SÂKÎ-NÂME (ŞEYHÎ, SEYYİD MEHMED ALLÂME EFENDİ)
tasavvufî mesnevî
Şeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi (d. ?/? - ö. Ramazan 1044/Şubat-Mart 1635)

ISBN: 978-9944-237-87-1


17. yüzyılın başında ilmiye çevrelerinde önemli bir konuma sahip olduğu anlaşılan ve bir dönem nakibüleşraflık görevini de icra eden Allâme Şeyhî Efendi’nin Dîvân'ında yer aldığı gibi müstakil nüshaları da bulunan eseridir. Mesnevi nazım biçimi ve aruzun "fe'ûlün fe'ûlün fe'ûlün fe'ûl" vezni ile yazılan eser, divandaki nüshaya nüshaya göre 111 beyittir. 

Mesnevi nazım biçiminin geleneksel giriş bölümlerinden yoksun olan Şeyhî Efendi'nin sâkî-nâmesi, mürşid konumundaki "mest-i peymâne"ye seslenişle başlar. "Senün-çün döşendi serây-ı cihân" (Dönmez Parlak 2006: 242) gibi ifadelerden anlaşıldığına göre mürşid konumundaki bu kişiden kasıt Hz. Peygamber'dir. Sonrasında seslenişini sâkîye yönelten şair, akabinde tasavvufî bir metafor olarak kullanıldığı belli olan şarabın etkisinden bahseder. Sonrasında ise şarap meclisindeki mugannî ve surâhî gibi diğer unsurlara değinir. 

Şeyhî'nin Dîvân'ında yer alan sâkî-nâmenin Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi 3870 numarada da bir nüshası bulunmaktadır.  Sâkî-nâmeler üzerinde yaptığı araştırmasında Rıdvan Canım eserin Atatürk Üniversitesi Süleyman Özege Kütüphanesi Agah Sırrı Levend Yazmaları 12 ve İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi T. 4097 numaralarda yer alan iki nüshasının daha olduğunu haber vermektedir (Canım 1998: 62). Tarafımızdan yapılan taramalara göre, eserin bir nüshasının da, British Museum’da bulunduğu görülmüştür. Bahsi geçen müzede Add 7925 numarada yer alan ve Şeyhülislâm Yahyâ, Azmîzâde Hâletî, Nev’îzâde Atâyî, Riyâzî ve Cem’î gibi Şeyhî ile çağdaş şairlerin sâkî-nâmelerinin de yer aldığı bir mecmuada bulunan bu nüsha da Rieu’nun verdiği bilgiye göre (Rieu 1888: 195b) 111 beyitten müteşekkildir (Yazar 2012: 59). 

Eserden Örnekler


Getür sâkiyâ ol mey-i bî-gışı

O ser-mâye-i kûze-i âteşi


Bana vir ki iksîre cevher idem

Sipihrün bu mis tâsını zer idem


Getür sâkiyâ râh-ı la‘l-efseri

O rûh-ı revân-ı Cem ü Kayser'i


Benüm destime sun ki sultân olam

Güher-bend-i mühr-i Süleymân olam


Aç ey sâki ol sırr-ı ser-besteyi

O gülgûn tutuk bikr-i nev-resteyi


Ki nâ-mahrem-i perde-i râz olam

Mugannî vü mutrible dem-sâz olam


Zamânı degüldür hamûş olmanun

Kadeh ney gibi çeşm ü gûş olmanun


Tarab-hâne-i ‘işret olmış çemen

Gülüp oynamakda gül ü yâsemen  (Dönmez Parlak 2006: 246-247).

Kaynakça


Dönmez Parlak, Betül (2006). Eğirdirli Şeyhî Mehmed Efendi’nin Divanı’nın İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Canım, Rıdvan (1998). Türk Edebiyatında Sâkînâmeler ve İşretnâme. Ankara: Akçağ Yay.

Rieu, Charles (1888). Catalogue of The Turkish Manuscripts in The British Museum. Londra.

Yazar, Sadık (2012). Eğirdirli Münevver Bir Ailenin Hikâyesi: Şerîf Mehmed'in Menâkıb-ı Şeyh Burhâneddîn'i. İstanbul: Okur Akademi Yay.

Atıf Bilgileri


Yazar, Sadık. "SÂKÎ-NÂME (ŞEYHÎ, SEYYİD MEHMED ALLÂME EFENDİ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/saki-name-seyhi-seyyid-mehmed-allame-efendi. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (ŞEYHÎ, SEYYİD MEHMED ALLÂME EFENDİ) Şeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
2 FARSÇA DîVÂN (ŞEYHÎ, SEYYİD MEHMED ALLÂME EFENDİ) Şeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
3 SELCİYYE (ŞEYHÎ, SEYYİD MEHMED ALLÂME EFENDİ) Şeyhî, Seyyid Mehmed Allâme Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
4 LEMEZÂT-I HULVİYYE EZ LEMEÂT-I ULVİYYE (MAHMUD CEMALEDDİN HULVÎ) Mahmud Cemaleddin el-Hulvî Diğer Özlem Şamlı
Görüntüle
5 AHBÂRÜ’L-'İBER (ZA’ÎFÎ, MUHAMMED) Za'îfî, Muhammed Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
6 KIRK HADİS TERCÜMESİ (FEYZÎ-İ KEFEVÎ) Feyzî-i Kefevî Prof. Dr. Adem Ceyhan
Görüntüle
7 ZÜBDETÜ'N-NESÂYİH VE UMDETÜ'T-TEVÂRÎH (IYÂNÎ) Iyânî, Cafer Iyânî Bey Prof. Dr. Osman Ünlü
Görüntüle
8 RÂZ-NÂME FÎ MENÂKIBİ'L-ULEMÂ VE'L-MEŞÂYİH VE'L-FUZELÂ (KEFEVÎ HÜSEYİN) Kefevî, Hüseyin ismail Aksoyak
Görüntüle
9 ES-SEYFÜ'L-MESLÛLÜ FÎ ŞERHİ'R-RESÛLİ (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafa b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
10 HADÎS-İ ŞERÎFLER MECMUASI (MUSTAFÂ b. BÂLÎ) Mustafâ b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
11 HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ MİFTÂH (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafâ bin Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
12 TUHFE-İ ŞEMSÎ (ŞEMSÎ) Şemsî, İsfendiyar-zâde Şemsî Ahmed Paşa Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
13 KARAMAN-NÂME (ŞİKÂRÎ) Şikârî Araş. Gör. Mizan Coşkun Özgür
Görüntüle