Gubârî mahlasıyla şiirler yazan Abdurrahman Efendi’nin (ö.1566) İranlı şair Fettâhî-i Nişabûrî (ö. 1448 ?)’nin aynı adlı mesnevisine naziresi. Tasavvufi aşkı anlatan bu Farsça mesneviyi Gubârî, 969/1561 yılında Yenihisar’da hapisteyken yazmaya başlamış ve 970/1562’de Mekke’de tamamlanmıştır.

Şebistân-ı Hayâl, eserin zahriye kısmında yer alan iki beyitlik sunuş kıtʻası ile başlar ve bu kıtʻayı hamd konulu mensur bir mukaddime izler. Bu mukaddimeyi de münâcât, na’t ve besmelenin övgüsü mahiyetinde bir kaside takip eder. Eser bundan sonra mesnevilerle devam eder. Bu mesnevilerin ilkinde Gubârî, Kânûnî Sultan Süleyman (ö. 1566)’ı, ismini oluşturan harfleri tavsif ederek över. Bunu, “Alfabeyi oluşturan harflerin övgüsü” adlı mesnevi takip eder. Müteakiben yer alan “Şebistân-ı Hayâl adlı bu risaleyi açıklama talebi ve aşk temennisi hakkında övgü” başlıklı mesnevide ise şair, eserini yazma sebebine değinir ve Fettâhî’nin aynı adlı eserine nazire olarak yazdığını açıklar. Şair bundan sonraki mesnevilerde ise çeşitli başlıklar altında tasavvufî remizlerle “aşk” ve “âşık” gibi bazı kelimelerdeki harflerin taşıdığı tasavvufî manaları izah eder. Eserin sonunda yer verdiği tarih kıtasında, eserini 970 yılının Kadir gecesinde yazdığını ve 800 beyitten oluştuğunu bildirmektedir. Ancak bu üç beyitlik tarih kıtası ile eserin zahriye kısmında yer alan iki beyitlik takdim kıtʻası da dikkate alındığında eserdeki beyit sayısı 805’i bulmaktadır (Gökmen 2013: 17-18).

Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Efendi, nu: 3830 ve Manisa İl Halk Kütüphanesi Muradiye nu: 2715’te olmak üzere iki nüshası bulunan Şebistân-ı Hayâl üzerine Gökhan Gökmen tarafından yüksek lisans tezi hazırlanmıştır (2013).

Şairin biyografisi için bk. “Gubârî, Abdurrahman Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/gubari-abdurrahman-efendi.