- Yazar Biyografisi (TEİS)
Nâtıkî, Ahmed Dursun - Madde Yazarı: Doç. Dr. Kamil Ali Gıynaş
- Eser Yazılış Tarihi:1237/1822
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum-Mensur
- Niteliği:Tercüme
- Türü/Formu:Şerh
- Yayın Tarihi:17/10/2022
NÂTIKIYYE / KÜRRÂSE-İ NATIKÎ (NÂTIKÎ)
manzum sözlük şerhiNâtıkî, Ahmed Dursun (d. 1199/1785 - ö. 1277/1863)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Hâcibî'nin Türkçe-Arapça-Farsça manzum sözlüğünün Nâtıkî tarafından yapılan şerhi. Hâcibî'nin Tuhfe-i Hâcibî isimli Türkçe-Arapça manzum bir sözlüğü vardır. Hâcibî’nin eserine (Uz 2019) bakıldığında şerhi yapılan eserle aynı olmadığı görülmektedir. Bu da şairin başka bir sözlüğü olabileceğini göstermektedir. Zira Hâcibî de Dursun Ahmed Nâtıkî’nin yetiştiği şehir olan Karslıdır.
Eserde Hâcibî’ye ait toplam 91 beyit şerh edilmiştir. Bu doksan bir beytin 35 beyti 1. kıt’ada, 29 beyti 2. kıt’ada, 27 beyti de 3. kıt’ada yer almaktadır. Şerh edilecek beyitten sonra şârih beyitteki her kelimenin anlamını açıklamaktadır. Anlamı verilen bazı kelimelerle ilgili gerekli gördüğü takdirde bir beyitle açıklamasını kuvvetlendirmektedir. Bu beyitlerin bazısı Türkçe bazısı da Farsçadır. Her kıt'anın sonunda da kıt'anın kafiyesi ile aynı olan bir gazeline yer vermektedir. Üçüncü kıt'anın sonunda da kıt'ada yer alan ilginç sanatları (edebî terimleri) açıklamıştır.
Nâtıkıyye / Kürrâse-i Natıkî, kütüphane kayıtlarında Şerh-i Hediyyetü's-Sıbyân olarak geçmektedir. Bir nüshası Türk Dil Kurumu Kütüphanesinde yer almaktadır. Eserin yazılış tarihi 1237/1822’dir.
Şairin biyografisi için bk. “Nâtıkî, Ahmed Dursun”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/natiki-ahmed-dursun
Eserden Örnekler
Nedir ta'ne urmak ne sıgınmak melâz
Yemek hûrden ü emr-i nâdir ne şâz
Ta'ne tâ'-i mühmelenin fethi ve 'aynın sükûnuyla ve nûnun dahi fethasıyla ve âhirinde hâ'-i alâmet ile urmak ta'ne ma'nâsına ve ayb etmek ve gönül incidecek söz ma'nâlarına gelmişdir. Ammâ ba'd nüsahda nedir ta'ne peygâre vâki' olmuşdur peygâre dahi farsîdir başa kakmak ve la'net etmek ma'nâsına. Melâz sıgınacak yer ki mevzi'-i tahassun derler. Hûrden yemek ekl ma'nâsına. Şâz nâdir olan iş ma'nâsına:
Beyt
Okuyan kûdek ü nev-sâle eder istilzâz
Gerçi bunda bulunan elsinenin ekser şâz (Şerh-i Hediyyetü's-Sıbyân vr. 26b)
Kaynakça
Erkal A. (2002). “Ahmed Dursun Nâtıkî ve Divanı Üzerine”. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (20): 127-138.
Nâtıkî. Şerh-i Hediyyetü's-Sıbyân. Türk Dil Kurumu Kütüphanesi. http://katalog.tdk.gov.tr/details?id=92943&materialType=YE&query=Nat%C4%B1ki [Erişim Tarihi: 17.10.2022].
Uz, Ö. (2019). “Türkçe-Arapça Manzum Sözlüklerimizden Tuhfe-i Hâcibî”. Journal of Turkish Studies, 14 (7): 4087-4111.
Zilif, T. (2019). Dursun Ahmed Nâtıkî Divanı: İnceleme, Metin. Yüksek Lisans Tezi. Bilecik: Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DİVÂN (NÂTIKÎ) | Nâtıkî, Ahmed Dursun | Doç. Dr. abdulkadir erkal |
Görüntüle | ||
| 2 | MECMA’Ü-L-FEVÂİD VE MA’DEN’Ü’L-FERÂİD (NÂTIKÎ) | Nâtıkî, Ahmed Dursun | Diğer Özlem Şamlı |
Görüntüle | ||
| 3 | KÜRRÂSE-İ NÂTIKÂ (NÂTIKÎ) | Nâtıkî, Ahmed Dursun | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 4 | TERCEME-İ NÂTIKİYYE (NÂTIKÎ) | Nâtıkî, Ahmed Dursun | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 5 | NAZM-I NÂTIKÎ (NÂTIKÎ) | Nâtıkî, Ahmed Dursun | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 6 | TAKRÎZÂT-I EBYÂT (NÂTIKÎ) | Nâtıkî, Ahmed Dursun | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 7 | DİVANÇE (VÂZIH) | Mustafâ Vâzıh | Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN |
Görüntüle | ||
| 8 | MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) | İbrâhîm Zikrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 9 | ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ | Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi | Doç. Dr. Ramazan Ekinci |
Görüntüle | ||
| 10 | TARÎKÜ'L-İHTİSÂR | Nûrî, Osman Hanyevî | Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu |
Görüntüle | ||
| 11 | TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ | Mehmed Sabrî | Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz |
Görüntüle | ||
| 12 | RAVZ-I VERD | Şâkir, Ahmed Paşa | Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek |
Görüntüle | ||
| 13 | KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) | Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
| 14 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 15 | MEVLİD (ABDÎ) | Abdî | Doç. Dr. Hasan Kaya |
Görüntüle | ||
| 16 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Şarkîkarahisarlı | Dr. Hacer SAĞLAM |
Görüntüle |