- Yazar Biyografisi (TEİS)
Şeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi - Madde Yazarı: Prof. Dr. Sadık Yazar
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:17. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Sakiname
- Yayın Tarihi:15/04/2022
SÂKÎ-NÂME (ŞEYHÎ, SEYYİD MEHMED ALLÂME EFENDİ)
tasavvufî mesnevîŞeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi (d. ?/? - ö. Ramazan 1044/Şubat-Mart 1635)
ISBN: 978-9944-237-87-1
17. yüzyılın başında ilmiye çevrelerinde önemli bir konuma sahip olduğu anlaşılan ve bir dönem nakibüleşraflık görevini de icra eden Allâme Şeyhî Efendi’nin Dîvân'ında yer aldığı gibi müstakil nüshaları da bulunan eseridir. Mesnevi nazım biçimi ve aruzun "fe'ûlün fe'ûlün fe'ûlün fe'ûl" vezni ile yazılan eser, divandaki nüshaya nüshaya göre 111 beyittir.
Mesnevi nazım biçiminin geleneksel giriş bölümlerinden yoksun olan Şeyhî Efendi'nin sâkî-nâmesi, mürşid konumundaki "mest-i peymâne"ye seslenişle başlar. "Senün-çün döşendi serây-ı cihân" (Dönmez Parlak 2006: 242) gibi ifadelerden anlaşıldığına göre mürşid konumundaki bu kişiden kasıt Hz. Peygamber'dir. Sonrasında seslenişini sâkîye yönelten şair, akabinde tasavvufî bir metafor olarak kullanıldığı belli olan şarabın etkisinden bahseder. Sonrasında ise şarap meclisindeki mugannî ve surâhî gibi diğer unsurlara değinir.
Şeyhî'nin Dîvân'ında yer alan sâkî-nâmenin Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi 3870 numarada da bir nüshası bulunmaktadır. Sâkî-nâmeler üzerinde yaptığı araştırmasında Rıdvan Canım eserin Atatürk Üniversitesi Süleyman Özege Kütüphanesi Agah Sırrı Levend Yazmaları 12 ve İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi T. 4097 numaralarda yer alan iki nüshasının daha olduğunu haber vermektedir (Canım 1998: 62). Tarafımızdan yapılan taramalara göre, eserin bir nüshasının da, British Museum’da bulunduğu görülmüştür. Bahsi geçen müzede Add 7925 numarada yer alan ve Şeyhülislâm Yahyâ, Azmîzâde Hâletî, Nev’îzâde Atâyî, Riyâzî ve Cem’î gibi Şeyhî ile çağdaş şairlerin sâkî-nâmelerinin de yer aldığı bir mecmuada bulunan bu nüsha da Rieu’nun verdiği bilgiye göre (Rieu 1888: 195b) 111 beyitten müteşekkildir (Yazar 2012: 59).
Eserden Örnekler
Getür sâkiyâ ol mey-i bî-gışı
O ser-mâye-i kûze-i âteşi
Bana vir ki iksîre cevher idem
Sipihrün bu mis tâsını zer idem
Getür sâkiyâ râh-ı la‘l-efseri
O rûh-ı revân-ı Cem ü Kayser'i
Benüm destime sun ki sultân olam
Güher-bend-i mühr-i Süleymân olam
Aç ey sâki ol sırr-ı ser-besteyi
O gülgûn tutuk bikr-i nev-resteyi
Ki nâ-mahrem-i perde-i râz olam
Mugannî vü mutrible dem-sâz olam
Zamânı degüldür hamûş olmanun
Kadeh ney gibi çeşm ü gûş olmanun
Tarab-hâne-i ‘işret olmış çemen
Gülüp oynamakda gül ü yâsemen (Dönmez Parlak 2006: 246-247).
Kaynakça
Dönmez Parlak, Betül (2006). Eğirdirli Şeyhî Mehmed Efendi’nin Divanı’nın İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Canım, Rıdvan (1998). Türk Edebiyatında Sâkînâmeler ve İşretnâme. Ankara: Akçağ Yay.
Rieu, Charles (1888). Catalogue of The Turkish Manuscripts in The British Museum. Londra.
Yazar, Sadık (2012). Eğirdirli Münevver Bir Ailenin Hikâyesi: Şerîf Mehmed'in Menâkıb-ı Şeyh Burhâneddîn'i. İstanbul: Okur Akademi Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (ŞEYHÎ, SEYYİD MEHMED ALLÂME EFENDİ) | Şeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 2 | FARSÇA DîVÂN (ŞEYHÎ, SEYYİD MEHMED ALLÂME EFENDİ) | Şeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 3 | SELCİYYE (ŞEYHÎ, SEYYİD MEHMED ALLÂME EFENDİ) | Şeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 4 | LEMEZÂT-I HULVİYYE EZ LEMEÂT-I ULVİYYE (MAHMUD CEMALEDDİN HULVÎ) | Mahmud Cemaleddin el-Hulvî | Diğer Özlem Şamlı |
Görüntüle | ||
| 5 | AHBÂRÜ’L-'İBER (ZA’ÎFÎ, MUHAMMED) | Za'îfî, Muhammed | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 6 | KIRK HADİS TERCÜMESİ (FEYZÎ-İ KEFEVÎ) | Feyzî-i Kefevî | Prof. Dr. Adem Ceyhan |
Görüntüle | ||
| 7 | ZÜBDETÜ'N-NESÂYİH VE UMDETÜ'T-TEVÂRÎH (IYÂNÎ) | Iyânî, Cafer Iyânî Bey | Prof. Dr. Osman Ünlü |
Görüntüle | ||
| 8 | RÂZ-NÂME FÎ MENÂKIBİ'L-ULEMÂ VE'L-MEŞÂYİH VE'L-FUZELÂ (KEFEVÎ HÜSEYİN) | Kefevî, Hüseyin | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 9 | ES-SEYFÜ'L-MESLÛLÜ FÎ ŞERHİ'R-RESÛLİ (MUSTAFA b. BÂLÎ) | Mustafa b. Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 10 | HADÎS-İ ŞERÎFLER MECMUASI (MUSTAFÂ b. BÂLÎ) | Mustafâ b. Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 11 | HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ MİFTÂH (MUSTAFA b. BÂLÎ) | Mustafâ bin Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 12 | TUHFE-İ ŞEMSÎ (ŞEMSÎ) | Şemsî, İsfendiyar-zâde Şemsî Ahmed Paşa | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 13 | KARAMAN-NÂME (ŞİKÂRÎ) | Şikârî | Araş. Gör. Mizan Coşkun Özgür |
Görüntüle |