- Yazar Biyografisi (TEİS)
Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî - Madde Yazarı: Doç. Dr. Çetin Kaska
- Eser Yazılış Tarihi:957/1551
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Divan-Tekke Edebiyatı
- Dönemi:Başlangıç-15. Yüzyıl
- Dili:Farsça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum-Mensur
- Niteliği:Derleme
- Türü/Formu:Kırk Hadis
- Yayın Tarihi:15/01/2022
ŞERH-İ HADÎS-İ ERBA'ÎN (FİRDEVSÎ)
kırk hadis şerhiFirdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî (d. 857/1453 - ö. 922/1517’den sonra)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Uzun Firdevsî’nin mensur bir mukaddime ve kırk hadisin ikişer beyitle tercümesinden oluşan Farsça eseri. Firdevsî, bir müridinin isteği üzerine birçok âlim gibi hayır dua almak ve Hz. Peygamber'in şefaatine nail olmak için bu eseri derleyip manzum olarak tercüme etmiştir. Firdevsî, mensur mukaddimede Allah'ı ve Peygamber'i övgü ile yâd etmiş, sonra bir rubai yazarak Allah'tan günahlarını affetmesini ve kendisini cennetine koymasını istemiş, daha sonra kırk hadis derleme faaliyetinin ilham kaynağı olan hadisi nakletmiştir. Sonrasında bir müridinin kendisinden hadislerin herkes tarafından kolayca ezberlenebilmesi için ve hayır dua ile yâd edilmek amacıyla Farsça bir kırk hadis derlemesini istemesi üzerine 957/1551'de eserini meydana getirdiğini ifade etmiştir. Kırk hadis ve bu hadislerin tercümesi olan seksen beytin yer aldığı eserde Firdevsî; cömertlik, cimrilik, namaz, kabir azabı, cehalet, temizlik, dua, âlim, tövbe, iman, ilim, zikir, güzel ahlak, sünnete uyma, yardımlaşma, ahiret, sakada, sabır, emanet, ilim, dostluk, helal kazanç, az konuşmak ve yemek, doğruluk, kibir, kötü ahlak, yalan gibi mevzuları içeren hadislere ve bunların tercümelerine yer vermiştir. Firdevsî hadislerin ilk önce Arapçalarını yazmış, daha sonra iki beyitle hadisleri Farsça olarak tercüme etmiştir. Farsça manzum kırk hadis yazan şairlerin çoğu gibi Firdevsî de eserini Mollâ Câmî'nin kırk hadisinden etkilenerek oluşturmuştur. Eserini kıt'a nazım şekli ve "fe'ilâtün mefâ'ilün fe'ilün" vezniyle kaleme almış olan Firdevsî, eserde sade, basit ve akıcı bir dil kullanmış, ağır, uzun ve girift cümlelere yer vermemiştir. Firdevsî'nin seçtiği hadislerin çoğu Câmî'nin eserinde bulunmamaktadır. Firdevsî bu yönüyle Câmî'den ayrılmıştır. Anlaşılması ve ezberlenmesi kolay, kısa ve veciz hadisleri seçen Firdevsî, hadis metinlerini şiir diline tercüme etmekte başarılı olmuştur. Eserinde açıklamaya gerek duymayan, değişik hadisler, ayetler ve hikmetli olaylara yer vermeyen müellifin eserinde hâtime bölümü yoktur. Eserin Millet Yazma Eser Kütüphanesi, Ali Emiri, Nu. 000006 ve Süleymaniye Kütüphanesi, Atıf Efendi, Nu. 2846/9'da kayıtlı olmak üzere iki nüshası mevcuttur.
Şairin biyografisi için bk. “Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/firdevsi-serefeddin-musa-uzun-firdevsi
Kaynakça
Kaska, Çetin (2021). “Uzun Firdevsî’nin Farsça Manzum Kırk Hadîsi”. II. Uluslararası Din ve İnsan Sempozyumu (UDİS-2021) “Din, Ahlak ve Hukuk”). 2021: Sonçağ Akademi. 748-762.
