ŞÂH-NÂME/SÜLEYMÂN-NÂME (GUBÂRÎ)
şeh-nâme
Gubârî, Abdurrahman Efendi (d. ?/?-ö. 974/1566)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Gubârî’nin Firdevsî (ö.1020 ?)’nin Şâh-nâme’sini örnek alarak yazdığı Farsça manzum eseri. Şâh-nâme ya da Süleymân-nâme adıyla bilinen eser, Kanûnî Sultan Süleymân (ö.1566)’ın isteği üzerine 959/1551 yılında mesnevi şeklinde mütekârib bahrinin fe'ûlün fe'ûlün fe'ûlün fe'ûl vezniyle kaleme alınmıştır. Gubârî, Şâh-nâme'nin mensur olarak kaleme alınan dibâcesinde bu eseri padişahın arzusuyla Firdevsî-i Tûsî’nin Şâh-nâme’sine nazire olarak yazdığını ifade etmiştir. 

Şâh-nâme'nin giriş kısmında Allah ve  peygamber övgüsünden sonra miraç hadisesi ve Hz. Muhammed'in doğumu anlatılmıştır. Konunun işlendiği bölüm Yavuz Sultan Selim (ö.1520)’in İran ve Mısır seferlerini, Kanûnî’nin ilk dönemini ve Suriye isyanına kadarki olayları kapsar. Eserde, Yavuz Sultan Selim’in fetihleri ve ölümü,  Kanûnî’nin cülûsu, savaş ve kahramanlıkları ile karakter özelliklerinden bahsedilmiş,  Ferhâd Paşa, asilere gönderilen mektuplar, Suriye isyanı ve buna karşı alınan tedbirler anlatılmıştır. Şairane bir üslup ve destansı bir dille yazılan Şâh-nâme'deki hadiseler arasında bir kopukluk yoktur. Eserde devlet teşkilatı, devlet kurumları, bazı devlet adamları, ordu, donanma, silahlar, savunma ve savaşta ordunun konuşlanması hakkında önemli bilgiler de yer alır.

Gubârî Şâh-nâme'sini Firdevsî’den farklı olarak gerçeğe en uygun biçimde ve kronolojik bir düzen içinde kaleme almış, Kanûnî Sultan Süleymân'ın savaş ve kahramanlıkları ile bizzat şahit olduğu olayları anlatmıştır.

Eserde Türkçe ve Arapça kelime ve terimlerin yanı sıra derî Farsçası ve Pehleviceden de yararlanılmış, kaside ve tercî-i bendlere de yer verilmiştir. Bir methiye mahiyetini taşıyan bu eserin yazma nüshaları Süleymaniye Kütüphanesi (Hekimoğlu Ali Paşa, nr. 764) ile Manisa İl Halk Kütüphanesi’nde (Muradiye, nr. 1346) bulunmaktadır. 

Şairin biyografisi için bk. “Gubârî, Abdurrahman Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/gubari-abdurrahman-efendi 

Eserden Örnekler


Benâm-i şehenşâh-i gîtî-i hurrâm

Befermâneş kon Şâhnâme temem


Benâm-i Hudâvend-i ‘arş-i ‘azîm

Safâbahş-i golzâr-i bâğ-i na’îm


Ez ân mî ki nebûd bemezheb-i hurrâm

Befirdevs-i Dûs nivişend her sobh û şâm (Parmaksızoğlu 2011: 355)

Kaynakça


Alparslan, Ali (1996). “Gubârî, Abdurrahman”. İslâm Ansiklopedisi. C. 14. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 167.

Gül, Âmine (hzl.)(2006). Abdurrahman Gubârî’nin Hayatı Eserleri ve Menasik-i Hac Adlı Eseri (Edisyon Kritik). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.

Karadağ, Özay (hzl.)(1999). Gubârî Abdurrahman ve Kâbenâmesi. Yüksek Lisans Tezi. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi.

Parmaksızoğlu, İsmet (2011). "Abdurrahman Gubârî’nin Hayatı ve Eserleri".  Tarih Dergisi 1 (2): 374-356.

Atıf Bilgileri


Kaska, Çetin. "ŞÂH-NÂME/SÜLEYMÂN-NÂME (GUBÂRÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/sah-name-suleyman-name-gubari. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
2 KA'BE-NÂME- (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
3 ŞEBİSTÂN-I HAYÂL (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
4 YÛSUF U ZÜLEYHÂ (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Prof. Dr. Melike Gökcan
Görüntüle
5 MENÂSIK-I HAC (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
6 TERCÜME-İ TÂRÎH-İ CENNÂBÎ (GUBÂRÎ ?) Mehmed Efendi el-Gubârî (?) Araş. Gör. Kadim Polat
Görüntüle
7 GAZAVÂT-I MİDİLLÎ (GUBÂRÎ ) Derviş Gubârî (?) Araş. Gör. Kadim Polat
Görüntüle
8 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
9 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
10 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
11 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
12 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
13 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
14 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
15 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
16 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
17 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle