Akovalızâde Ahmed Hâtem (ö. 27 Rebîülâhir 1168 / 10 Şubat 1755) tarafından kaleme alınan, Mevlevî şeyhlerinden Muğlalı Şâhidî İbrahim Dede’nin (ö. 1550) Tuhfe-i Şâhidî adını taşıyan Farsça-Türkçe manzum sözlüğüne yazılan şerh.  1143/1730-1731 yılında Yenişehr-i Fener’de (Larisa) yazılmıştır. Emîr Yahyâ Paşa’nın oğluna ders veren Hâtem, bu eseri Paşa’nın arzusu üzerine, oğlunun Tuhfe-i Şâhidî’ye ülfet etmesi amacıyla kaleme almıştır (Kaya 2016: 20).

Manzum sözlüklerin telif amacı sıbyân mektebine başlayan çocukların kelime dağarcıklarını artırmak, onlara aruz ve edebî sanat bilgisi kazandırmaktır. Bundan dolayı küçük hacimli ve ezberlemesi kolay eserlerdir (Öz 1999: 19). Bunun dışında Kur’ân-ı Kerîm’i ve hadisleri doğru anlamak (Kılıç 2006: 67) için yazılmış sözlükler de bulunmaktadır. Şâhidî tarafından yazılan Tuhfe-i Şâhidî ise 921/1514-1515 yılında Mesnevî-i Manevî’de geçen “garîb” kelimeleri açıklamak amacıyla nazmedilmiştir (Gümüş 2007: 300). Klasik Türk edebiyatı sahasında en çok şerh ve tercüme edilen, tazmîn ve tanzîr edilen manzum sözlük, Tuhfe-i Şâhidî’dir (Ekici 2017: 21-23) ve tertibi ve kelime kadrosundaki zenginliği dolayısıyla daha sonra yazılan pek çok manzum sözlüğe örnek olmuştur (Kılıç 2007: 516).

Eserin Türkiye (12) ve Mısır (2) kütüphanelerinde olmak üzere toplam 14 nüshası tespit edilmiştir. Hâtem şerhinde Mesnevî-i Şerîf, Hâfız Dîvânı, Dakâyıku’l-Hakâyık, Ni’metullâh Şerhi ve Ferheng-i Şu’ûrî adlı eserlerden de faydalanmıştır (Kaya 2016: 26-27).

Şarihin biyografisi için bk. “Hâtem, Akovalı-zâde Ahmed”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/hatem-akovalizade-ahmed