ŞERHU TESHÎLİ’T-TAHSÎL (ZİHNÎ)
nahiv risalesi
Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi (d. 1262/1846 ö. 1332/1913)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Abdurrahman Nâcim Efendi’nin (ö. 1249/1895) Teshîlü’t-Tahsîl adlı nahiv risalesinin şerhi. Bu risalede; isim, fiil, harf, merfûât, mensûbât, mecrûrât, cezim, âmil, tâbi’ başlıklarını havi 9 bölüm mevcuttur. Kaynak metni Arapça olan eserin, Mehmed Zihnî tarafından yapılan şerhi de Arapçadır. Mehmed Zihnî, şerhine kısa bir mukaddime ile başlamaktadır. Mukaddimede yer alan besmele, hamdele ve salvele cümlelerinin içinde eserin konusu ile ilgili ifadeler kullanarak “berâ’at-i istihlâl” sanatını uygulamıştır (Dinler 2013: 40-43).

Mehmed Zihnî, Abdurrahman Nâcim’in Teshîlü’t-Tahsîl’indeki bazı yerleri düzelterek açıklamış, bazen de eksik gördüğü yerleri tamamlamıştır. Kaynak metinde yer alan örnek cümleleri, peşi sıra zikredip şerh etmiş, bazen cümleyi, bazen cümle olmayan bir terkibi, bazen de bir ismi, fiili ve hatta harfi de bölerek şerh etmiştir. Kaynak metinde zikredilen örneklerin daha iyi anlaşılması adına, ayetlerden, hadislerden, Arap şairlerinin şiirlerinden, bazı mesellerden ve gündelik hayattan örnekler vererek bazı ilavelerde bulunmuştur. Bu hali ile eser, metinle şerhin birbirine katılarak şerh edildiği türdendir. (Dinler 2013: 43-44).

Mehmed Zihnî, eserin hatime kısmında kitabını 16 Ağustos 1283/1866 tarihinde tamamlamış olduğunu bildirmektedir.  

Müellifin biyografisi için bk. “Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/mehmed-zihni-efendi 

Kaynakça


Dinler, Murat (2013). Mehmed Zihni Efendi’nin Şerhu Teshîli’t-Tahsîl Adlı Eseri (İnceleme ve Tahkik). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Sultan Mehmed Vakıf Üniversitesi.

Atıf Bilgileri


Güven, Rumeysa. "ŞERHU TESHÎLİ’T-TAHSÎL (ZİHNÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serhu-teshili-t-tahsil-zihni. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 İKTİBÂSU'L-ENVÂR FÎ TERCEMETİ'L-MENÂR (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
2 KAVÂİD-İ TÜRKİYYE RİSÂLESİ (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
3 KİTABÜ’T-TERÂCİM (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
4 MEŞÂHİRÜ’N-NİSÂ (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
5 Nİ’MET-İ İSLÂM (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
6 ŞERHU EBYÂT-I İSFEHENDÎ (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
7 TA'LÎKÂT ALÂ ŞERHİ'Ş-ŞEYHİ'R-RADİYYİ ALE'Ş-ŞÂFİYE Lİ'BNİ'L-HÂCİB (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
8 TERCEME-İ TUHFETÜ’L-MÜLÛK (ZİHNÎ) Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi Diğer Rumeysa Güven
Görüntüle
9 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
10 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
11 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
12 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
13 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
14 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
15 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
16 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
17 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
18 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle