Murâd-ı Buhârî’nin sohbetlerinden oluşan nasihatlerini halifelerinden Karababa-zâde İbrâhîm-i Bursevî Efendi’nin kaleme aldığı ve bazı kaynaklarda Risâle-i Nakşibendiyye adıyla da bilinen eseri.

Arapça ve Türkçe birçok eser telif eden Murâd-ı Buhârî, eserlerinde genellikle Nakşbendiyye tarikatı ile ilgili öğütleri, islam akaidi, dinî emir ve nehiyleri vaaz biçiminde işlemiştir. Eserlerinin bazıları da müridleri tarafından kaleme alınmıştır. Yine halifelerinden Karababa-zâde İbrâhîm-i Bursevî Efendi, hocasının emirleriyle veya işaretleriyle, bazı kayıtlarda Risâle-i Nakşibendiyye olarak da geçen eserini yazıya geçirdiği küçük bir risâlesidir. Bu risâlede, Ehl-i Sünnet itikâdının iki kolundan birine adını veren İmâm-ı Mâtürîdî Hazretleri’nin bazı ictihâdları zikredilmektedir. Ayrıca ehl-i Sünnet İtikâdının inançta, ibâdette, sözde, hâlde ve amelde Peygamberimizin ve ashâb-ı kirâmın itikâdının aynısı olduğu, satır ve sadr yanî zâhirî ve bâtınî ilimlere sahip kâmil ve mükemmel bir mürşide intisap etmek gerektiğinin altını çizmiştir. Bidʻatlardan ve ruhsatlardan sakınmanın ehemmiyeti, Ehl-i Sünnet itikâdından ayrılmamanın lüzumu, sahte şeyhlerden uzak durmak gerektiği hususunda bilgiler aktarır. Ayrıca, Allâhü Te‛âlâ’ya kavuşturan yolların en fazîletlisi ve en kestirmesi olan ve “nihâyetin bidâyette derc edildiği,” Nübüvvet Yolu’nun bazı adabı, “hafî zikr”in, “cehrî zikr”den çok daha faziletli olduğu ve bu zikrin bazı edepleri üzerinde durulmuştur ve konunun daha iyi anlaşılması için çokça Kur’an-ı Kerim’den ayet örneklerine başvurulmuştur (Ünal 2013: 38; Ünal-Yılmaz 2014: 1537). Ayrıca; iman, muhabbet, ilim, zikir, telkin-i zikir, müritlerin uyması ve uymaması gereken halleri, keşf, Naşkşibendî tarikatının edepleri vb. konular üzerinde durulmuştur. Bu konular, bir sohbet esnasında müritlerine anlatırken halifelerinden Karababa-zâde İbrahim Bursevî’nin not tutmasıyla oluşmuştur (Ünal-Yılmaz 2014: 1547).

Nakşibendî tarîkatinde kâmil ve mükemmel mürşidden istifâde ve istifâza etmekte gençler ve yaşlılar arasında fark olmadığı gibi sâdık ve ihlâslı tâlibleri terbiye ve tezkiye etmekte ve ilâhî feyzlere ve bereketlere kavuşturmakta hayatta olan ve vefat etmiş bulunan kamil ve mükemmel mürşidler arasında da hiç bir fark yoktur. Bu yolun nübüvvet yolu olduğundan, velâyet yolunun en nihâyetinde elde edilen yüksek dereceler ve feyizler, bu yolun başında elde edilir. Bu yolda nihâyet, bidâyete derc edilmiştir. Bu mübârek yolun iki esâsı vardır ki; i’tikâdda amelde, hâlde, kâlde, her an ve her zaman peygamber efendimize tabi olup Şer’-i Şerîf’den kıl ucu kadar bile ayrılmamak ve kamil ve mükemmel mürşidi çok sevmektir. Bu muhabbet de Allâhü Te’âlâ’nın büyük bir nimeti ve atâsı olduğundan bahsedilmektedir (Bursevî vr. 10b-17a).

Araştırmalar sonucunda Türkiyede çeşitli kütüphanelerde yazma nüshalarına rastlanmıştır. Bu nüshalar da müstakil olmayıp mecmuaların içinde yer almaktadır. İncelediğimiz nüsha, “Zikr Hakkında Kelâm-ı Dürer-bâr-ı Kutbü’l-‘Ârifîn Seyyidü’l-Muhakkıkîn Sânî-i Hâce-i Ahrâr A’nâ Bi-hî Eş-Şeyh Murâdi’n-Nakşbendiyyü’l-Buhârî Hazretlerinin Sohbet-i Şerîfelerinden İstimâ’dır” namıyla Beyazıt Devlet Kütüphanesi, Veliyyüddîn Efendi Kısmı, No: 2886, 10b-17a. varaklarında kayıtlıdır. Diğer bir nüshası, Kütahya Vâhid Pâşâ İl Halk Kütüphanesi, No: 1921 de, başka bir nüshası ise, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Atatürk Kitaplığı, Osman Ergin Türkçe Yazmaları, No: 883/5’te kayıtlıdır (Ünal 2013: 38-39) .

Murad-ı Buhârî’nin biyografisi için bk. “Murâd-ı Münzâvî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/muradi-munzavi