- Yazar Biyografisi (TEİS)
Seyyid, Azim Şirvânî - Madde Yazarı: Prof. Dr. Vüsale MUSALI
- Eser Yazılış Tarihi:1294/1878
- Yazıldığı Saha:Azerbaycan
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum-Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Pendname
- Yayın Tarihi:01/02/2022
REBİÜ'L-ETFÂL (SEYYİD)
nasihatnameSeyyid, Azim Şirvânî (d. 1251/1835 - ö. 1305/1888)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Seyid Azim Şîrvânî’nin eseri. Şîrvânî, Rebiü'l-Etfâl'i Şamahı’da çalıştığı mektepteki öğrenciler için hazırlamıştır. Kendisi, esere eklemeler yaparak 1882 yılında Tâcü’l-Kütüb isimli kitabını kaleme almıştır. Yazar, bu ders kitabını Kafkas nahiyesi Maarif reisine göndererek yayınlanması isteğinde bulunmuştur. Çar hükumeti kitabın “zararlı” olduğu gerekçesiyle yayınlanmasına izin vermemiştir (Mir Bağırov, 1959: 47).
Rebiü'l-Etfâl; tevhid ve münacatın yer aldığı “Başlangıç” bölümü ile başlamaktadır. Daha sonra peygamberin övgüsüne yer verilmiştir. “Nâzımın İfadesi” kısmında Şirvan tarihi ile ilgili bilgiler aktarmıştır. Akabinde kitabın yazılma sebebini açıklamıştır. Rebiü'l-Etfâl’in her bölümü şairin oğluna hitabı, öğüt ve nasihatleri ile başlamaktadır. Kitapta toplam 9 hitap ve 15 nasihat bölümü ve 70’den fazla hikâye vardır. Her öğüt ve nasihatin konusunu ele alan hadis, hikâye, masal ve fabllar aktarılmıştır. Burada Nizâmî Gencevî’nin Hamse’sinden, Sadî Şîrâzî’nin Gülistan ve Bostan’ından, Mevlânâ’nın Mesnevî’sinden öyküler, Kur’an kıssaları ve hadisler çocuklar için işlenmiştir. Ubeyd Zâkânî’nin Mûş u Gürbe kasidesinin Türkçeye tercümesi de esere eklemiştir. Yazar, değerler eğitimini aktarmak için söz konusu hikâyeleri esere dâhil etmiştir. Manzum şekilde kaleme alınan eserin sonunda bazı hikâye ve nadireler mensur şekildedir.
Eser, 1294/1878 yılında tamamlanmıştır. Gerek Sovyet (1930, 1950, 1969) ve gerekse de bağımsızlık (2005, 2012) döneminde Şîrvânî’nin külliyâtı içinde veya müstakil şekilde defalarca basılmış olmasına rağmen bu neşirler, eserin mükemmel metnini ihtiva etmekten uzaktırlar. Şöyle ki Sovyet ideolojisine aykırı olarak görülen parçalar, özellikle de dinî içerikli kısımlar, zikri geçen baskılarda yer almamaktadır. Azerbaycan bağımsızlık kazandıktan sonra gerçekleştirilmiş olan yayınlar da Sovyet sansürüne maruz kalan neşirlerin tekrar baskısından ibaret oldukları için bu kusur bertaraf edilememiştir. Dolayısıyla eserin müellif iradesine daha çok uygun olan metninin yayına hazırlanmasına ihtiyaç vardır.
