RİSÂLE-İ FÎ HALLİ’D-DEVRÂN (SUN'ULLAH GAYBÎ)
tasavvufî eser
Sun’ullah Gaybî, Kütahyalı (d. 1023-1024 ?/1615 ? - ö. 1086-1087 ?/1676 ?)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Tasavvufî bir ortamda dünyaya gelen mutasavvıf ve şair Sun’ullah Gaybî'nin devrân ve semâ konusunda ele aldığı Arapça eseri. Eserin tasnif tarihi 1709’dur. Mehdin Çiftçi, Risâle fî Halli’d-Devrân’ın Sun’ullah Gaybî’ye aitliğinin kesin olmadığını aktarmaktadır (2016: 70). Bilal Kemikli de yazarın mensup olduğu tasavvufi görüşün ve tarikatın usûl ve erkânında devrân ve semâ bulunmamasının eserin yazara ait olduğu konusunda kuşku yarattığını ifade etmektedir (1998: 67). Gaybî’nin bir diğer eseri olan Mes’ele-i Sülûk’le aynı konuda yazılan Risâle fî Halli’d-Devrân’da devrân ve semâ’nın hak olduğunu savunmaktadır. Risâle fi Halli’d-Devrâni’s-Sûfiyye adıyla da bilinmektedir (Kemikli 1997: 454). Eser sade bir dille yazılmış olup hacim olarak da küçüktür.

Eserin nüshası Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi yazmaları arasında 1468/19 numarayla kaydıyla bulunan mecmuanın içerisinde bulunmaktadır (Kemikli 1997: 454; Türkmen 2016: 224). Nüsha biraz tahrip olmuş; deri ciltli ve şirazeli bu mecmua, 20.5x14 ölçülerinde farklı satır sayılı ve 196 varaktan oluşmaktadır. Kullanılan kâğıt, su cetvelli ve filigranlı olup bazı yaprakları sonradan tamir edilmiştir. Cilt ve kâğıt özelliklerinden oldukça eski bir nüsha olduğu anlaşılmaktadır. Mecmua’da Risâle fî Halli’d-Devrân dışında on sekiz risale bulunmaktadır.

Sun’ullah Gaybî'nin biyografisi için bk. "Sun’ullah Gaybî, Kütahyalı". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/sunullah-gaybi-kutahyali

Eserden Örnekler


Başı: “el-Hamdu-lıllâhi ihtere ‘a’l-kevmu mine’l-kâf ve‘n-nûn ve hâlaka’l-hayât mine’l-harake ve ‘l-mevt mine’s-sukûn..” Sonu: “..hâzâ’l-mevzû mine’l-ilhâmi’l-ilâhî. Temmet. er-Risâle li-Sunu’llâh Efendi ibn eş-Şeyh Ahmed Efendi ibn eş-Şeyh Beşîr eş-Şehîr bi-Kalburcu.” (Kemikli 1998: 66).

Kaynakça


Çiftçi, Mehdin (2016). “Dönemin Genel Özellikleri, XVII. Asırda Kütahya (Dini-Sosyal ve Tarihi Yapı)” Kütahyalı Bilge Şair Sunullah-ı Gaybi ve Dönemi. (ed. B. Kemikli ve E. Ögcem). Bursa: Emin Yay. 67-89.

Kemikli, Bilal (1997). “Türk Tasavvuf Edebiyatında Risâle-i Devrân ve Semâ Türü ve Gaybî’nin Konuya İlişkin Görüşleri” Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 37(1): 443-460.

Kemikli, Bilal (1998). Sun’ullâh-i Gaybî Divanı İnceleme-Metin. Doktora Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi.

Türkmen, Hüseyin (2016). “Türkiye Kütüphaneleri Yazma Eser Katalogları Işığında Sunullah-ı Gaybî’nin Eserleri ve Nüshaları” Kütahyalı Bilge Şair Sunullah-ı Gaybi ve Dönemi. (ed. B. Kemikli ve E. Ögcem). Bursa: Emin Yay. 220-236.

