- Yazar Biyografisi (TEİS)
Hoca Dehhânî - Madde Yazarı: Doç. Dr. Ümran Ay Say
- Eser Yazılış Tarihi:803-4’ten önce/1401'den önce
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:Başlangıç-15. Yüzyıl
- Dili:Farsça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Mesnevi
- Yayın Tarihi:17/09/2021
ŞEH-NÂME (DEHHÂNÎ)
manzum Selçuklu ve Karaman tarihiHoca Dehhânî (d. ? - ö. 803-4/1401’ten önce)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Dehhânî’nin kayıp eseri. Fuat Köprülü, Hayat Mecmuası’nda yayınlanan bir yazısında Millet Kütüphanesi ve Darülfünun Kütüphanesinde kayıtlı Türkçe mensur Şikârî Şeh-nâme'si diye meşhur olmuş bir Karaman tarihindeki nottan hareketle eser hakkındaki ilk bilgileri vermiştir (Köprülüzâde 1926: 4). Köprülü’nün buradan aktardığı bilgiye göre Selçuklu hükümdarı Sultan Alâeddîn Keykubâd (saltanatı 1220-1237), Firdevsî’nin Şeh-nâme'sine nazire olarak Farsça bir şehnâme'nin tertibini Dehhânî mahlaslı bir şaire emretmiş; daha sonra Karamanoğullarından Alâeddîn Ali Bey de (beylik dönemi: 1361-1398) bunu takliden şair Yarcânî'ye aynı tarzda Farsça bir Karaman Şeh-nâme'si tanzim ettirmiş ve Şikârî de bu eseri Türkçeye tercüme etmiştir. Hoca Dehhânî’nin hayatı ve eserleriyle ilgili yapılan son araştırmalarda bu bilgiler tashih edilmiştir. Aslen Dehhânî’nin Farsça Şeh-nâme'siyle ilgili Şikârî’nin ifadeleri şöyledir: “Bir gün meclisde Firdevs’ün Sultan Mahmûd namına buyurduğu Şeh-nâme’yi okudılar. Meger Sultân Alâeddîn bin Keykubâd-ı Ma’deleddîn nâmına Şeh-nâme söylemişler. Keykubâd’a dahı Dehhânî-i üstâd-ı nâmdâr yigirmi bin beyit bir Şeh-nâme söylemişler. Karamanoğlu Sultân Alâeddîn dahı buyurdı: Yarcânî üstâd! Dehhânî Şeh-nâme'sin Keykubâd oğlu Sultan Alâeddîn nâmına tamam idüp Karamanlı nâmına dahı altı yüz beyit söyleyüp itmâmı müyesser olmayup Allah emrine gitdi. Elbetde sen tamâm eyle deyüp ol şâir-i sihr-âferîn….” (Şikârî 2005: 102, Tıpkı Basım kısmı 5a-5b). Bu ifadelere göre Dehhânî, Karamanoğlu Sultan Alâaddîn Ali Bey’in (öl. 1398) emriyle bir Selçuklu Şeh-nâme'si yazmaya başlamış, yirmi bin beyit civarında Sultan Alâaddîn Keykubâd adına Selçuklu dönemini yazdıktan sonra altı yüz beyit kadar da Karamanoğulları dönemini yazmış, ancak ömrü vefa etmeyince sultan tarafından eserin tamamlanması Yarcânî’den istenmiştir. Yarcânî’nin Farsça kaleme aldığı bu eser 16. yüzyılda Şikârî tarafından Türkçeye tercüme edilmiştir. Dehhânî’nin adı geçen yirmi bin beyitlik Şeh-nâme'si bugün elimizde değildir.
Şairin biyografisi için bk. "Hoca Dehhânî". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/hoca-dehhani
Eserden Örnekler
Kaynakça
Ersoy, Ersen ve Ü. Ay (2017). Hoca Dehhânî Divanı. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi Yay.
Köprülüzâde Fuad (1926). “Selçukîler Devrinde Anadolu Şâirleri Hâce Dehhânî”. Hayat Mecmuası, I (I): 4-5.
Şikârî (2005). Karamannâme. (hzl. M. Sözen ve N. Sakaoğlu). Karaman: Karaman Valiliği, Karaman Belediyesi.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (DEHHÂNÎ) | Hoca Dehhânî | Prof. Dr. Ersen ERSOY Doç. Dr. Ümran Ay Say |
Görüntüle | ||
| 2 | CÂMASB-NÂME (ABDÎ) | Abdî, Mûsâ | Prof. Dr. Müjgân Çakır |
Görüntüle | ||
| 3 | TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği |
Görüntüle | ||
| 4 | RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 5 | NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) | Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz | Doç. Dr. Recep Uslu |
Görüntüle | ||
| 6 | DÎVÂN (ADLÎ) | Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed | Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 9 | DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) | Âfitâbî | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 10 | DÎVÂN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Doç. Dr. Osman Kufacı |
Görüntüle | ||
| 11 | HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle |