NEDÂMET Mİ HEYHÂT (AHMET MİTHAT EFENDİ)
çeviri roman
Ahmet Mithat Efendi (d. 1844 - ö. 28 Aralık 1912)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Ahmet Mithat Efendi'nin çeviri romanı. Mütercim, Nedamet mi? Heyhat!’a yazdığı “Mukaddime Makamında Bir Hasbıhal” başlıklı önsözde bu roman tercümesini, Emile Augier’nin L’Aventurière (1848) adlı tiyatro eserinden uyarladığını belirtir. Ahmet Mithat, aynı zamanda eserin ismini de değiştirmiştir. Orijinal ismi “maceracı, maceraperest” olan eseri, Ahmet Mithat “Serseri” diye zikretmekte olup bu ismi romanın muhtevasına yakıştıramaz: “Doğrusu o kadar nazikâne, hikemiyane bir eser-i lâtif için bu 'Serseri' ismini biraz liyakatsiz bulduk. Herkes malını değerinden âli isimler ile tesmiye ve tavsif ederler. Yoğurt satan 'Kaymak satıyorum!' der. Emile Augier kaymak sattığı halde neden 'Ayran satıyorum' desin? Romana 'Nedamet mi? Heyhat!' ismini verdik. Çünkü bu suale cevap bu iki kelimecik, oyunun mahiyetini de mübeyyindir. Okuyunuz da bakınız.” (Ahmet Mithat Efendi 2016: 318), Roman, önce Tercüman-ı Hakikat’te tefrika edilmiş, ardından kitap olarak yayınlanmıştır (1889).

Romanda olaylar 16. yüzyılın başında ve İtalya’nın Padova şehrinde geçer. Monte Prada, yetmiş yaşlarında, eşini kaybetmiş, Seli ve Fabris isimli iki çocuğu olan zengin bir senyördür. Donna Klorinda adında genç, güzel bir kızla evlenmeye karar vermiştir. Kardeşi Dariyo, Donna Klorinda ile kardeşi Don Anibal’in sahtekâr olduğunu söyler ve bu evliliğe karşı çıkar. Monte Prada ise bu iftiraları kabul etmeyerek Klorinda’nın bir İspanyol asilzadesi olduğunu belirtir. Bu evlilik kararı, abi-kardeşin arasını açar. Monte Prada’nın kızı Seli ile Dariyo’nun oğlu Horas, küçük yaştan itibaren birlikte büyüdüklerinden birbirlerini sevmektedirler. Ancak babalarının kavgası, onların görüşmelerine engel olacakken konağa Seli’nin abisi Fabris gelir. Fabris, sevdiği kız tarafından reddedilince üzüntüyle evden ayrılmış ve on iki yıl sonra dönmüştür. Babasının evlilik konusundaki ısrarını değiştirmek, gerçeği ortaya çıkarmak için kimliğini gizleyerek kendini Olris isimli bir seyyah papaz olarak tanıtır. Babası Monte Prada’ya, oğlu Fabris’ten mektup getirdiğini söyler. Olris/Fabris kurduğu plan doğrultusunda hareket ederek Donna Klorinda’nın Kleopatra adlı bir tiyatrocu, kardeşi Don Anibal’in de asker olmayıp tiyatroda ufak roller alan bir amatör oyuncu olduğunu açığa çıkarır. Neticede Monte Prada, evlilik kararından vazgeçer fakat Seli ile Horas’ın evlenmelerine izin verir.

Yazarın biyografisi için bk. “Ahmet Mithat Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ahmet-mithat-efendi

Eserden Örnekler


“Meğer Emile Augier cenaplarının bu eseri bir roman değil bir tiyatro oyunu imiş. Ama öyle birkaç defa oynandıktan sonra kûşe-i nisyana atılıverecek derme çatma oyunlardan değil! Evvela nesir değil bir eser-i manzumdur. Meziyet-i şairiyesi ise öyle bazı operalarda görülen eş’ar gibi kafiyeleri zor zoruna, vezinleri zaruri, letafetten âri şiir de değil! Corneille, Racine gibi Fransa’nın “Klasik” addolunan esatizesinin manzum tiyatrolarındaki letafet-i şiiriye derecesinde mühim, metin, üstadane, tahrirane bir şiir ki ehl-i lisan olan Fransız milleti için her bir mısraını birkaç sahifelik şerh ve haşiye ile bast ve temhide şayan bir eser-i nefis!” (Ahmet Mithat Efendi 2016: 316).

