebî (2014). Keşf-El-Zunun. (hzl. R. Bilge ve Ş. Yaltkaya). C. 2. Ankara: Maarif Matbaası.

Koç, Turan ve M. Çetinkaya (2011). Aşk Şarabı ve Hayat: Kaside-i Hamriyye Şerhi. İstanbul: İnsan Yay.


Atıf Bilgileri


İNCE, MUHAMMET. "ŞERHU'L KASÎDETİ'L-MÎMİYYE (DÂVÛD-I KAYSERÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serhul-kasidetil-mimiyye. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 ŞERHU FÜSÛSİ'L-HİKEM (DÂVUD-I KAYSERİ) Dâvûd-ı Kayseri, Şerafeddin Davûd b. Mahmud b. Mehmed Dr. YAHYA YILDIRIM
Görüntüle
2 ŞERHU KASÎDETİ'T-TAİYYE (DÂVÛD-I KAYSERİ) Dâvûd-ı Kayseri, Şerafeddin Davûd b. Mahmud b. Mehmed Dr. Öğr. Üyesi MUHAMMET İNCE
Görüntüle
3 VAHDET-NÂME (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Prof. Dr. Mehmet Sarı
Görüntüle
4 GARÎB-NÂME (ÂŞIK) Âşık Paşa, Âşık Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
5 U’CÛBETÜ'L-GARÂYİB FÎ NAZMİ’L-CEVÂHİRİ’L-ACÂYİB (BAHÂ) Bahâ, Bahâeddîn ibn Abdurrahmân-ı Magalkaravî Prof. Dr. Mustafa Arslan
Görüntüle
6 KISSA-İ İSKENDER (HAMZAVÎ) Hamzavî Dr. Öğr. Üyesi Munise KOÇ
Görüntüle
7 BAHRÜ'L-HAKÂYIK (HATÎBOĞLU) Hatîboğlu Prof. Dr. Vahit Türk
Görüntüle
8 GÜLZÂR-I MA’NEVÎ / GÜLZÂR / DÎVÂN-I GÜLZÂR / KİTÂB-I GÜLZÂR (İBRÂHÎM TENNÛRÎ) İbrâhîm Tennûrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
9 GÜLŞEN-İ NİYÂZ (İBRÂHÎM TENNÛRÎ ?) İbrâhîm Tennûrî Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
10 [DÎVÂNÇE] (ÂŞIK) İbrâhîm Tennûrî Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
11 DÂSTÂN-I SÂHİB-KIRÂN (KIRŞEHİRLİ ÎSÂ) ÎSÂ, Kırşehirli Îsâ Dr. Öğr. Üyesi Musa Tılfarlıoğlu
Görüntüle
12 DÂSTÂN-I DUHTER HİKÂYE-İ YAHUDÎ (KIRŞEHİRLİ ÎSÂ) ÎSÂ, Kırşehirli Îsâ Dr. Öğr. Üyesi Musa Tılfarlıoğlu
Görüntüle