ŞERH-İ HADÎS-İ ERBA'ÎN (FİRDEVSÎ)
kırk hadis şerhi
Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî (d. 857/1453 - ö. 922/1517’den sonra)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Uzun Firdevsî’nin mensur bir mukaddime ve kırk hadisin ikişer beyitle tercümesinden oluşan Farsça eseri. Firdevsî, bir müridinin isteği üzerine birçok âlim gibi hayır dua almak ve Hz. Peygamber'in şefaatine nail olmak için bu eseri derleyip manzum olarak tercüme etmiştir. Firdevsî, mensur mukaddimede Allah'ı ve Peygamber'i övgü ile yâd etmiş, sonra bir rubai yazarak Allah'tan günahlarını affetmesini ve kendisini cennetine koymasını istemiş, daha sonra kırk hadis derleme faaliyetinin ilham kaynağı olan hadisi nakletmiştir. Sonrasında bir müridinin kendisinden hadislerin herkes tarafından kolayca ezberlenebilmesi için ve hayır dua ile yâd edilmek amacıyla Farsça bir kırk hadis derlemesini istemesi üzerine 957/1551'de eserini meydana getirdiğini ifade etmiştir. Kırk hadis ve bu hadislerin tercümesi olan seksen beytin yer aldığı eserde Firdevsî; cömertlik, cimrilik, namaz, kabir azabı, cehalet, temizlik, dua, âlim, tövbe, iman, ilim, zikir, güzel ahlak, sünnete uyma, yardımlaşma, ahiret, sakada, sabır, emanet, ilim, dostluk, helal kazanç, az konuşmak ve yemek, doğruluk, kibir, kötü ahlak, yalan gibi mevzuları içeren hadislere ve bunların tercümelerine yer vermiştir. Firdevsî hadislerin ilk önce Arapçalarını yazmış, daha sonra iki beyitle hadisleri Farsça olarak tercüme etmiştir. Farsça manzum kırk hadis yazan şairlerin çoğu gibi Firdevsî de eserini Mollâ Câmî'nin kırk hadisinden etkilenerek oluşturmuştur. Eserini kıt'a nazım şekli ve "fe'ilâtün mefâ'ilün fe'ilün" vezniyle kaleme almış olan Firdevsî, eserde sade, basit ve akıcı bir dil kullanmış, ağır, uzun ve girift cümlelere yer vermemiştir. Firdevsî'nin seçtiği hadislerin çoğu Câmî'nin eserinde bulunmamaktadır. Firdevsî bu yönüyle Câmî'den ayrılmıştır. Anlaşılması ve ezberlenmesi kolay, kısa ve veciz hadisleri seçen Firdevsî, hadis metinlerini şiir diline tercüme etmekte başarılı olmuştur. Eserinde açıklamaya gerek duymayan, değişik hadisler, ayetler ve hikmetli olaylara yer vermeyen müellifin eserinde hâtime bölümü yoktur. Eserin Millet Yazma Eser Kütüphanesi, Ali Emiri, Nu. 000006 ve  Süleymaniye Kütüphanesi, Atıf Efendi, Nu. 2846/9'da kayıtlı olmak üzere iki nüshası mevcuttur.

Şairin biyografisi için bk. “Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/firdevsi-serefeddin-musa-uzun-firdevsi

Kaynakça


Kaska, Çetin (2021). “Uzun Firdevsî’nin Farsça Manzum Kırk Hadîsi”. II. Uluslararası Din ve İnsan Sempozyumu (UDİS-2021) “Din, Ahlak ve Hukuk”). 2021: Sonçağ Akademi. 748-762.

Köprülü, Fuad (1977). “Firdevsî”. İslâm Ansiklopedisi. C. 4. İstanbul: MEB Yay. 649.

Köprülü, Orhan (1996). “Firdevsî, Uzun”. İslâm Ansiklopedisi. C. 13. İstanbul: TDV Yay. 127-129.

Atıf Bilgileri


Kaska, Çetin. "ŞERH-İ HADÎS-İ ERBA'ÎN (FİRDEVSÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serh-i-hadis-i-erba-in-firdevsi. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 SÜLEYMÂN-NÂME-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
2 KUTB-NÂME / KISSA-İ CEZÎRE-İ MİDİLLİ (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
3 DA'VET-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Prof. Dr. Fatma Büyükkarcı Yılmaz
Görüntüle
4 MÜNÂZARA-İ SEYF Ü KALEM (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Prof. Dr. Ahmet TANYILDIZ
Görüntüle
5 KISSA-NÂME-İ SÜLEYMÂN ALEYHİSSELÂM / SÜLEYMÂN-NÂME-İ KEBÎR (74, 75 VE 76. CİLTLER) (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
6 SİLÂHŞOR-NÂME / MÜSELLAH-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
7 SATRANÇ-NÂME-İ KEBÎR / ŞATRANÇ-NÂME-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
8 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
9 HAYÂT U MEMÂT / HAYÂT-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
10 MANZUM HÂCI BEKTÂŞ VELÎ VİLÂYET-NÂMESİ / VİLÂYET-NÂME-İ HÂCI BEKTÂŞ VELÎ-İ HORASÂNÎ (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
11 TEŞHÎSÜ’L-İNSÂN (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Öğretmen Ece Ceylan
Görüntüle
12 PEND-NÂME-İ EFLÂTUN (FİRDEVSÎ ?) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
13 FİRÂSET-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
14 SÜLEYMÂN-NÂME VÜ BELKÎS-NÂME / TECNÎSÂT VE SÜLEYMÂN-NÂME VÜ BELKÎS-NÂME / TECNÎSÂT-I SÜLEYMÂN-NÂME VÜ BELKÎS-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Öğretmen Ece Ceylan
Görüntüle
15 HADÎS-İ AHSEN (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
16 VAHDET-NÂME (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Prof. Dr. Mehmet Sarı
Görüntüle
17 GARÎB-NÂME (ÂŞIK) Âşık Paşa, Âşık Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
18 U’CÛBETÜ'L-GARÂYİB FÎ NAZMİ’L-CEVÂHİRİ’L-ACÂYİB (BAHÂ) Bahâ, Bahâeddîn ibn Abdurrahmân-ı Magalkaravî Prof. Dr. Mustafa Arslan
Görüntüle
19 KISSA-İ İSKENDER (HAMZAVÎ) Hamzavî Dr. Öğr. Üyesi Munise KOÇ
Görüntüle
20 BAHRÜ'L-HAKÂYIK (HATÎBOĞLU) Hatîboğlu Prof. Dr. Vahit Türk
Görüntüle
21 GÜLZÂR-I MA’NEVÎ / GÜLZÂR / DÎVÂN-I GÜLZÂR / KİTÂB-I GÜLZÂR (İBRÂHÎM TENNÛRÎ) İbrâhîm Tennûrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
22 GÜLŞEN-İ NİYÂZ (İBRÂHÎM TENNÛRÎ ?) İbrâhîm Tennûrî Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
23 [DÎVÂNÇE] (ÂŞIK) İbrâhîm Tennûrî Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
24 DÂSTÂN-I SÂHİB-KIRÂN (KIRŞEHİRLİ ÎSÂ) ÎSÂ, Kırşehirli Îsâ Dr. Öğr. Üyesi Musa Tılfarlıoğlu
Görüntüle
25 DÂSTÂN-I DUHTER HİKÂYE-İ YAHUDÎ (KIRŞEHİRLİ ÎSÂ) ÎSÂ, Kırşehirli Îsâ Dr. Öğr. Üyesi Musa Tılfarlıoğlu
Görüntüle