“Yukarıki babımızda Anibal ile Klorinda’nın muhaverelerini dahi gördükten sonra diğer üç babımızla beraber yukarıki dördüncü babımız bize bu hikâyenin zeminini tamamıyla anlatmış oluyor. Yani Monte Prada ihtiyarlığına bakmayarak yirmi beş yaşındaki Donna Klorida ile tezevvüç sevdasına düşüp adamcağız bu kızı İspanya’nın asilzadegan familyasından ve karındaşı Anibal’i bir namuslu ve kahraman asker bulunmak üzere bi’t-telakki bu bapta kanaat-ı kâmile ile kani bulunduğu halde bütün hısımları ve dostları gibi öz biraderi Dariyo dahi bu birader ve hemşirenin birer serseri bozuntusu olduklarını bildikleri cihetle muhalefette bulunuyorlar.” (Ahmet Mithat Efendi 1306: 54-55).

Kaynakça


Ahmet Mithat Efendi (Müt) (1306), Nedamet mi Heyhat. İstanbul.

Ahmet Mithat Efendi (2016). Edebiyat Yazıları I, (hzl. H. Harika Durgun, Fazıl Gökçek), İstanbul: Dergâh Yay.

Atıf Bilgileri


Durgun, H. Harika. "NEDÂMET Mİ HEYHÂT (AHMET MİTHAT EFENDİ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/nedamet-mi-heyhat-ahmet-mithat-efendi-tees-1668. [Erişim Tarihi: 22 Kasım 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1  ACÂ'İB-İ ÂLEM (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Prof. Dr. Fazıl Gökçek
Görüntüle
2 AHMED METÎN VE ŞİRZÂD YÂHUD ROMAN İÇİNDE ROMAN (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Prof. Dr. Fazıl Gökçek
Görüntüle
3 ALTIN ÂŞIKLARI (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Dr. Ayşe Sandıkkaya Aşır
Görüntüle
4 ANA-KIZ (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Öğr. Gör. CEMİLE ŞEN
Görüntüle
5  ARNAVUDLAR VE SOLYOTLAR (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Dr. Öğr. Üyesi Halef Nas
Görüntüle
6 LETAİF-İ RİVAYAT 11 / BAHTİYARLIK (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Doç. Dr. Sabahattin Çağın
Görüntüle
7  BELİYYÂT-I MUDHİKE (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Öğretmen Münevver Eroğlu
Görüntüle
8 LETÂİF-İ RİVÂYÂT 24 (BİR ACÎBE-İ SAYDİYYE) (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Diğer Güray Gümüş
Görüntüle
9 LETÂİF-İ RİVÂYÂT 9 (BİR GERÇEK HİKÂYE) (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Diğer Güray Gümüş
Görüntüle
10 BİR TÖVBEKÂR (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Öğr. Gör. CEMİLE ŞEN
Görüntüle
11 LETAİF-İ RİVAYAT 23 / CANKURTARANLAR (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Doç. Dr. Sabahattin Çağın
Görüntüle
12 CELLÂD (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Dr. Elmas Karakaş
Görüntüle
13 LETÂİF-İ RİVÂYÂT 12 (CİNLİ HAN) (AHMET MİDHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Diğer Güray Gümüş
Görüntüle
14 ÇENGÎ (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Prof. Dr. Fazıl Gökçek
Görüntüle
15 LETAİF-İ RİVAYAT 16 / ÇİFTE İNTİKAM (AHMET MİTHAT EFENDİ) Ahmet Mithat Efendi Öğr. Gör. Burcu ÇAKIN ERDAĞ
Görüntüle
16 MÎZÂNÜ'L-BELÂGA (ABDURRAHMAN SÜREYYÂ) Abdurrahman Süreyyâ, Mîrdûhî-zâde Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
17 SÜNÛHÂT (ABDÜLVEHHÂB) Abdülvehhâb, Bolulu Dr. Öğr. Üyesi Adem Özbek
Görüntüle
18 BELÂGAT-I LİSÂN-I OSMÂNÎ (AHMED HAMDİ) Ahmed Hamdi, Şirvânî Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
19 LUGAT-I KÂMÛS (AHMED LÜTFÎ) Ahmed Lütfî Efendi Diğer Hamza Havuz
Görüntüle
20 LEHCE-İ OSMÂNÎ (AHMET VEFİK PAŞA) Ahmed Vefîk Paşa Diğer Hamza Havuz
Görüntüle
21 ISTILÂHÂT LÜGATİ (YENİŞEHİRLİ AVNÎ) Avnî, Yenişehirli Dr. Bihter Gürışık Köksal
Görüntüle
22 BELÂGAT-I OSMÂNİYYE (CEVDET PAŞA) Cevdet Paşa, Ahmed Cevdet Paşa, Lofçalı Prof. Dr. Mücahit Kaçar
Görüntüle
23 HADÎKATÜ'L-BEYÂN (HACI İBRÂHİM EFENDİ) Hakkı, Hacı İbrâhim Hakkı Efendi Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
24 SEFÎNETÜ’L-İNŞÂ (HÂLET) Hâlet, İbrâhim Hâlet Bey, İstanbullu Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Görüntüle
25 SEVDÂ-YI NİHÂN (HÂLİD) Hâlid, Yenişehirli-zâde Hâlid Eyyûb Bey Doç. Dr. Macit Balık
Görüntüle