- Yazar Biyografisi (TEİS)
Rüşdî, Yemezzâde Süleymân - Madde Yazarı: Gönül Delice
- Eser Yazılış Tarihi:1235/1819-20
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Tercüme
- Türü/Formu:Mesnevi
- Yayın Tarihi:13/07/2021
PEND-İ ATTÂR TERCÜMESİ (RÜŞDÎ)
didaktik mesneviRüşdî, Yemezzâde Süleymân (d. 1184/1770 - ö. 1250/1834)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Attâr’ın Pend-nâme’sinin manzum bir tercümesi. Eser, 809 beyit olup 66 varaktan oluşmaktadır. Şair önce Attâr’ın eserinde yer alan Farsça beyitleri ardından da kendisine ait Türkçe beyitleri vermiştir. Eser, aruzun “fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün” kalıbı ile yazılmıştır. 1b-2a’da giriş kısmında şair, kendisi ve eseri hakkında bilgi verip eserin beyit beyit manzum tercümesine geçmiştir. 66a’da eser bitmiş olup ferağ kaydı vardır. Sonunda eserin 1235/1819-20 yılında tamamlandığına dair tarih düşürülmüştür. 66b-69a’da Türkçe, Farsça şiirler ve Arapça paragraflar mevcuttur.
Şair, Pend-i Attâr Tercümesi’nin sebeb-i telif bölümünde eseri neden kaleme aldığını açıklamıştır. Tanrı’ya şükredip himmet bulmak istediğini dile getirmiştir. Sebeb-i teliften sonra eserine besmele ile başlayıp manzum tercümeye geçmiştir. Bu bölümde peygamber kıssaları, Tanrı’nın yüceliği ve insanların yaratılışı ile ilgili beyitler mevcuttur. Sonrasında Hz. Muhammed’e naat, dört halifeye ve büyük imamlara övgü, Tanrı’dan af dileme ile devam etmiştir. Nefs-i emmâre ile ilgili (gıybet etmemek, kalp kırmamak, ahmak kişilerden uzak durmak gibi) nasihatlerde bulunmuştur. Allah’a kavuşmanın yollarından birinin susmak olduğunu, çok konuşmanın kalbi hasta edeceğini, akıllıların sessiz kaldığını ve susmanın faydalarını dile getirmiştir. Haramdan, ikiyüzlülükten uzak durmak gerektiğiyle ilgili iman ehli olmak isteyenlere; adaletli davranmaları, zulmetmemeleri konusunda padişahlara; dostlarla sohbet etmek, tatlı sözlü olmak gibi dostluk ve düşmanlıkla ilgili nasihatlere; dünyadaki tehlikelere meyletmemek ve uzak durmak ile ilgili öğütlere yer vermiştir. Bunlar haricinde güzel huylu olmak, düşünerek konuşmak, anne babanın hoşnutluğu, hizmet etmenin faydaları, misafire hürmet, cimriden uzak olup cömert ve sabırlı olmak, zalimin sohbetinden kaçmak, gafletten uyanmak gibi birçok konuda nasihatler eserde yer almaktadır.
Mesnevî nazım biçimiyle kaleme alınan eserin dili sadece ve akıcıdır. Eserin tercüme kısmında Arapça ve Farsça kelimeler kullanılmıştır. Rüşdî, Farsça metinde yer alan bazı kelime ve ekleri tercüme etmeyip olduğu gibi tekrar etmiştir. Eski Türkçe ve Eski Anadolu Türkçesinde kullanılan kelime ve ekler şairin şiirlerinde yer almaktadır. Şair, eserde pek çok vezin kusuru yapmıştır.
1235/1819-20 yılında tamamlanan Pend-i Attâr Tercümesi’nin bilinen tek nüshası Koç Üniversitesi Kütüphanesinde PK 6451.S9. 109'da kayıtlıdır. Esere dair bir yüksek lisans çalışması yapılmıştır (Çalık 2018).
Şairin biyografisi için bk. “Rüşdî, Yemez-zâde Süleymân”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/rusdi-yemezzade-suleyman
Eserden Örnekler
Eserden Örnekler
Kurb-ı düşmenden ırak tut nefsini
Yâr-i câhilden berî et aslını
Katı sözü halkı az söyle püser
Söyler isen halk seni arka döner
Hûb-hûy kimin durur bilir misin
Verip insâf istemez insâf hemîn
Kim fakîrle edesin hoşca kelâm
Ana hoş gelir harîrden nutk-ı tâm
Hışm yutmak her büyük âdetidir
Acıdır ammâ şekerden tatlıdır
Her ki halk ile düzenlik kılmaya
Dirliğin acı tuta hoş olmaya
Ol utanmak tutmaz ol hem bî-edeb
Ey azîz bil ki odur bî-pâk neseb
Kim melâmetden olasın çün emîn
Dâ‘imâ ol yâr-ı gâr-ı sâlihîn (Çalık 2018: 160-161).
Kaynakça
Kaynakça
Çalık, Pınar (2018). Yemezzâde Süleyman Rüşdî ve Pend-i Attâr Tercümesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Rüşdî. Yemezzâde Süleyman Rüşdî ve Pend-i Attâr Tercümesi. Koç Üniversitesi Kütüphanesi. PK 6451.S9. 109 yazma, 180 envanter.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
# | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
---|---|---|---|---|---|---|
1 | DÎVÂN (RÜŞDÎ) | Rüşdî, Yemezzâde Süleymân | Doç. Dr. Nilüfer Tanç |
Görüntüle | ||
2 | SİLSİLE-NÂME-İ TARÎK-İ UŞŞÂKÎ (RÜŞDÎ) | Rüşdî, Yemez-zâde Süleymân | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
3 | OTUZ İKİ VE ELLİ DÖRT FARZ MANZÛMELERİ (RÜŞDÎ) | Rüşdî, Yemez-zâde Süleymân | Doç. Dr. Necdet Şengün |
Görüntüle | ||
4 | DİVANÇE (VÂZIH) | Mustafâ Vâzıh | Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN |
Görüntüle | ||
5 | MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) | İbrâhîm Zikrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
6 | ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ | Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi | Doç. Dr. Ramazan Ekinci |
Görüntüle | ||
7 | TARÎKÜ'L-İHTİSÂR | Nûrî, Osman Hanyevî | Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu |
Görüntüle | ||
8 | TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ | Mehmed Sabrî | Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz |
Görüntüle | ||
9 | RAVZ-I VERD | Şâkir, Ahmed Paşa | Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek |
Görüntüle | ||
10 | KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) | Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
11 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
12 | MEVLİD (ABDÎ) | Abdî | Doç. Dr. Hasan Kaya |
Görüntüle | ||
13 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Şarkîkarahisarlı | Dr. Hacer SAĞLAM |
Görüntüle |