- Yazar Biyografisi (TEİS)
Gubârî, Abdurrahman Efendi - Madde Yazarı: Doç. Dr. Çetin Kaska
- Eser Yazılış Tarihi:959/ 1551
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Farsça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum-Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Şehname
- Yayın Tarihi:13/11/2021
ŞÂH-NÂME/SÜLEYMÂN-NÂME (GUBÂRÎ)
şeh-nâmeGubârî, Abdurrahman Efendi (d. ?/?-ö. 974/1566)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Gubârî’nin Firdevsî (ö.1020 ?)’nin Şâh-nâme’sini örnek alarak yazdığı Farsça manzum eseri. Şâh-nâme ya da Süleymân-nâme adıyla bilinen eser, Kanûnî Sultan Süleymân (ö.1566)’ın isteği üzerine 959/1551 yılında mesnevi şeklinde mütekârib bahrinin fe'ûlün fe'ûlün fe'ûlün fe'ûl vezniyle kaleme alınmıştır. Gubârî, Şâh-nâme'nin mensur olarak kaleme alınan dibâcesinde bu eseri padişahın arzusuyla Firdevsî-i Tûsî’nin Şâh-nâme’sine nazire olarak yazdığını ifade etmiştir.
Şâh-nâme'nin giriş kısmında Allah ve peygamber övgüsünden sonra miraç hadisesi ve Hz. Muhammed'in doğumu anlatılmıştır. Konunun işlendiği bölüm Yavuz Sultan Selim (ö.1520)’in İran ve Mısır seferlerini, Kanûnî’nin ilk dönemini ve Suriye isyanına kadarki olayları kapsar. Eserde, Yavuz Sultan Selim’in fetihleri ve ölümü, Kanûnî’nin cülûsu, savaş ve kahramanlıkları ile karakter özelliklerinden bahsedilmiş, Ferhâd Paşa, asilere gönderilen mektuplar, Suriye isyanı ve buna karşı alınan tedbirler anlatılmıştır. Şairane bir üslup ve destansı bir dille yazılan Şâh-nâme'deki hadiseler arasında bir kopukluk yoktur. Eserde devlet teşkilatı, devlet kurumları, bazı devlet adamları, ordu, donanma, silahlar, savunma ve savaşta ordunun konuşlanması hakkında önemli bilgiler de yer alır.
Gubârî Şâh-nâme'sini Firdevsî’den farklı olarak gerçeğe en uygun biçimde ve kronolojik bir düzen içinde kaleme almış, Kanûnî Sultan Süleymân'ın savaş ve kahramanlıkları ile bizzat şahit olduğu olayları anlatmıştır.
Eserde Türkçe ve Arapça kelime ve terimlerin yanı sıra derî Farsçası ve Pehleviceden de yararlanılmış, kaside ve tercî-i bendlere de yer verilmiştir. Bir methiye mahiyetini taşıyan bu eserin yazma nüshaları Süleymaniye Kütüphanesi (Hekimoğlu Ali Paşa, nr. 764) ile Manisa İl Halk Kütüphanesi’nde (Muradiye, nr. 1346) bulunmaktadır.
Şairin biyografisi için bk. “Gubârî, Abdurrahman Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/gubari-abdurrahman-efendi
Eserden Örnekler
Benâm-i şehenşâh-i gîtî-i hurrâm
Befermâneş kon Şâhnâme temem
Benâm-i Hudâvend-i ‘arş-i ‘azîm
Safâbahş-i golzâr-i bâğ-i na’îm
Ez ân mî ki nebûd bemezheb-i hurrâm
Befirdevs-i Dûs nivişend her sobh û şâm (Parmaksızoğlu 2011: 355)
Kaynakça
Alparslan, Ali (1996). “Gubârî, Abdurrahman”. İslâm Ansiklopedisi. C. 14. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 167.
Gül, Âmine (hzl.)(2006). Abdurrahman Gubârî’nin Hayatı Eserleri ve Menasik-i Hac Adlı Eseri (Edisyon Kritik). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Karadağ, Özay (hzl.)(1999). Gubârî Abdurrahman ve Kâbenâmesi. Yüksek Lisans Tezi. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi.
Parmaksızoğlu, İsmet (2011). "Abdurrahman Gubârî’nin Hayatı ve Eserleri". Tarih Dergisi 1 (2): 374-356.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (GUBÂRÎ) | Gubârî, Abdurrahman Efendi | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 2 | KA'BE-NÂME- (GUBÂRÎ) | Gubârî, Abdurrahman Efendi | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 3 | ŞEBİSTÂN-I HAYÂL (GUBÂRÎ) | Gubârî, Abdurrahman Efendi | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 4 | YÛSUF U ZÜLEYHÂ (GUBÂRÎ) | Gubârî, Abdurrahman Efendi | Prof. Dr. Melike Gökcan |
Görüntüle | ||
| 5 | MENÂSIK-I HAC (GUBÂRÎ) | Gubârî, Abdurrahman Efendi | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 6 | TERCÜME-İ TÂRÎH-İ CENNÂBÎ (GUBÂRÎ ?) | Mehmed Efendi el-Gubârî (?) | Araş. Gör. Kadim Polat |
Görüntüle | ||
| 7 | GAZAVÂT-I MİDİLLÎ (GUBÂRÎ ) | Derviş Gubârî (?) | Araş. Gör. Kadim Polat |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 9 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 10 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 11 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 12 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 13 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 14 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 15 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 16 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 17 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |