- Yazar Biyografisi (TEİS)
İbn-i İsa, İlyas Saruhanî - Madde Yazarı: Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
- Eser Yazılış Tarihi:1537-1541
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Tekke Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap-Latin
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Mesnevi
- Yayın Tarihi:26/05/2022
ŞERH-İ ESMÂ-İ HÜSNÂ (İBN-İ İSA)
mesnevîİbn-i İsa, İlyas Saruhanî (d. 902/1496-1497 - ö. 961/1553-1554)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Allah Teâlâ’nın isimlerinin açıklanması için kaleme alınan Esmâ-i Hüsnâ şerhleri tarzında yazılmış mesnevi. 1537-1541 yılları arasında yazıldığı tahmin edilmektedir. Aruzun mefâ’ilün/ mefâ’ilün/ fe’ûlün kalıbıyla kaleme alınan mesnevi 799 beyitten meydana gelmektedir. Eserin ilk beş beytinde şair, Allah’ın insanı ve canlıları yaratmasının ardından insanoğlunu canlıların en seçkini yaptığını ve ona idrak verip esmâyı bildirdiğini anlatır. Daha sonra bununla ilgili âyeti yazarak esmâ ile meşgul olmanın önemini bildirir. Esmâ okumanın adabını anlattıktan sonra şerhe başlar. Şerh ettiği her ismin sonunda vird olarak o ismin birkaç defa söylenmesi gerektiğini vurgular. Allah ile Hakem isimleri arasındaki 28 isim, ebced harfleriyle diğer isimler ise rakamlarla sıralanır. Şerh kısmı 795 beyittir. Son kısımda 4 beyitlik bir hatime yer alır. Şerh-i Esmâ-i Hüsnâ’nın Yazma Eserler Katalogu’nda 32 yazma nüshası kayıtlıdır. Eser üzerinde bir yüksek lisans çalışması hazırlanmıştır (Akbay 1996). Eserin Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi Koleksiyonu 3700/8 numarada kayıtlı yazma nüshası yayımlanmıştır (Külekçi 1997). Bununla beraber eser, iki akademik makale ile incelenmiştir (Yılmaz 1994 ve Yılmaz 1998).
Şairin biyografisi için bkz. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. “İbn-i İsâ, İlyas Saruhanî”. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ibni-isa-ilyas-saruhani
Eserden Örnekler
Yâ-‘Adl
‘Adl nefsün fesâdın eyler islâh
Olur nûrı süren kalbinde misbâh
Mecâzî fi’li mahv eyler bitürür
Anun yirine hubbullâh getürür
Salâha meyl ider meşgûl olan cân
Olur günden güne merd-i müselmân
‘Adet yüz dört imiş sâ’atde hurşîd
Düni kadr ola meşgulün güni ‘îd (Külekçi 1997: 84)
Yâ-Latîf
Olursa kimsenün katında hâcet
Latîf ismini sür eyle kerâmet
Bu nâmile harâret kesb idüp var
Dilekler dileyüp vardukça her bâr
Yiyüp içme vaktinde aç ol
Dilersen bulasın maksuduna yol
Eger sen gitmeyüp göndersen âdem
Şumarınca dilsün gönderdügün dem
Yüz tokuzdur yigirmiyle şumârı
İdin gel Zühre vaktinde bu kârı (Külekçi 1997: 84-85)
Kaynakça
Akbay, Sabahaddin (1996). Saruhanlı Şeyh İlyas ve Manzum Esmâü’l-Hüsnâ Şerhi. Ankara: Gazi üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
Külekçi, Numan (1997). İbn İsâ Saruhânî Esmâ-i Hüsnâ Şerhi. Ankara: Akçağ Yayınları.
Yılmaz, Ali (1994). “Esmâ-i Hüsnâ Şârihi: İbn-i Îsâ-yı Saruhânî”, Diyanet İlmi Dergi, C. 30, S. 2, 19-29.
Yılmaz, Ali (1998). “Türk Edebiyatında Esmâ-i Hüsnâ Şerhleri ve İbn-i Îsâ-yı Saruhânî’nin Şerh-i Esmâ-i Hüsnâ’sı”, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. 2, S. 1, 1-34.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | FERÂHNÂME (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 2 | FUSÛL-İ AŞERE (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 3 | FUSÛL-İ SEB'A (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 4 | KAVÂİD-İ TESHÎRAT (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 5 | KIYAFETNÂME (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 6 | KIYAMETNÂME (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 7 | NUTK-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 8 | RUMÛZU'L-KÜNÛZ Fİ'L-CİFR (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 9 | RİSÂLE-İ GÜLŞENÎ (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 10 | RİSÂLE-İ İNSÂN (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 11 | RİSÂLE-İ MUKANTARÂT (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 12 | TABİATNÂME (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 13 | TERCEME-İ MÜFREDÂT-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 14 | NÛRİYYE (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 15 | MENÂKIB-I ŞEYH MECDÜDDİN VE ÂDÂB-I SÂLİKÎN (İBN-İ İSA) | İbn-i İsa, İlyas Saruhanî | Doç. Dr. Erdem Sarıkaya |
Görüntüle | ||
| 16 | RİSALE-İ TEVHÎDİYYE (İLÂHÎ) | İlâhî, Şeyh Ahmed İlâhî Efendi | Dr. Nuriye İnci |
Görüntüle | ||
| 17 | ÂDÂB-I MES'ÛDÎ'YE HÂŞİYE (MÜ'MİN) | Mü'min | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 18 | MEVÂHİBÜ’L-HALLAK FÎ MERATİBİ'L-AHLÂK (NİŞÂNÎ) | Koca Nişancızâde Celâlzâde Tevkii Mustafa Çelebi Efendi (ö. 975/1567) | Doç. Dr. Nuran ÇETİN |
Görüntüle | ||
| 19 | TARİKATNÂME (SÜNBÜL) | Sünbül, Şeyh Yusuf Sünbül Sinan Efendi | Araş. Gör. Dr. MUHAMMET AKİF TİYEK |
Görüntüle | ||
| 20 | ER-RIHLETÜ’S-SENİYYE VE’L-VASIYYETÜ’L-BEHİYYE Lİ’L-FUKARÂİ’L-HALVETİYYE (ŞÂH VELÎ AYINTÂBÎ) | Şâh Velî Ayıntâbî, Askerî | Prof. Dr. Ali ÖZTÜRK |
Görüntüle | ||
| 21 | ETVÂR-I SEB‘A (ŞÂH VELÎ AYINTABÎ) | Şâh Velî Ayıntâbî, Askerî | Öğretmen Cemile Sağır |
Görüntüle | ||
| 22 | NAKDÜ'L-HÂTIR (ŞEMSÎ) | Şemsî, Şemseddîn Sivasî (D. 926/1520 - Ö. 1006/1597) | Öğretmen TALAT OLGUN |
Görüntüle | ||
| 23 | MENÂKIB-I EMÎR SULTÂN/MENÂKIB-I CEVÂHİR ( YAHYÂ BİN BAHŞÎ) | Yahyâ Bin Bahşî | Dr. Öğr. Üyesi abdullah uğur |
Görüntüle | ||
| 24 | MİRÂTÜ’L-ÂŞIKÎN (EROĞLU NÛRİ) | Eroğlu Nûri | Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN |
Görüntüle | ||
| 25 | TASAVVUF Bİ’T- TARİKAT (EROĞLU NÛRİ) | Eroğlu Nûri | Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN |
Görüntüle |