SAD VESÂYÂ
avam ve havas sınıfına yönelik özlü sözler
Râsih, Balıkesirli Râsih Ahmed Bey (d. ?/? - ö. 14 Rebiülevvel 1144/16 Eylül 1731)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Balıkesirli Râsih’in (d. ?/? - ö. 14 Rebiülevvel 1144/16 Eylül 1731) avam ve havas sınıfına hitap edecek şekilde hazırladığı yüz adet özlü söz ya da öğütten oluşan Türkçe eseri. Eserin varlığından Râsih'in şahsi mecmuasından haberdar olunmaktadır. Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi 3473 numarada kayıtlı bulunan şahsi mecmuasının 38b-39a sayfaları arasında Azmî Bey’in Pendnâme'sine yer veren Râsih, bu manzumeden sonra düştüğü manzum bir notta, Azmî Bey’in Pendnâme'sinin "âmm"a yönelik olduğunu belirtip kendisinin ise hem "âmm" hem de "hâss"a yönelik olarak Sad Vesâyâ isimli bir eser yazdığını ifade eder. Mecmuanın 51b-54a sayfaları arasında da biraz dağınık bir şekilde bahsi geçen bu eserini kaydeder (Yazar 2020: 49).

Bülgatü'l-Ahbâb adlı eserinin hâtimesinde de "... beyân-ı sad vesâyâ-yı lâzimetü'l-fehvâ " (Balıkesirli Râsih [yz.a]: 152b) başlığı ile yer verilen öğütlerin büyük bir bölümü mecmuada müstakil bir eser olarak yer alan öğütlerle anlam olarak aynı ancak yer yer lafız olarak önemli farklılıkları ihtiva etmektedir. Eserde yer verilen özlü sözlerin çoğu aynı zamanda avam ve havas arasında geçerli olan adap ve erkâna yönelik pratik nasihatlerdir. Yukarıda söz konusu edilen nüshaları dışında müstakil bir nüshasına henüz erişilmeyen eser Sadık Yazar tarafından kısaca tanıtılmıştır (2020).

Müellifin biyografisi için bk. “Râsih, Balıkesirli Râsih Ahmed Bey”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/rasih-balikesirli-rasih-ahmed-bey

Eserden Örnekler


Borcun yog-ise kefîl ol işün yog-ise vekîl ol.

Ne yavaş ol basıl ve ne yavuz ol asıl.

Hasûd olan ve tama'kâr olan kişi ile dostluk etme.

Eski düşmenün ve âlüfte avratun yaltaklanmasına aldanma.

Ekâbir meclisinde bulunursan tâzelerinün yüzine bakma ve if'âl ve tef'îl sözini söyleme.

ve yine meclis-i ekâbirde emsâli ekâbiri kadh itme ve ziyâde medh itme.

Her meclisün erbâbı tabî'atlerine münâsib söz söyle mürâyîlik etme (Balıkesirli Râsih [yz.b]: 53a).

Kaynakça


Balıkesirli Râsih (yz.a). Bülgatü’l-Ahbâb. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi TY 1491.

Balıkesirli Râsih (yz.b). Dîvânçe-i Tevârîh/Mecmûa-i Râsih. Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi 3473.

Yazar, Sadık (2020). "Şahsi Bir Arşiv Kaynağı Olarak Balıkesirli Râsih’in Mecmuası: İçerik Analizi Ve Derkenar Notları". Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, 13: 27-62.

Atıf Bilgileri


Yazar, Sadık. "SAD VESÂYÂ". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/sad-vesaya. [Erişim Tarihi: 28 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (RÂSİH) Râsih, Balıkesirli Râsih Ahmed Bey Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
2 FÂLÜ'S-SA'ÂDE (RÂSİH) Râsih, Balıkesirli Râsih Ahmed Bey Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
3 BÜRÛCÜ'N-NÜCÛM Râsih, Balıkesirli Râsih Ahmed Bey Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
4 BÜLGATÜ'L-AHBÂB Râsih, Balıkesirli Râsih Ahmed Bey Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
5 AYDIN ŞEHR-ENGÎZİ (RÂSİH) Râsih, Balıkesirli Râsih Ahmed Bey Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
6 DÎVÂNÇE / MECMÛ'A (RÂSİH) Râsih, Balıkesirli Râsih Ahmed Bey Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
7 SÜRRE MEN RE'Â Râsih, Balıkesirli Râsih Ahmed Bey Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
8 SÜBHATÜ'L-ÂDÂB Râsih, Balıkesirli Râsih Ahmed Bey Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
9 GÂYETÜ'-T-TEBRÎK / KASÎDE-İ MÜBÂREKE Râsih, Balıkesirli Râsih Ahmed Bey Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
10 MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) Hıfzî Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR
Görüntüle
11 NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin Diğer Aybala Sena KÜTÜK
Görüntüle
12 DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi ismail Aksoyak
Görüntüle
13 TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullah Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
14 TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullâh Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
15 TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) Kudsî, Abdullâh Efendi Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
16 DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi Diğer Ahmet Serdar Erkan
Görüntüle
17 MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN
Görüntüle
18 AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi Diğer Nükran ERBAŞ
Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler
Görüntüle
19 DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk
Görüntüle