Atıf Bilgileri


Tüzel, Bilge. "RİSÂLE-İ FÎ HALLİ’D-DEVRÂN (SUN'ULLAH GAYBÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/risale-i-fi-halli-d-devran-sun-ullah-gaybi. [Erişim Tarihi: 03 Nisan 2025].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (SUN'ULLAH GAYBÎ) Sun’ullah Gaybî, Kütahyalı Dr. Öğr. Üyesi Yılmaz Şentürk
Görüntüle
2 KEŞFÜ'L-GITÂ (SUN'ULLAH GAYBÎ) Sun’ullah Gaybî, Kütahyalı Dr. Öğr. Üyesi Yılmaz Şentürk
Görüntüle
3 HUDÂ RABBİM (SUN'ULLAH GAYBÎ) Sun’ullah Gaybî, Kütahyalı Doç. Dr. Mehmet Ünal
Görüntüle
4 TARIKU’L-HAK FÎ TEVECCÜHÜ’L-MUTLAK (SUN'ULLAH GAYBÎ) Sun’ullah Gaybî, Kütahyalı Doç. Dr. Mehmet Ünal
Görüntüle
5 RUHU'L-HAKÎKA (SUN'ULLAH GAYBÎ) Sun’ullah Gaybî, Kütahyalı Diğer Bilge Tüzel
Görüntüle
6 SOHBET-NÂME (SUN’ULLAH GAYBÎ) Sun’ullah Gaybî, Kütahyalı Diğer Bilge Tüzel
Görüntüle
7 Bİ’AT-NÂME (SUN'ULLAH GAYBÎ) Sun’ullah Gaybî, Kütahyalı Diğer Bilge Tüzel
Görüntüle
8 RİSÂLE-İ HALVETİYYE ve BAYRAMİYYE (SUN’ULLAH GAYBÎ) Sun’ullah Gaybî, Kütahyalı Dr. Abdullah Çakır
Görüntüle
9 MEKARİMÜ’L-AHLÂK (SUN’ULLAH GAYBÎ) Sun’ullah Gaybî Prof. Dr. Ayşe Sıdıka Oktay
Görüntüle
10 AKAİDNÂME (SUN'ULLAH GAYBÎ) Sun’ullah Gaybî, Kütahyalı Diğer Bilge Tüzel
Görüntüle
11 RİSÂLE-İ İLM Ü AMEL (SUN'ULLAH GAYBÎ) Sun’ullah Gaybî, Kütahyalı Doç. Dr. Ömer Faruk Erdoğan
Görüntüle
12 RİSÂLE-İ ESMÂ (SUN'ULLAH GAYBÎ) Sun'ullah Gaybî, Kütahyalı Diğer Bilge Tüzel
Görüntüle
13 MAKÂSİD-İ AYNİYYE TERCÜMESİ (SUN'ULLAH GAYBÎ) Sun’ullah Gaybî, Kütahyalı Diğer Bilge Tüzel
Görüntüle
14 RİSÂLE-İ REDD-İ HULÛL VE’L-İTTİHAD (SUN'ULLAH GAYBÎ) Sun’ullah Gaybî, Kütahyalı Diğer Bilge Tüzel
Görüntüle
15 TEZKİRE-İ ŞU'ARÂ (SÂLİH AYNÎ MEHMED EFENDİ)  Aynî, Sâlih Aynî Mehmed Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
16 DÎVÂN (EŞREF-İ SÂNÎ) Eşref-i Sânî, Şeyh Seyyid Öğretmen Kevser Kıroğlu
Görüntüle
17 TECELLİYÂT (FENÂYÎ, CENNET MEHMED EFENDİ) Fenâyî, Cennet Mehmed Efendi Prof. Dr. ABDULLAH AYDIN
Görüntüle
18 ÂDÂB-I HURDE-İ TARîKÂT (HİMMET/ABDÎ, BOLULU ŞEYH HİMMET EFENDİ) Himmet/Abdî, Bolulu Şeyh Himmet Efendi Araş. Gör. Emrah Baş
Görüntüle
19 VAHDETNÂME (LÂMEKÂNÎ) Lâmekânî, Hüseyin Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk
Görüntüle
20 MECMÛA-İ ŞEYH MISRÎ EFENDİ (NİYÂZÎ-İ MISRÎ) Niyâzî-İ Mısrî, Muhammed/Mehmed Akın ZENGİN
Görüntüle
21 RİSÂLE-İ VAHDET-İ VÜCÛD (MISRÎ) Niyâzî-i Mısrî, Muhammed/ Mehmed Dr. Muhammed Ülgen
Görüntüle
22 RİSÂLE-İ EŞRÂTU’S-S‘AT (NİYÂZÎ-İ MISRÎ) Niyâzî-İ Mısrî, Muhammed/Mehmed Öğretmen TALAT OLGUN
Görüntüle
23 RİSALE-İ TEVHÎD (NİYÂZÎ-İ MISRÎ) Niyâzî-İ Mısrî, Muhammed/ Mehmed Öğretmen TALAT OLGUN
Görüntüle
24 ED-DEVRETÜ’L-ARŞİYYE (MISRÎ) Niyâzî-i Mısrî, Muhammed/ Mehmed Dr. Muhammed Ülgen
Görüntüle