Yazarın biyografisi için bk. "Seyyid Azim Şirvanî". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/seyyid-azim-sirvani
Eserden Örnekler
Oğluma nasihat
Ey oğul, olma halk ara nemmâm
Oldu nemmâm kimse zati haram
Olma nemmâm, ey atâ-yı azim
Dedi nemmâmı hak: “utillin zenîm”
Merd-i nemmâra hem-nişin olma
Ehl-i hal ol, müzebzebin olma
Nehy kılmış cenab-ı peygamber
Dedi; Bundan ona aparma haber
Halk ederse yanında güftârı
Kadr-ı makdûr sakla esrârı
Fitneye bâis oldu doğru haber
Yalan o doğrudan düşer bihter
Kizb ü bühtana eyleme âdet
İftiradan hemîşe kıl nefret
Tâbi ol emre, ehl-i iman ol
Olma şeytan-i ins, insan ol! (Şirvani, Seyid Əzim 2005: 94).
Kaynakça
Mir Bağırov, Kamil (1959). Seyid Əzim Şirvani. Bakı: Uşaq və Gənclər Ədəbiyyatı nəşriyyatı.
Şirvani, Seyid Əzim (6057). Tacül-kütüb. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Əlyazmalar İnstitutu.
Şirvani, Seyid Əzim (1930). Seçilmiş Şeirləri. hzl. H. Zeynallı. Bakı: Azərnəşr.
Şirvani, Seyid Əzim (1950). Əsərləri. 2 cilddə. II cild. Şeirlər . Tərtib edən F. Qasımzadə. Bakı: Azərnəşr.
Şirvani, Seyid Əzim (1969). Əsərləri. 3 cilddə. II cild. Tərtib edən S. Rüstəmov. Bakı: AzSSR EA Nəşriyyatı.
Şirvani, Seyid Əzim (2005). Seçilmiş Əsərləri. Tərtib edən S. Rüstəmov. III cild. Bakı: Avrasiya Press.
Şirvani, Seyid Əzim (2012). Uşaqların Baharı. hzl. H. Allahverdi. Bakı: Hədəf Nəşrləri.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | TÜRKÇE DİVAN (SEYYİD) | Seyyid, Azim Şirvânî | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 2 | FARSÇA DÎVÂNÇE / KÜLLİYÂT (SEYYİD) | Seyyid, Azim Şirvânî | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 3 | TEZKİRETÜ'Ş-ŞUÂRA (SEYYİD AZÎM ŞİRVÂNÎ) | Seyyid, Azim Şirvânî | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 4 | SATİRİK ŞİİRLER (SEYYİD) | Seyyid, Azim Şirvânî | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 5 | MEKTUPLAR (SEYYİD AZİM ŞİRVÂNÎ) | Seyyid, Azim Şirvânî | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 6 | TÂRÎH-İ ŞİRVANNÂME (SEYYİD AZİM ŞİRVANÎ) | Seyyid, Azim Şirvânî | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN (ÂCİZ) | Âciz, Ali Akber | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 8 | DÎVÂN / DÎVÂN-I KASÂİD Ü GAZELİYYÂT (DÎDE) | Dîde, Mirza Nasrullah | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 9 | KİTÂBÜN-NASÂYİH (DÎDE) | Dîde, Mirza Nasrullah | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 10 | KİTÂB-I MAKTEL (DÎDE) | Dîde, Mirza Nasrullah | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (DİLSÛZ) | Dilsûz, Muhammed Emîn | Prof. Dr. Yakup POYRAZ |
Görüntüle | ||
| 12 | [DÎVÂN] (ANDELÎB) | Andelîb Karacadağî | Prof. Dr. Vüsale MUSALI |
Görüntüle | ||
| 13 | GÜLŞEN-İ İRFÂN (FAKÎR) | Fakîr, Hacı Ağa | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 14 | SA’LEBİYE (HALHÂLÎ) | Halhâlî, Muhammed Bâkir | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 15 | DÎVÂN (HASAN) | Hasan, Ali oğlu Karabağî Yüzbaşov | Öğr. Gör. ÖZLEM KAHRAMAN |
Görüntüle | ||
| 16 | TİLKİ İLE KURT (HASAN) | Hasan, Ali oğlu Karabağî Yüzbaşov | Araş. Gör. Seher Erenbaş Pehlivan |
Görüntüle |