NA'T-I ŞERÎF-İ HAZRET-İ NEBÎ VE MENKABET-İ ÇEHÂR-YÂR (LEBÎB)
şiirler
Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu (d. 1203/1789 - ö. 1284/1867)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Lebîb’in naʻt ve mersiyelerini ihtiva eden şiir kitabı. Eser, H. 10 Muharrem 1276/M. 9 Ağustos 1859’da İstanbul’da basılmıştır. Eserde farklı nazım şekilleriyle yazılmış 10 şiir bulunmaktadır. İlk şiir "“naʻt-ı şerîf-i hazret-i nebî-i ekrem salla’llâhu aleyhi ve sellem ve menkabet-i çehâr-yâr rıdvânu’llâhi teʻalâ ʻaleyhim ecmaʻîn” başlıklı bir terkib-benddir. Her bendi 9 beyitten oluşan şiir, toplam 8 benddir. Lebîb’in bu şiiri tür olarak na’ttır. İlk iki bentte kaleme seslenen şair, dile gelmesini ve ondan bir naʻt söylemesini istemiştir. Daha sonraki iki bentte Hz. Muhammed’e tazimde bulunmuş, onu farklı yönlerden methetmiştir. Üçüncü bentte onun “âlemlere rahmet” olduğu, Hakk’ın onu methettiğini söylemiş; “parmağıyla işaret edip ayı ikiye bölmesi” mucizesine telmihte bulunmuştur. Şair, hiç kimsenin "Allah’ın habibi" olan Peygamber'in vasıflarını dile getiremeyeceğini belirtmiştir. Dördüncü bentte de Hz. Peygamber’i övmeye devam eden şair, vasıta beytinde sözü onun “yâr-i gârı/mağara dostu” olan Hz. Ebubekir’i sevmesine getirmiş, böylece 5. bende girizgâh yapmıştır. Bu bentten itibaren her bentte “çehâr-yâr-i güzîn” olan dört halifeden sırasıyla bahsedilmiştir. Şair 5. bentte Hz. Ebubekir’i, 6. bentte Hz. Ömer’i, 7. bentte Hz. Osman’ı ve 8. bentte Hz. Ali’yi övmüştür.

Lebîb’in bu eserinde 2 ve 3. şiir de naʻttır. “Diğer naʻt-ı şerîf-i hazret-i nebevî” başlığını taşıyan 2. şiir 9 beyitten oluşan bir gazeldir. Bu gazelde Hz. Peygamber’in “İsra olayı” ve “ayı ikiye bölmesi” gibi mucizelerinden bahseden şair, şiirin son bendinde ondan şefaat dilemiştir. Şairin 3. şiiri “diğer naʻt-ı şerîf-i hazret-i risâlet-penâhî” başlığını taşıyan “yâ Resulallâh” redifli bir naʻttır. Bu şiir de bir gazel olup 12 beyitten oluşmaktadır. Şair her iki şiirde de Hz. Peygamber’in vasıflarını dile getirmiş, kendi hâlini de arz edip şefaat dilemiştir.

Eserde yer alan 4. bölüm “kıtaʻât” başlığını taşımakta, Lebîb’in kıtʻa nazım şekliyle naʻt türünde yazdığı 4 farklı şiiri içermektedir. Her şiir iki beyitten oluşmaktadır. Şair bu şiirlerde de Hz. Peygamber’i tasvir ve ona tazimde bulunurken kendisini tahkir etmiştir. Eserin bundan sonraki bölümü iki mersiyeden oluşmaktadır. Mersiyelerin her ikisinde de Hz. Hüseyin’in katlinden duyulan üzüntü içli bir şekilde dile getirilmiştir. Şiirler aynı zamanda bir "muharremiye"dir. İlk mersiye “mersiyye-i hafîdân-ı hazret-i nebî-i muhterem salla’llâhu aleyhi ve sellem” başlığını taşımaktadır. Şiir 24 beyitlik bir kasidedir. Bu şiirden sonra şairin “diğer mersiyye” başlığını taşıyan terkib-bendi gelmektedir. Her bendi 12 beyitten oluşan şiir, toplam 10 benttir. İlk bentte “bugün” redifiyle Muharrem’in 10. gününün matem günü olduğu ön plana çıkarılmıştır. İlerleyen bentlerde “kavm-i yezîd”in Kerbela’da yaptığı katliam ve bunun “muhibb-i hânedân” üzerindeki etkisi anlatılmış; yer yer Hz. Hüseyin methedilmiştir. Şair, "muharremiye"sini dua ile bitirmiştir. Eserdeki her iki mersiye de her yönüyle "muharremiye" geleneğine uygun yazılmıştır.

    Şairin biyografisi için bk. "Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/lebib-mehmed-lebib-efendi-istanbullu

Eserden Örnekler


Na't

Şehenşâh-ı gürûh-ı enbiyâsın yâ Resulallâh

Penâh-ı evliyâ vü asfiyâsın yâ Resulallâh

Haberdârân-ı fenn-i ışk dersi senden almışdır

O terkîbe muʻahhar mübtedâsın yâ Resulallâh

Muhabbetdir seni cezb eyleyen tâ kâb-ı kavseyne

Burâk u Cebreʼîle pîşvâsın yâ Resulallâh

Seninle fark ider ayne’l-yakîni çeşm-i istiʻdâd

Dil-i uşşâkda pertev-fezâsın yâ Resulallâh

Lebîb ammâ ki nâmım bî-ak(ı)l müflis günehkârım

Melâz-ı bî-kesân sâhib-ʻatâsın yâ Resulallâh   (Lebîb Efendi 1859: 5)


Mersiye (8. bent)

Her Muharremde idüp feryâd u zârı iʻtiyâd

Olur erbâb-ı muhabbet elbet işkeste-fuʼâd


Öyle bir gündür ki ol gün cümle erbâb-ı kulûb

Derd ü endûh u kudûretle iderler ittihâd


Rûz-ı Âşûrede nûş itdi şehâdet şerbetin

Haydarın oğlu Hüseyn ʻâlî-neseb ferruh-nihâd


Bir alay zâlim köpeklerden neler çekdi neler

Öyle bir şiblü’l-esed ol gûne vâlâ-şâhzâd


Kâbil olur mı sükût itsün de feryâd itmesün

Bende-i şûrîdeler ol demleri itdikçe yâd


Âh-ı âteşnâk-ı dil bâlâlanur pertevlenür

Sûziş-i hâtır bu esnâda bulur pek izdiyâd


Öyle dil-cû nâzenîni eyledi mahv u telef

İtmeyüp insâf u rahm aslâ habîs-i ibni Ziyâd


Bulmadı behre hilâfetden yezîd-i bed-siyer

Olmadı ömründe ol hâʼin sefîhin imtidâd


Çarçabuk mahv oldı ol kelb-i akûr encâm-ı kâr

Pâydâr olur mı öyle nâ-sipâs ehl-i fesâd


Kaldı yerleşdi o esnâda biri olmaz cüdâ

Âşıkın gönlünde gam tabʻ-ı havâricde ʻinâd


Ola tursun şimdilik bu gamla mağmûm u hazîn

Bende-i dil-suhtegân encâm olur memnûn u şâd


Bendegân-ı hânedâna müjdedir ayne’l-yakîn

Sevdiğiyle haşr ider ukbâda Rabbü’l-âlemîn   (Lebîb Efendi 1859: 10)

Kaynakça


Lebîb Efendi (1276/1859). Na't-ı Şerîf-i Hazret-i Nebî ve Menkabet-i Çehâr-yâr. İstanbul.

Atıf Bilgileri


Kaplan, Hasan. "NA'T-I ŞERÎF-İ HAZRET-İ NEBÎ VE MENKABET-İ ÇEHÂR-YÂR (LEBÎB)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/na-t-i-serif-i-hazret-i-nebi-ve-menkabet-i-cehar-yar-lebib-tees-1522. [Erişim Tarihi: 30 Kasım 2025].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş
Görüntüle
2 KITA'ÂT-I NA'T-I ŞERÎF-İ HAZRET-İ RİSÂLET-PENÂHÎ (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu Doç. Dr. Hasan Kaplan
Görüntüle
3 NUHBE VE TUHFE TAZMÎNÂTI (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi Doç. Dr. Hasan Kaplan
Görüntüle
4 MERSİYE-İ LEBÎB (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu Doç. Dr. Hasan Kaplan
Görüntüle
5 SIHHAT Ü MARAZ TERCÜMESİ (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu Prof. Dr. Mücahit Kaçar
Görüntüle
6 SOKAKLARIN TATHÎR VE TANZÎMİNE DÂ'İR RİSÂLE (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu Akın ZENGİN
Görüntüle
7 ŞERH-İ LÂMİYYETÜ’L-ACEM (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu Doç. Dr. Hamza KOÇ
Görüntüle
8 TUHFE ŞERHİ MÜNTAHAB-I LEBÎB (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu Doç. Dr. Hasan Kaplan
Görüntüle
9 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
10 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
11 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
12 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
13 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
14 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
15 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
16 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
17 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
18 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle