RAVZA-İ EVLİYÂ/VEFEYÂT-NÂME (BALDIR-ZÂDE MEHMED SELÎSÎ)
biyografi
Selîsî/Mehmed, Baldır-zâde Şeyh Mehmed Selîsî Efendi b. Mustafa Efendi b. Tokadî Ali Dede (d. ?/? - ö. Recep 1060/Haziran-Temmuz 1650)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Baldır-zâde Şeyh Mehmed Selîsî’nin yazdığı Bursa vefeyât-nâmesi. Bursa hakkında yazılan ilk müstakil vefeyât-nâmedir.  Eserin diğer ismi Vefeyât-ı Selîsî’dir. Türk edebiyatında vefeyât-nâme ismiyle yazılan ilk biyografik eserdir (Güzel 2021: 8). Ravza-i Evliyâ ismini esere dönemin şeyhülislamı Karaçelebi-zâde Abdülazîz Efendi vermiştir (Hızlı ve Yurtsever 2000: 27). Ravza-i Evliyâ tamlaması ebced hesabı ile vefeyât-nâmenin yazım tarihine denk gelmektedir (Hızlı ve Yurtsever 2000: 27). Yazar, Ravza-i Evliyâ’nın hatime bölünde eserin yazımını 1059/1649-50 yılında tamamladığını belirtmiştir (Hızlı ve Yurtsever 2000: 27). Eser mukaddime, biyografilerin yer aldığı asıl bölüm ve hatime olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Selîsî, eserin mukaddime bölümünde Bursa ve çevresinde metfun olan evliya, ulema, meşayih ve sulehanın menakıbını bir eserde toplamak maksadı ile vefeyât-nâmeyi  yazdığını söylemiştir (Hızlı ve Yurtsever 2000: 72). Ravza-i Evliyâ'da biyografiler elif-be sırasına göre tertip edilmiştir (Hızlı ve Yurtsever 2000: 63). Emir Sultan ile başlayan biyografiler Yûsuf Efendi ile son bulur, daha sonra bu biyografilere zeyil olarak mezarı Bursa'da olmamasına rağmen bu şehirde  makamı olan  Eşref-zâde Sultân, Karaca Ahmed ve Ebû İshak’ın da biyografisi eklenmiştir. Eklenen bu üç biyografi ile beraber Ravza-i Evliyâ’da toplam 257 biyografi yer almaktadır. Selîsî, kitabın hatime bölümünden sonra kendi biyografisini de anlatmıştır (Hızlı ve Yurtsever 2000: 63). Yazarın eserinde  kendi biyografisine yer vermesi  Türk edebiyatında yazılan biyografik türler için istisnai bir durumdur (Donuk 2016: 24). 

Yazar, biyografilerde önce anlattığı şahsın doğduğu yeri söyleyip daha sonra sırasıyla eğitimi, hizmetleri ve eserleri hakkında bilgi vermiştir. En son olarak da gömüldüğü mezarlık ve varsa kerametleri söylenmiştir (Hızlı ve Yurtsever 2000: 64). Ravza-i Evliyâ’da biyografiden biyografiye yoğunluğu değişmekle beraber secili ve sanatlı bir anlatım kullanılmıştır.

Eserin tenkitli metni Mefail Hızlı ve Murat Yurtsever tarafından yayımlanmıştır (2000).

Yazarın biyografisi için bk. “Selîsî/Mehmed, Baldır-zâde Şeyh Mehmed Selîsî Efendi b.Mustafa Efendi b. Tokadî Ali Dede”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/selisi-mehmed-baldirzade-seyh-mehmed

Eserden Örnekler


‘ALÎ MEST: Mefhar-i selâtîn-i âl-i ‘Osmân merhûm Sultân Yıldırım Hân zamânında Buhârâ’dan gelüp Bursa zeylinde ‘Acem Reîs Mahallesi’nde vâki‘ zâviyede kûşe-nişîn ve uzlet-güzîn olmuşlar. Şarâb-ı ‘aşk-ı ilâhî ile dâimâ mest olmağla ‘Alî Mest demekle şöhret-perest olmuşlar. Zühd ü takvâda ‘alem olan İbrâhîm bin Edhem tarikat-ı ‘aliyyesine müntesib olup Sultân Mehmed zamânında dest-i sâkî-i ecelden şarâb-ı memâtı nûş etmekle mest ü medhûş olup terk-i tâc u kabâ ve ‘azm-i ‘âlem-i ‘ukbâ etmişler. Zâviye-i mezbûrda genc-i nihân gibi medfûn ve merkad-i münîri ziyâret-gâh-ı ehl-i derûndur. ‘Azîz-i mezbûr kerâmât-ı ‘aliyye ile meşhûr, mest-i hum-hâne-i ‘aşk u muhabbet, mâlik-i iksîr-i hakîkat, mezâr-ı lâmi‘i maşrık-ı ilâhî, mahzen-i esrârı nâ-mütenâhîdir (Hızlı ve Yurtsever 2000: 194).

Kaynakça


Donuk, Suat (2016). Türk Edebiyatında Vefeyât-nâme ve İsmail Belîğ'in Güldeste-i Riyâz-ı İrfân'ı. Ankara: Gece Kitaplığı.

Güzel, Bilal (2021). Mehmed Fahreddin Bursavî ve Gülzâr-ı İrfân İsimli Biyografik Eseri(İnceleme-Metin-Dizin). Doktora Tezi. Ankara: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi.  

Hızlı, Mefail ve Yurtsever, Murat (2000). Ravza-i Evliya Baldırızade Selîsî Şeyh Mehmed. Bursa: Arasta Yay.

Atıf Bilgileri


Güzel, Bilal. "RAVZA-İ EVLİYÂ/VEFEYÂT-NÂME (BALDIR-ZÂDE MEHMED SELÎSÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ravza-i-evliya-vefayat-name. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ'S-SEYYİD ALE'L-MİFTÂH (BALDIR-ZÂDE MEHMED SELÎSÎ) Selîsî/Mehmed, Baldır-zâde Şeyh Mehmed Selîsî Efendi b. Mustafa Efendi b. Tokadî Ali Dede ismail Aksoyak
Görüntüle
2 FEZÂ'İL-İ HAREMEYN-İ ŞERÎFEYN (BALDIR-ZÂDE MEHMED SELÎSÎ) Selîsî/Mehmed, Baldır-zâde Şeyh Mehmed Selîsî Efendi b. Mustafa Efendi b. Tokadî Ali Dede ismail Aksoyak
Görüntüle
3 CEVÂMİ'Ü'L-MEŞÂYIHÎN (BALDIR-ZÂDE MEHMED SELÎSÎ) Selîsî/Mehmed, Baldır-zâde Şeyh Mehmed Selîsî Efendi b. Mustafa Efendi b. Tokadî Ali Dede ismail Aksoyak
Görüntüle
4 HÂŞİYETÜ'L-EŞBÂH (BALDIR-ZÂDE MEHMED SELÎSÎ) Selîsî/Mehmed, Baldır-zâde Şeyh Mehmed Selîsî Efendi b. Mustafa Efendi b. Tokadî Ali Dede ismail Aksoyak
Görüntüle
5 TÂRİH-İ MEKKE (BALDIR-ZÂDE MEHMED SELÎSÎ) Selîsî/Mehmed, Baldır-zâde Şeyh Mehmed Selîsî Efendi b. Mustafa Efendi b. Tokadî Ali Dede ismail Aksoyak
Görüntüle
6 SUKÛK-I BALDIR-ZÂDE (BALDIR-ZÂDE MEHMED SELÎSÎ) Selîsî/Mehmed, Baldır-zâde Şeyh Mehmed Selîsî Efendi b. Mustafa Efendi b. Tokadî Ali Dede ismail Aksoyak
Görüntüle
7 BİNÂ-YI KA'BE'YE DÂ'İR ÜÇ RİSÂLE (BALDIR-ZÂDE MEHMED SELÎSÎ) Selîsî/Mehmed, Baldır-zâde Şeyh Mehmed Selîsî Efendi b. Mustafa Efendi b. Tokadî Ali Dede ismail Aksoyak
Görüntüle
8 LEMEZÂT-I HULVİYYE EZ LEMEÂT-I ULVİYYE (MAHMUD CEMALEDDİN HULVÎ) Mahmud Cemaleddin el-Hulvî Diğer Özlem Şamlı
Görüntüle
9 AHBÂRÜ’L-'İBER (ZA’ÎFÎ, MUHAMMED) Za'îfî, Muhammed Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
10 KIRK HADİS TERCÜMESİ (FEYZÎ-İ KEFEVÎ) Feyzî-i Kefevî Prof. Dr. Adem Ceyhan
Görüntüle
11 ZÜBDETÜ'N-NESÂYİH VE UMDETÜ'T-TEVÂRÎH (IYÂNÎ) Iyânî, Cafer Iyânî Bey Prof. Dr. Osman Ünlü
Görüntüle
12 RÂZ-NÂME FÎ MENÂKIBİ'L-ULEMÂ VE'L-MEŞÂYİH VE'L-FUZELÂ (KEFEVÎ HÜSEYİN) Kefevî, Hüseyin ismail Aksoyak
Görüntüle
13 ES-SEYFÜ'L-MESLÛLÜ FÎ ŞERHİ'R-RESÛLİ (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafa b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
14 HADÎS-İ ŞERÎFLER MECMUASI (MUSTAFÂ b. BÂLÎ) Mustafâ b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
15 HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ MİFTÂH (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafâ bin Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
16 TUHFE-İ ŞEMSÎ (ŞEMSÎ) Şemsî, İsfendiyar-zâde Şemsî Ahmed Paşa Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
17 KARAMAN-NÂME (ŞİKÂRÎ) Şikârî Araş. Gör. Mizan Coşkun Özgür
Görüntüle