- Yazar Biyografisi (TEİS)
Ahmet Mithat Efendi - Madde Yazarı: Doç. Dr. H. Harika Durgun
- Eser Yazılış Tarihi:1889
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yenileşme Dönemi Türk Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Mensur
- Niteliği:Tercüme
- Türü/Formu:Roman
- Yayın Tarihi:04/11/2022
NEDÂMET Mİ HEYHÂT (AHMET MİTHAT EFENDİ)
çeviri romanAhmet Mithat Efendi (d. 1844 - ö. 28 Aralık 1912)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Ahmet Mithat Efendi'nin çeviri romanı. Mütercim, Nedamet mi? Heyhat!’a yazdığı “Mukaddime Makamında Bir Hasbıhal” başlıklı önsözde bu roman tercümesini, Emile Augier’nin L’Aventurière (1848) adlı tiyatro eserinden uyarladığını belirtir. Ahmet Mithat, aynı zamanda eserin ismini de değiştirmiştir. Orijinal ismi “maceracı, maceraperest” olan eseri, Ahmet Mithat “Serseri” diye zikretmekte olup bu ismi romanın muhtevasına yakıştıramaz: “Doğrusu o kadar nazikâne, hikemiyane bir eser-i lâtif için bu 'Serseri' ismini biraz liyakatsiz bulduk. Herkes malını değerinden âli isimler ile tesmiye ve tavsif ederler. Yoğurt satan 'Kaymak satıyorum!' der. Emile Augier kaymak sattığı halde neden 'Ayran satıyorum' desin? Romana 'Nedamet mi? Heyhat!' ismini verdik. Çünkü bu suale cevap bu iki kelimecik, oyunun mahiyetini de mübeyyindir. Okuyunuz da bakınız.” (Ahmet Mithat Efendi 2016: 318), Roman, önce Tercüman-ı Hakikat’te tefrika edilmiş, ardından kitap olarak yayınlanmıştır (1889).
Romanda olaylar 16. yüzyılın başında ve İtalya’nın Padova şehrinde geçer. Monte Prada, yetmiş yaşlarında, eşini kaybetmiş, Seli ve Fabris isimli iki çocuğu olan zengin bir senyördür. Donna Klorinda adında genç, güzel bir kızla evlenmeye karar vermiştir. Kardeşi Dariyo, Donna Klorinda ile kardeşi Don Anibal’in sahtekâr olduğunu söyler ve bu evliliğe karşı çıkar. Monte Prada ise bu iftiraları kabul etmeyerek Klorinda’nın bir İspanyol asilzadesi olduğunu belirtir. Bu evlilik kararı, abi-kardeşin arasını açar. Monte Prada’nın kızı Seli ile Dariyo’nun oğlu Horas, küçük yaştan itibaren birlikte büyüdüklerinden birbirlerini sevmektedirler. Ancak babalarının kavgası, onların görüşmelerine engel olacakken konağa Seli’nin abisi Fabris gelir. Fabris, sevdiği kız tarafından reddedilince üzüntüyle evden ayrılmış ve on iki yıl sonra dönmüştür. Babasının evlilik konusundaki ısrarını değiştirmek, gerçeği ortaya çıkarmak için kimliğini gizleyerek kendini Olris isimli bir seyyah papaz olarak tanıtır. Babası Monte Prada’ya, oğlu Fabris’ten mektup getirdiğini söyler. Olris/Fabris kurduğu plan doğrultusunda hareket ederek Donna Klorinda’nın Kleopatra adlı bir tiyatrocu, kardeşi Don Anibal’in de asker olmayıp tiyatroda ufak roller alan bir amatör oyuncu olduğunu açığa çıkarır. Neticede Monte Prada, evlilik kararından vazgeçer fakat Seli ile Horas’ın evlenmelerine izin verir.
Yazarın biyografisi için bk. “Ahmet Mithat Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ahmet-mithat-efendi
Eserden Örnekler
“Meğer Emile Augier cenaplarının bu eseri bir roman değil bir tiyatro oyunu imiş. Ama öyle birkaç defa oynandıktan sonra kûşe-i nisyana atılıverecek derme çatma oyunlardan değil! Evvela nesir değil bir eser-i manzumdur. Meziyet-i şairiyesi ise öyle bazı operalarda görülen eş’ar gibi kafiyeleri zor zoruna, vezinleri zaruri, letafetten âri şiir de değil! Corneille, Racine gibi Fransa’nın “Klasik” addolunan esatizesinin manzum tiyatrolarındaki letafet-i şiiriye derecesinde mühim, metin, üstadane, tahrirane bir şiir ki ehl-i lisan olan Fransız milleti için her bir mısraını birkaç sahifelik şerh ve haşiye ile bast ve temhide şayan bir eser-i nefis!” (Ahmet Mithat Efendi 2016: 316).
