- Yazar Biyografisi (TEİS)
Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah - Madde Yazarı: Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli
- Eser Yazılış Tarihi:18. yüzyıl
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:18. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Mesnevi
- Yayın Tarihi:23/09/2021
SAFÂ-NÂME
eğlence meclisleriyle ilgili mesneviFeyzî, Subhî-zâde Feyzullah (d. 1082/1671- ö. 1152/ 1739)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Subhî-zâde lakabıyla tanınan Feyzî’nin Heft-Seyyâre, Mir’ât-ı Âlem-nümâ, Aşk-nâme isimli mesnevileri ve Dîvân'ı ile birlikte Hamse'sini oluşturan eseri. Mesnevi, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Revan Köşkü 801 numarada kayıtlı müellif hattı olması muhtemel Hamse nüshasında, Dîvân, Heft Seyyâre, Mir’ât-ı Âlem-nümâ'dan sonra 160a-200a varakları arasındadır.
1000 beyitten oluşan Safâ-nâme, "fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün" vezni ile yazılmıştır. Eser, “Tevhid”, Münâcât”, “Na’t”, “Çâr-Yârin Medhi”, “Sebeb-i Telif-i Manzûme” gibi klasik mesnevi bölümleri ile başlar. Bunları, bahar, Anadolu ve Rumeli Hisarları, içki meclisi ve sakinin anlatıldığı fasıllarla meclise güzellik katan mûsikî alet ve makamlarının anlatıldığı “Sıfat-ı Saz” isimli bölüm takip eder. Daha sonra “Sıfat-ı Aşk-ı Hakikî” başlığı altında ilahî aşkın dile getirildiği bir fasıl yer alır. Eserde, mekânlar birbirine benzer ifadelerle tasvir edilse de, yaşanan hayata ışık tutmaları açısından dikkate değer özellikler gösterirler. Anadolu ve Rumeli Hisarlarının anlatıldığı 11. ve 12. bölümler güzel manzara ve tasvirlerle doludur. Güzelliği sağlayan en önemli husus, görünen, yaşanan dünyanın nazmedilmiş olmasıdır. Bu “Sıfat-ı Şeb-i Mehtâb”, “Sıfat-ı Meclis”, “Sıfat-ı Sâki”, “Sıfat-ı Saz” fasılları için de geçerlidir. “Sıfat-ı Meclis” bölümünde şair bir meclis tasavvur eder ve bu mecliste olmasını arzu ettiği özellikleri birbiri ardınca sıralar (Alkan İspirli 2005: 14).
İlk olarak Agâh Sırrı Levend tarafından tanıtılan eser (1955), Mehmet Arslan tarafından Türk Edebiyatında Hamseler ve Subhîzâde Feyzî’nin Hamsesi ismi ile yayımlanmıştır ( 2008). Ayrıca eser üzerinde bir doktora tezi hazırlanmıştır (İspirli 1997).
Şairin biyografisi için bk. “Feyzî, Subhî-zâde”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/feyzi-subhizade
Eserden Örnekler
Tavsîf-ı Hisâr-ı Anatolı
Oldı Hisâr-ı Anatolı güzel
Cây-ı safâ-güster-i zîbâ mahal
Cân ü dile olmada hâlet-fezâ
Zevk ü safâ ile letâfet-nümâ
Bâğ ile bustânı anun râygân
İtmede mürgân-ı cihân âşiyân
Bağçeleri zevk-fezâ olmada
Cân ü dile şevk-nümâ olmada
Kal’ası dil-keş ne güzel bî-bedel
Oldı anun mevki’i zîbâ mahal
Pîşgeh-i kal’ada var nice tûp
Her biri ejder-kûş idi kal’a-kûp
Ya’ni namâzgâh-ı safâ-güsteri
Oldı tarabgâh-ı safâ-perveri
Çeşmeleri menba’-ı âb-ı zülâl
Şevk bulurdı niçe sâhib-imelâl
Toplar öni cây-ı safâ-gâh olur
Feyz-resân-ı dil-i âgâh olur
Mîve vü gül-nârun olur kesreti
Niçe ferâmuş olunur lezzeti
Oldı kirası leb-i meh tal’atân
Dâne-i yâkût müferrih hemân
Dâne-i engûrı safâ-yı derûn
Salkımı inci gibi hâlet-füzûn
Dürr ile gevher dizilüp bir yire
Virdi safâ bu dil-i gam-pervere
Ayn-ı safâ-âveri âb-ı revân
Mürde-i derd-i gama bir tâze cân (Alkan İspirli 2005: 19-22).
Kaynakça
Alkan İspirli, Serhan (2005). “Divan Edebiyatında Hamse ve Son Hamsemiz”. EJOS (Universiteit Utrecht), 8 (4): 1-37.
Arslan, Mehmet (2008). Türk Edebiyatında Hamseler ve Subhîzâde Feyzî’nin Hamsesi. İstanbul. Kitabevi Yay.
İspirli, Serhan (1997). Subhîzâde Feyzî’nin Hayatı, Edebî Kişiliği ve Hamsesi (İnceleme-Tenkitli Metin). Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Levend, Agâh Sırrı (1955). “Feyzî’nin Bilinmeyen Bir Hamsesi”. Belleten, 143-156.
Uzun, Mustafa (1995). "Feyzî, Subhîzâde". İslâm Ansiklopedisi. C. 12. İstanbul: TDV Yay. 523.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (FEYZÎ) | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullâh | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 2 | HEFT-SEYYÂRE | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 3 | MİR’ÂT-I ÂLEM- NÜMÂ / MİR’ÂT-I SÛRET-NÜMÂ | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 4 | AŞK-NÂME | Feyzî, Subhî-zâde | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 5 | MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) | Hıfzî | Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR |
Görüntüle | ||
| 6 | NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) | Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin | Diğer Aybala Sena KÜTÜK |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) | Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 8 | TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullah Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 9 | TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 10 | TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) | Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi | Diğer Ahmet Serdar Erkan |
Görüntüle | ||
| 12 | MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) | Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) | Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN |
Görüntüle | ||
| 13 | AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) | Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi | Diğer Nükran ERBAŞ Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler |
Görüntüle | ||
| 14 | DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) | Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi | Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk |
Görüntüle |