NUTK-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA)
şiirler
İbn-i İsa, İlyas Saruhanî (d. 902/1496-1497 - ö. 961/1553-1554)

ISBN: 978-9944-237-87-1


İbn-i İsa'nın şiirlerini içeren eseri. Klâsik kaynaklarda on binin üzerinde gazel ve ilahi kaleme aldığı kaydedilen şairin günümüze 20 gazeli ulaşmıştır.  Sanatkârın şiirleri, dinî-tasavvufi mahiyettedir. Allah'ın celal ve cemal sıfatlarının eşyada ortaya çıkması, ilahi aşk, vahdet-i vücut ve vahdet-kesret ikiliği temel olarak işlediği konular arasındadır. Bu konuları işlerken asl-fer, gül-har, bahr-şebnem, şems-zerrat ve birlik-ikilik gibi kavramlardan yararlanır. Şiirlerinde kullandığı teşbih, istiare ve tevriye  gibi edebî sanatlar, onun Osmanlı Türkçesinin inceliklerinin yanı sıra belagat bilgisine de sahip olduğunu gösterir. Cinas kullanımı açısından yaşadığı devrin klâsik üslubuna yaklaşır. 

Şairin şiirleri, Milli Kütüphane A3664-6 numara ile kayıtlı koleksiyon içinde yer alır. Bu şiirler, bilimsel bir çalışmayla yayımlanmıştır (Kurnaz-Tatçı 1997). Söz konusu şiirler daha sonra Şeyh Mecdüddin Bayramî menakıbıyla birlikte başka bir çalışma içerisinde ikinci kez yayımlanmıştır (Akhisarî 2016). Bu çalışmada tespit edilen bir perde gazeli daha sonra perde gazelleriyle ilgili bir çalışmada da yer almıştır (Oral 2007: 52) Uzun yıllar kullanılan bu gazel, günümüze ulaşan perde gazellerinin en eski tarihlisi olarak kabul edilir. 

Şairin biyografisi için bkz.: “İbn-i İsâ, İlyas Saruhanî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ibni-isa-ilyas-saruhani

Eserden Örnekler


Hayme-i zıllum kurup fennümde geçdüm çok hayâl

Ehl-i zıll anlar hayâlüm gayrılar bilmek muhâl

Hazret-i Şeyh Tüsterî bu zıllı te’lîf eyleyüp

İbret alsunlar diyü fânî cihânda ehl-i hâl

Sûretâ irşâd idüp dirgürdün ey cân çok bizi

Her kımıldı vâhidündür kesret ansız bî-mecâl

Gök direksiz hayme oldı yerde sûret gösterüp

Hayme ıssı gizlenüp gösterdi sûretde kemâl 

İbn-i Îsâ Akhisârî’ dir bu sûretler kamu

Kahr u lutfun mazharıdur geh celâl ü geh cemâl (Oral 2007: 52) 

Kaynakça


Akhisarî İlyas b. İsa (2016). Şeyh Mecdüddin Bayrami Menakıbı ve Saliklerin Adabı - Nutk-i Şerifler. Ed. Mustafa Tatcı, İstanbul: H Yayınları.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatcı (1997). “İlyas İbn İsâ’nın Şiirleri”. Journal of Turkish Studies-Türklük Bilgisi Araştırmaları, S. 21, 187-220.

Oral, Ünver (2007). Perde Gazelleri. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları. 


Atıf Bilgileri


Sarıkaya, Erdem. "NUTK-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/nutk-i-ibn-i-isa-ibn-i-isa. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 ŞERH-İ ESMÂ-İ HÜSNÂ (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
2 FERÂHNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
3 FUSÛL-İ AŞERE (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
4 FUSÛL-İ SEB'A (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
5 KAVÂİD-İ TESHÎRAT (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
6 KIYAFETNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
7 KIYAMETNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
8 RUMÛZU'L-KÜNÛZ Fİ'L-CİFR (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
9 RİSÂLE-İ GÜLŞENÎ (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
10 RİSÂLE-İ İNSÂN (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
11 RİSÂLE-İ MUKANTARÂT (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
12 TABİATNÂME (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
13 TERCEME-İ MÜFREDÂT-I İBN-İ İSA (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
14 NÛRİYYE (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
15 MENÂKIB-I ŞEYH MECDÜDDİN VE ÂDÂB-I SÂLİKÎN (İBN-İ İSA) İbn-i İsa, İlyas Saruhanî Doç. Dr. Erdem Sarıkaya
Görüntüle
16 RİSALE-İ TEVHÎDİYYE (İLÂHÎ) İlâhî, Şeyh Ahmed İlâhî Efendi Dr. Nuriye İnci
Görüntüle
17 ÂDÂB-I MES'ÛDÎ'YE HÂŞİYE (MÜ'MİN) Mü'min Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
18 MEVÂHİBÜ’L-HALLAK FÎ MERATİBİ'L-AHLÂK (NİŞÂNÎ) Koca Nişancızâde Celâlzâde Tevkii Mustafa Çelebi Efendi (ö. 975/1567) Doç. Dr. Nuran ÇETİN
Görüntüle
19 TARİKATNÂME (SÜNBÜL) Sünbül, Şeyh Yusuf Sünbül Sinan Efendi Araş. Gör. Dr. MUHAMMET AKİF TİYEK
Görüntüle
20 ER-RIHLETÜ’S-SENİYYE VE’L-VASIYYETÜ’L-BEHİYYE Lİ’L-FUKARÂİ’L-HALVETİYYE (ŞÂH VELÎ AYINTÂBÎ) Şâh Velî Ayıntâbî, Askerî Prof. Dr. Ali ÖZTÜRK
Görüntüle
21 ETVÂR-I SEB‘A (ŞÂH VELÎ AYINTABÎ) Şâh Velî Ayıntâbî, Askerî Öğretmen Cemile Sağır
Görüntüle
22 NAKDÜ'L-HÂTIR (ŞEMSÎ) Şemsî, Şemseddîn Sivasî (D. 926/1520 - Ö. 1006/1597) Öğretmen TALAT OLGUN
Görüntüle
23 MENÂKIB-I EMÎR SULTÂN/MENÂKIB-I CEVÂHİR ( YAHYÂ BİN BAHŞÎ) Yahyâ Bin Bahşî Dr. Öğr. Üyesi abdullah uğur
Görüntüle
24 MİRÂTÜ’L-ÂŞIKÎN (EROĞLU NÛRİ) Eroğlu Nûri Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN
Görüntüle
25 TASAVVUF Bİ’T- TARİKAT (EROĞLU NÛRİ) Eroğlu Nûri Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN
Görüntüle