“Yukarıki babımızda Anibal ile Klorinda’nın muhaverelerini dahi gördükten sonra diğer üç babımızla beraber yukarıki dördüncü babımız bize bu hikâyenin zeminini tamamıyla anlatmış oluyor. Yani Monte Prada ihtiyarlığına bakmayarak yirmi beş yaşındaki Donna Klorida ile tezevvüç sevdasına düşüp adamcağız bu kızı İspanya’nın asilzadegan familyasından ve karındaşı Anibal’i bir namuslu ve kahraman asker bulunmak üzere bi’t-telakki bu bapta kanaat-ı kâmile ile kani bulunduğu halde bütün hısımları ve dostları gibi öz biraderi Dariyo dahi bu birader ve hemşirenin birer serseri bozuntusu olduklarını bildikleri cihetle muhalefette bulunuyorlar.” (Ahmet Mithat Efendi 1306: 54-55).
Kaynakça
Ahmet Mithat Efendi (Müt) (1306), Nedamet mi Heyhat. İstanbul.
Ahmet Mithat Efendi (2016). Edebiyat Yazıları I, (hzl. H. Harika Durgun, Fazıl Gökçek), İstanbul: Dergâh Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ACÂ'İB-İ ÂLEM (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Prof. Dr. Fazıl Gökçek |
Görüntüle | ||
| 2 | AHMED METÎN VE ŞİRZÂD YÂHUD ROMAN İÇİNDE ROMAN (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Prof. Dr. Fazıl Gökçek |
Görüntüle | ||
| 3 | ALTIN ÂŞIKLARI (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Dr. Ayşe Sandıkkaya Aşır |
Görüntüle | ||
| 4 | ANA-KIZ (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Öğr. Gör. CEMİLE ŞEN |
Görüntüle | ||
| 5 | ARNAVUDLAR VE SOLYOTLAR (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Dr. Öğr. Üyesi Halef Nas |
Görüntüle | ||
| 6 | LETAİF-İ RİVAYAT 11 / BAHTİYARLIK (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Doç. Dr. Sabahattin Çağın |
Görüntüle | ||
| 7 | BELİYYÂT-I MUDHİKE (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Öğretmen Münevver Eroğlu |
Görüntüle | ||
| 8 | LETÂİF-İ RİVÂYÂT 24 (BİR ACÎBE-İ SAYDİYYE) (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Diğer Güray Gümüş |
Görüntüle | ||
| 9 | LETÂİF-İ RİVÂYÂT 9 (BİR GERÇEK HİKÂYE) (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Diğer Güray Gümüş |
Görüntüle | ||
| 10 | BİR TÖVBEKÂR (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Öğr. Gör. CEMİLE ŞEN |
Görüntüle | ||
| 11 | LETAİF-İ RİVAYAT 23 / CANKURTARANLAR (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Doç. Dr. Sabahattin Çağın |
Görüntüle | ||
| 12 | CELLÂD (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Dr. Elmas Karakaş |
Görüntüle | ||
| 13 | LETÂİF-İ RİVÂYÂT 12 (CİNLİ HAN) (AHMET MİDHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Diğer Güray Gümüş |
Görüntüle | ||
| 14 | ÇENGÎ (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Prof. Dr. Fazıl Gökçek |
Görüntüle | ||
| 15 | LETAİF-İ RİVAYAT 16 / ÇİFTE İNTİKAM (AHMET MİTHAT EFENDİ) | Ahmet Mithat Efendi | Öğr. Gör. Burcu ÇAKIN ERDAĞ |
Görüntüle | ||
| 16 | MÎZÂNÜ'L-BELÂGA (ABDURRAHMAN SÜREYYÂ) | Abdurrahman Süreyyâ, Mîrdûhî-zâde | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 17 | SÜNÛHÂT (ABDÜLVEHHÂB) | Abdülvehhâb, Bolulu | Dr. Öğr. Üyesi Adem Özbek |
Görüntüle | ||
| 18 | BELÂGAT-I LİSÂN-I OSMÂNÎ (AHMED HAMDİ) | Ahmed Hamdi, Şirvânî | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 19 | LUGAT-I KÂMÛS (AHMED LÜTFÎ) | Ahmed Lütfî Efendi | Diğer Hamza Havuz |
Görüntüle | ||
| 20 | LEHCE-İ OSMÂNÎ (AHMET VEFİK PAŞA) | Ahmed Vefîk Paşa | Diğer Hamza Havuz |
Görüntüle | ||
| 21 | ISTILÂHÂT LÜGATİ (YENİŞEHİRLİ AVNÎ) | Avnî, Yenişehirli | Dr. Bihter Gürışık Köksal |
Görüntüle | ||
| 22 | BELÂGAT-I OSMÂNİYYE (CEVDET PAŞA) | Cevdet Paşa, Ahmed Cevdet Paşa, Lofçalı | Prof. Dr. Mücahit Kaçar |
Görüntüle | ||
| 23 | HADÎKATÜ'L-BEYÂN (HACI İBRÂHİM EFENDİ) | Hakkı, Hacı İbrâhim Hakkı Efendi | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 24 | SEFÎNETÜ’L-İNŞÂ (HÂLET) | Hâlet, İbrâhim Hâlet Bey, İstanbullu | Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ |
Görüntüle | ||
| 25 | SEVDÂ-YI NİHÂN (HÂLİD) | Hâlid, Yenişehirli-zâde Hâlid Eyyûb Bey | Doç. Dr. Macit Balık |
Görüntüle |