ŞERH-İ ESMÂ-İ HÜSNÂ (İBN-İ İSA)
mesnevî
İbn-i İsa, İlyas Saruhanî (d. 902/1496-1497 - ö. 961/1553-1554)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Allah Teâlâ’nın isimlerinin açıklanması için kaleme alınan Esmâ-i Hüsnâ şerhleri tarzında yazılmış mesnevi. 1537-1541 yılları arasında yazıldığı tahmin edilmektedir. Aruzun mefâ’ilün/ mefâ’ilün/ fe’ûlün kalıbıyla kaleme alınan mesnevi 799 beyitten meydana gelmektedir. Eserin ilk beş beytinde şair, Allah’ın insanı ve canlıları yaratmasının ardından insanoğlunu canlıların en seçkini yaptığını ve ona idrak verip esmâyı bildirdiğini anlatır. Daha sonra bununla ilgili âyeti yazarak esmâ ile meşgul olmanın önemini bildirir. Esmâ okumanın adabını anlattıktan sonra şerhe başlar. Şerh ettiği her ismin sonunda vird olarak o ismin birkaç defa söylenmesi gerektiğini vurgular. Allah ile Hakem isimleri arasındaki 28 isim, ebced harfleriyle diğer isimler ise rakamlarla sıralanır. Şerh kısmı 795 beyittir. Son kısımda 4 beyitlik bir hatime yer alır. Şerh-i Esmâ-i Hüsnâ’nın Yazma Eserler Katalogu’nda 32 yazma nüshası kayıtlıdır. Eser üzerinde bir yüksek lisans çalışması hazırlanmıştır (Akbay 1996). Eserin Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi Koleksiyonu 3700/8 numarada kayıtlı yazma nüshası yayımlanmıştır (Külekçi 1997). Bununla beraber eser, iki akademik makale ile incelenmiştir (Yılmaz 1994 ve Yılmaz 1998).

Şairin biyografisi için bkz. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. “İbn-i İsâ, İlyas Saruhanî”. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ibni-isa-ilyas-saruhani

Eserden Örnekler


Yâ-‘Adl

‘Adl nefsün fesâdın eyler islâh

Olur nûrı süren kalbinde misbâh

Mecâzî fi’li mahv eyler bitürür

Anun yirine hubbullâh getürür

Salâha meyl ider meşgûl olan cân

Olur günden güne merd-i müselmân

‘Adet yüz dört imiş sâ’atde hurşîd

Düni kadr ola meşgulün güni ‘îd (Külekçi 1997: 84)

Yâ-Latîf

Olursa kimsenün katında hâcet

Latîf ismini sür eyle kerâmet

Bu nâmile harâret kesb idüp var

Dilekler dileyüp vardukça her bâr

Yiyüp içme vaktinde aç ol

Dilersen bulasın maksuduna yol

Eger sen gitmeyüp göndersen âdem

Şumarınca dilsün gönderdügün dem

Yüz tokuzdur yigirmiyle şumârı

İdin gel Zühre vaktinde bu kârı (Külekçi 1997: 84-85)

Kaynakça


Akbay, Sabahaddin (1996). Saruhanlı Şeyh İlyas ve Manzum Esmâü’l-Hüsnâ Şerhi. Ankara: Gazi üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

Külekçi, Numan (1997). İbn İsâ Saruhânî Esmâ-i Hüsnâ Şerhi. Ankara: Akçağ Yayınları.

Yılmaz, Ali (1994). “Esmâ-i Hüsnâ Şârihi: İbn-i Îsâ-yı Saruhânî”, Diyanet İlmi Dergi, C. 30, S. 2, 19-29.

Yılmaz, Ali (1998). “Türk Edebiyatında Esmâ-i Hüsnâ Şerhleri ve İbn-i Îsâ-yı Saruhânî’nin Şerh-i Esmâ-i Hüsnâ’sı”, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. 2, S. 1, 1-34.

Atıf Bilgileri


Sarıkaya, Erdem. "ŞERH-İ ESMÂ-İ HÜSNÂ (İBN-İ İSA)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serh-i-esma-i-husna-ibn-i-isa. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 FERÂHNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
2 FUSÛL-İ AŞERE (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
3 FUSÛL-İ SEB'A (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
4 KAVÂİD-İ TESHÎRAT (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
5 KIYAFETNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
6 KIYAMETNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
7 NUTK-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
8 RUMÛZU'L-KÜNÛZ Fİ'L-CİFR (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
9 RİSÂLE-İ GÜLŞENÎ (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
10 RİSÂLE-İ İNSÂN (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
11 RİSÂLE-İ MUKANTARÂT (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
12 TABİATNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
13 TERCEME-İ MÜFREDÂT-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
14 NÛRİYYE (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
15 MENÂKIB-I ŞEYH MECDÜDDİN VE ÂDÂB-I SÂLİKÎN (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
16 RİSALE-İ TEVHÎDİYYE (İLÂHÎ) İlâhî, Şeyh Ahmed İlâhî Efendi Dr. Nuriye İnci
Görüntüle
17 ÂDÂB-I MES'ÛDÎ'YE HÂŞİYE (MÜ'MİN) Mü'min Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
18 MEVÂHİBÜ’L-HALLAK FÎ MERATİBİ'L-AHLÂK (NİŞÂNÎ) Koca Nişancızâde Celâlzâde Tevkii Mustafa Çelebi Efendi (ö. 975/1567) Doç. Dr. Nuran ÇETİN
Görüntüle
19 TARİKATNÂME (SÜNBÜL) Sünbül, Şeyh Yusuf Sünbül Sinan Efendi Araş. Gör. Dr. MUHAMMET AKİF TİYEK
Görüntüle
20 ER-RIHLETÜ’S-SENİYYE VE’L-VASIYYETÜ’L-BEHİYYE Lİ’L-FUKARÂİ’L-HALVETİYYE (ŞÂH VELÎ AYINTÂBÎ) Şâh Velî Ayıntâbî, Askerî Prof. Dr. Ali ÖZTÜRK
Görüntüle
21 ETVÂR-I SEB‘A (ŞÂH VELÎ AYINTABÎ) Şâh Velî Ayıntâbî, Askerî Öğretmen Cemile Sağır
Görüntüle
22 NAKDÜ'L-HÂTIR (ŞEMSÎ) Şemsî, Şemseddîn Sivasî (D. 926/1520 - Ö. 1006/1597) Öğretmen TALAT OLGUN
Görüntüle
23 MENÂKIB-I EMÎR SULTÂN/MENÂKIB-I CEVÂHİR ( YAHYÂ BİN BAHŞÎ) Yahyâ Bin Bahşî Dr. Öğr. Üyesi abdullah uğur
Görüntüle
24 MİRÂTÜ’L-ÂŞIKÎN (EROĞLU NÛRİ) Eroğlu Nûri Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN
Görüntüle
25 TASAVVUF Bİ’T- TARİKAT (EROĞLU NÛRİ) Eroğlu Nûri Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN
Görüntüle