Köprülü, Fuad (1977). “Firdevsî”. İslâm Ansiklopedisi. C. 4. İstanbul: MEB Yay. 649.
Köprülü, Orhan (1996). “Firdevsî, Uzun”. İslâm Ansiklopedisi. C. 13. İstanbul: TDV Yay. 127-129.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | SÜLEYMÂN-NÂME-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 2 | KUTB-NÂME / KISSA-İ CEZÎRE-İ MİDİLLİ (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 3 | DA'VET-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Prof. Dr. Fatma Büyükkarcı Yılmaz |
Görüntüle | ||
| 4 | MÜNÂZARA-İ SEYF Ü KALEM (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Prof. Dr. Ahmet TANYILDIZ |
Görüntüle | ||
| 5 | KISSA-NÂME-İ SÜLEYMÂN ALEYHİSSELÂM / SÜLEYMÂN-NÂME-İ KEBÎR (74, 75 VE 76. CİLTLER) (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 6 | SİLÂHŞOR-NÂME / MÜSELLAH-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 7 | SATRANÇ-NÂME-İ KEBÎR / ŞATRANÇ-NÂME-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 8 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 9 | HAYÂT U MEMÂT / HAYÂT-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 10 | MANZUM HÂCI BEKTÂŞ VELÎ VİLÂYET-NÂMESİ / VİLÂYET-NÂME-İ HÂCI BEKTÂŞ VELÎ-İ HORASÂNÎ (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 11 | TEŞHÎSÜ’L-İNSÂN (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 12 | PEND-NÂME-İ EFLÂTUN (FİRDEVSÎ ?) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 13 | FİRÂSET-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 14 | SÜLEYMÂN-NÂME VÜ BELKÎS-NÂME / TECNÎSÂT VE SÜLEYMÂN-NÂME VÜ BELKÎS-NÂME / TECNÎSÂT-I SÜLEYMÂN-NÂME VÜ BELKÎS-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 15 | HADÎS-İ AHSEN (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 16 | VAHDET-NÂME (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Prof. Dr. Mehmet Sarı |
Görüntüle | ||
| 17 | GARÎB-NÂME (ÂŞIK) | Âşık Paşa, Âşık | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 18 | U’CÛBETÜ'L-GARÂYİB FÎ NAZMİ’L-CEVÂHİRİ’L-ACÂYİB (BAHÂ) | Bahâ, Bahâeddîn ibn Abdurrahmân-ı Magalkaravî | Prof. Dr. Mustafa Arslan |
Görüntüle | ||
| 19 | KISSA-İ İSKENDER (HAMZAVÎ) | Hamzavî | Dr. Öğr. Üyesi Munise KOÇ |
Görüntüle | ||
| 20 | BAHRÜ'L-HAKÂYIK (HATÎBOĞLU) | Hatîboğlu | Prof. Dr. Vahit Türk |
Görüntüle | ||
| 21 | GÜLZÂR-I MA’NEVÎ / GÜLZÂR / DÎVÂN-I GÜLZÂR / KİTÂB-I GÜLZÂR (İBRÂHÎM TENNÛRÎ) | İbrâhîm Tennûrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 22 | GÜLŞEN-İ NİYÂZ (İBRÂHÎM TENNÛRÎ ?) | İbrâhîm Tennûrî | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 23 | [DÎVÂNÇE] (ÂŞIK) | İbrâhîm Tennûrî | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 24 | DÂSTÂN-I SÂHİB-KIRÂN (KIRŞEHİRLİ ÎSÂ) | ÎSÂ, Kırşehirli Îsâ | Dr. Öğr. Üyesi Musa Tılfarlıoğlu |
Görüntüle | ||
| 25 | DÂSTÂN-I DUHTER HİKÂYE-İ YAHUDÎ (KIRŞEHİRLİ ÎSÂ) | ÎSÂ, Kırşehirli Îsâ | Dr. Öğr. Üyesi Musa Tılfarlıoğlu |
Görüntüle |