- Yazar Biyografisi (TEİS)
Halîmî, Lütfullâh - Madde Yazarı: Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
- Eser Yazılış Tarihi:872/1467-68
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:Başlangıç-15. Yüzyıl
- Dili:Farsça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum-Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Lügat
- Yayın Tarihi:10/12/2021
NİSÂRÜ’L-MÜLK (HALÎMÎ)
Farsça-Türkçe sözlükHalîmî, Lütfullâh (d. ? - ö. 902/1496-97’den sonra)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Halîmî’nin kaleme aldığı Farsça-Türkçe sözlüklerin üçüncüsü. 872/1467-68’de tamamlanarak Farsça önsözünde belirtildiğine göre dönemin Amasya Valisi Şehzade II. Bâyezîd’e sunulmuştur. Eserin adının ebced hesabına göre sözlüğün yazımının bitiş tarihini verdiğine de önsözde değinilmektedir. Sözlük, müellifin Bahrü’l-Garâyib’inin bir kısmının şerhi olan Lugat-ı Halîmî adlı eserin birinci defterinin özeti niteliğindedir (Erkan 1991: 513; Öz 1996: 134). Nisârü’l-Mülk, Farsça madde başları olan kelimeler ve bunların Türkçe karşılıkları dışında kalan açıklamalarla örnek beyitlerin büyük bir kısmının atılması yoluyla oluşturulmuştur Eserde, bölüm ve fasıl başlıkları kullanılmamış, kelimeler harf sırasına göre dizilmiştir. 5570 civarında Farsça kelime içeren Nisârü’l-Mülk'ün Ankara Milli Kütüphane, Yz. A 1160 numarada kayıtlı talik hatla kaleme alınmış olan nüshası 85 varaktır (Öz 1996: 139-141). Sözlük üzerine Adem Uzun’un yaptığı çalışma yayımlanmıştır (2020).
Şairin/Nâsirin biyografisi için bk. "Halîmî, Lütfullâh". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/halimi-lutfullah
Eserden Örnekler
Mukaddime’den
“… Zebân-ı Fârisî be-firâset-i Fârisân fesâhat ü belâgat-i üstâdân melâhat-i efsah-ı resâyil-i nâm-dâr ki bedîn zebân-ı derîn zemân-ı sûret-i tecellî-yâfte est… pes binâ be-garaz-ı melâhat bi’z-zât ve zabt-ı agrâz-ı sikât-ı tetebbu’ üslûb-ı în zebân kerde ve cihet-i isti’mâlâteş be-zabt-âverde be-her enâdil-i hakâyık mekâtib-i kitâb câmi’-i cemî’-i metâlib be-silk-i nazm-âverde bûdem ve bahrü’l-garâyib-nâm kerde. bâz be-işâret emr-i vâcibü’l-imtisâl… ez be-her istihfâz bâ-tertîb-i hurûf ve elfâz-ı sifrî-i müfennen ve defterî mukarrer ber-nehc-i bast ü temhîdü şerh ü takyîd be-tesvîd âverdem ve în dürârî-yi dürer-i derî-râ be-sûret-i nazm u nesr dergâh-ı âlem-penâh şehzâde-i cevân-baht mahallî-i tâc u taht… el-sultân bin el-sultân-ı sultân Bâyezîd bin Muhammed Hân ve ism-i în dürer-i derî-nisâr Nisârü’l-Mülk nihâde şode ve ber-vakt-i târîh üftâde… (Öz 1996: 140)
Kaynakça
Erkan, Mustafa (1991). “Bahrü'l-Garâib”. İslâm Ansiklopedisi. C. 4. İstanbul: TDV Yay. 513-514.
Erkan, Mustafa (1997). “Halîmî”. İslâm Ansiklopedisi. C. 15. İstanbul: TDV Yay. 341-343.
Faroe, C.E (1991). Lütfullah Halîmî'nin Bahru'l-Garâ'ib'i. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi.
Öz, Yusuf (1996). Tarih Boyunca Farsça-Türkçe Sözlükler. Doktora Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi.
Uzun, Adem (2020). Nisârü’l-Mülk. Ankara: Pegem Akademi.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | BAHRU’L-GARÂYİB / NİSÂRÜ’L-MÜLK / LÜGAT-I HALÎMÎ (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 2 | GÜLŞEN-İ ZÎBÂ (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 3 | MUSARRİHATÜ’L-ESMÂ (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 4 | LUGAT-İ HALÎMÎ / ŞERH-İ BAHRU’L-GARÂYİB / ÎZÂH-I BAHRU’L-GARÂYİB / EL-KÂ'İME / EL-KÂSIMİYYE (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 5 | HISNU’L-HASÎN / [KİTÂBU TÂ’İYYETİ’L-HALÎMÎ MA’A ŞERHİHÂ] (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Dr. ırmak kaçar |
Görüntüle | ||
| 6 | TUHFE-İ MUKADDİMETÜ'L-LUGA (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Dr. ırmak kaçar |
Görüntüle | ||
| 7 | ER-RİSÂLE Fİ̂-BEYÂNİ FENNİ’L-MU'AMMEYYÂT / KAVÂ'İDİ’L-MU'AMMÂ (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Prof. Dr. muhittin eliaçık |
Görüntüle | ||
| 8 | RİSÂLE FÎ TECNÎSÂT VE’T-TEŞBÎHÂT VE’L-MECÂZÂT (HALÎMÎ) | Halîmî, Lütfullâh | Prof. Dr. muhittin eliaçık |
Görüntüle | ||
| 9 | CÂMASB-NÂME (ABDÎ) | Abdî, Mûsâ | Prof. Dr. Müjgân Çakır |
Görüntüle | ||
| 10 | TERCÜME-İ KASÎDE-İ BÜRDE (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği |
Görüntüle | ||
| 11 | RİSÂLE Fİ’L-MEBDE’İ VE’L-MA’ÂD (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Öğretmen Ece Ceylan |
Görüntüle | ||
| 12 | NEKÂVETÜ’L-EDVÂR (HÂCE ABDÜLAZÎZ) | Abdülazîz, Abdülkâdir-zâde, Hâce Abdülazîz, Usta Abdülazîz | Doç. Dr. Recep Uslu |
Görüntüle | ||
| 13 | DÎVÂN (ADLÎ) | Adlî, Sultân Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed | Prof. Dr. YAVUZ BAYRAM |
Görüntüle | ||
| 14 | DÎVÂN-I TÜRKÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 15 | DÎVÂN-I FÂRİSÎ (ADNÎ) | Adnî, Mahmûd Paşa | Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren |
Görüntüle | ||
| 16 | DÎVÂN (ÂFİTÂBÎ) | Âfitâbî | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 17 | DÎVÂN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Doç. Dr. Osman Kufacı |
Görüntüle | ||
| 18 | HÜSREV Ü ŞÎRÎN (ÂHÎ) | Âhî, Benli Hasan, Dilsiz Dânişmend | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle |