ŞEH-NÂME (DEHHÂNÎ)
manzum Selçuklu ve Karaman tarihi
Hoca Dehhânî (d. ? - ö. 803-4/1401’ten önce)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Dehhânî’nin kayıp eseri. Fuat Köprülü, Hayat Mecmuası’nda yayınlanan bir yazısında Millet Kütüphanesi ve Darülfünun Kütüphanesinde kayıtlı Türkçe mensur Şikârî Şeh-nâme'si diye meşhur olmuş bir Karaman tarihindeki nottan hareketle eser hakkındaki ilk bilgileri vermiştir (Köprülüzâde 1926: 4). Köprülü’nün buradan aktardığı bilgiye göre Selçuklu hükümdarı Sultan Alâeddîn Keykubâd (saltanatı 1220-1237), Firdevsî’nin Şeh-nâme'sine nazire olarak Farsça bir şehnâme'nin tertibini Dehhânî mahlaslı bir şaire emretmiş; daha sonra Karamanoğullarından Alâeddîn Ali Bey de (beylik dönemi: 1361-1398) bunu takliden şair Yarcânî'ye aynı tarzda Farsça bir Karaman Şeh-nâme'si tanzim ettirmiş ve Şikârî de bu eseri Türkçeye tercüme etmiştir. Hoca Dehhânî’nin hayatı ve eserleriyle ilgili yapılan son araştırmalarda bu bilgiler tashih edilmiştir. Aslen Dehhânî’nin Farsça Şeh-nâme'siyle ilgili Şikârî’nin ifadeleri şöyledir: “Bir gün meclisde Firdevs’ün Sultan Mahmûd namına buyurduğu Şeh-nâme’yi okudılar. Meger Sultân Alâeddîn bin Keykubâd-ı Ma’deleddîn nâmına Şeh-nâme söylemişler. Keykubâd’a dahı Dehhânî-i üstâd-ı nâmdâr yigirmi bin beyit bir Şeh-nâme söylemişler. Karamanoğlu Sultân Alâeddîn dahı buyurdı: Yarcânî üstâd! Dehhânî Şeh-nâme'sin Keykubâd oğlu Sultan Alâeddîn nâmına tamam idüp Karamanlı nâmına dahı altı yüz beyit söyleyüp itmâmı müyesser olmayup Allah emrine gitdi. Elbetde sen tamâm eyle deyüp ol şâir-i sihr-âferîn….” (Şikârî 2005: 102, Tıpkı Basım kısmı 5a-5b). Bu ifadelere göre Dehhânî, Karamanoğlu Sultan Alâaddîn Ali Bey’in (öl. 1398) emriyle bir Selçuklu Şeh-nâme'si yazmaya başlamış, yirmi bin beyit civarında Sultan Alâaddîn Keykubâd adına Selçuklu dönemini yazdıktan sonra altı yüz beyit kadar da Karamanoğulları dönemini yazmış, ancak ömrü vefa etmeyince sultan tarafından eserin tamamlanması Yarcânî’den istenmiştir. Yarcânî’nin Farsça kaleme aldığı bu eser 16. yüzyılda Şikârî tarafından Türkçeye tercüme edilmiştir. Dehhânî’nin adı geçen yirmi bin beyitlik Şeh-nâme'si bugün elimizde değildir.

Şairin biyografisi için bk. "Hoca Dehhânî". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğühttp://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/hoca-dehhani 

Eserden Örnekler



Kaynakça


Ersoy, Ersen ve Ü. Ay (2017). Hoca Dehhânî Divanı. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi Yay.

Köprülüzâde Fuad (1926). “Selçukîler Devrinde Anadolu Şâirleri Hâce Dehhânî”. Hayat Mecmuası, I (I): 4-5.

Şikârî (2005). Karamannâme. (hzl. M. Sözen ve N. Sakaoğlu). Karaman: Karaman Valiliği, Karaman Belediyesi.

Atıf Bilgileri


Ay Say, Ümran. "ŞEH-NÂME (DEHHÂNÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/sehname-hoca-dehhani. [Erişim Tarihi: 28 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (DEHHÂNÎ) Hoca Dehhânî Prof. Dr. Ersen ERSOY
Doç. Dr. Ümran Ay Say
Görüntüle
2 CÂMASB-NÂME (ABDÎ) Abdî, Mûsâ Prof. Dr. Müjgân Çakır
Görüntüle
3 TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği
Görüntüle
4 RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Öğretmen Ece Ceylan
Görüntüle
5 NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz Doç. Dr. Recep Uslu
Görüntüle
6 DÎVÂN (ADLÎ) Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM
Görüntüle
7 DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
8 DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) Adnî, Mahmûd Paşa Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Görüntüle
9 DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) Âfitâbî Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
10 DÎVÂN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Doç. Dr. Osman Kufacı
Görüntüle
11 HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle