- Yazar Biyografisi (TEİS)
Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu - Madde Yazarı: Doç. Dr. Hasan Kaplan
- Eser Yazılış Tarihi:10 Muharrem 1276/9 Ağustos 1859
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Maktel-i Hüseyn
- Yayın Tarihi:26/05/2022
NA'T-I ŞERÎF-İ HAZRET-İ NEBÎ VE MENKABET-İ ÇEHÂR-YÂR (LEBÎB)
şiirlerLebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu (d. 1203/1789 - ö. 1284/1867)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Lebîb’in naʻt ve mersiyelerini ihtiva eden şiir kitabı. Eser, H. 10 Muharrem 1276/M. 9 Ağustos 1859’da İstanbul’da basılmıştır. Eserde farklı nazım şekilleriyle yazılmış 10 şiir bulunmaktadır. İlk şiir "“naʻt-ı şerîf-i hazret-i nebî-i ekrem salla’llâhu aleyhi ve sellem ve menkabet-i çehâr-yâr rıdvânu’llâhi teʻalâ ʻaleyhim ecmaʻîn” başlıklı bir terkib-benddir. Her bendi 9 beyitten oluşan şiir, toplam 8 benddir. Lebîb’in bu şiiri tür olarak na’ttır. İlk iki bentte kaleme seslenen şair, dile gelmesini ve ondan bir naʻt söylemesini istemiştir. Daha sonraki iki bentte Hz. Muhammed’e tazimde bulunmuş, onu farklı yönlerden methetmiştir. Üçüncü bentte onun “âlemlere rahmet” olduğu, Hakk’ın onu methettiğini söylemiş; “parmağıyla işaret edip ayı ikiye bölmesi” mucizesine telmihte bulunmuştur. Şair, hiç kimsenin "Allah’ın habibi" olan Peygamber'in vasıflarını dile getiremeyeceğini belirtmiştir. Dördüncü bentte de Hz. Peygamber’i övmeye devam eden şair, vasıta beytinde sözü onun “yâr-i gârı/mağara dostu” olan Hz. Ebubekir’i sevmesine getirmiş, böylece 5. bende girizgâh yapmıştır. Bu bentten itibaren her bentte “çehâr-yâr-i güzîn” olan dört halifeden sırasıyla bahsedilmiştir. Şair 5. bentte Hz. Ebubekir’i, 6. bentte Hz. Ömer’i, 7. bentte Hz. Osman’ı ve 8. bentte Hz. Ali’yi övmüştür.
Lebîb’in bu eserinde 2 ve 3. şiir de naʻttır. “Diğer naʻt-ı şerîf-i hazret-i nebevî” başlığını taşıyan 2. şiir 9 beyitten oluşan bir gazeldir. Bu gazelde Hz. Peygamber’in “İsra olayı” ve “ayı ikiye bölmesi” gibi mucizelerinden bahseden şair, şiirin son bendinde ondan şefaat dilemiştir. Şairin 3. şiiri “diğer naʻt-ı şerîf-i hazret-i risâlet-penâhî” başlığını taşıyan “yâ Resulallâh” redifli bir naʻttır. Bu şiir de bir gazel olup 12 beyitten oluşmaktadır. Şair her iki şiirde de Hz. Peygamber’in vasıflarını dile getirmiş, kendi hâlini de arz edip şefaat dilemiştir.
Eserde yer alan 4. bölüm “kıtaʻât” başlığını taşımakta, Lebîb’in kıtʻa nazım şekliyle naʻt türünde yazdığı 4 farklı şiiri içermektedir. Her şiir iki beyitten oluşmaktadır. Şair bu şiirlerde de Hz. Peygamber’i tasvir ve ona tazimde bulunurken kendisini tahkir etmiştir. Eserin bundan sonraki bölümü iki mersiyeden oluşmaktadır. Mersiyelerin her ikisinde de Hz. Hüseyin’in katlinden duyulan üzüntü içli bir şekilde dile getirilmiştir. Şiirler aynı zamanda bir "muharremiye"dir. İlk mersiye “mersiyye-i hafîdân-ı hazret-i nebî-i muhterem salla’llâhu aleyhi ve sellem” başlığını taşımaktadır. Şiir 24 beyitlik bir kasidedir. Bu şiirden sonra şairin “diğer mersiyye” başlığını taşıyan terkib-bendi gelmektedir. Her bendi 12 beyitten oluşan şiir, toplam 10 benttir. İlk bentte “bugün” redifiyle Muharrem’in 10. gününün matem günü olduğu ön plana çıkarılmıştır. İlerleyen bentlerde “kavm-i yezîd”in Kerbela’da yaptığı katliam ve bunun “muhibb-i hânedân” üzerindeki etkisi anlatılmış; yer yer Hz. Hüseyin methedilmiştir. Şair, "muharremiye"sini dua ile bitirmiştir. Eserdeki her iki mersiye de her yönüyle "muharremiye" geleneğine uygun yazılmıştır.
Şairin biyografisi için bk. "Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/lebib-mehmed-lebib-efendi-istanbullu
Eserden Örnekler
Na't
Şehenşâh-ı gürûh-ı enbiyâsın yâ Resulallâh
Penâh-ı evliyâ vü asfiyâsın yâ Resulallâh
…
Haberdârân-ı fenn-i ışk dersi senden almışdır
O terkîbe muʻahhar mübtedâsın yâ Resulallâh
…
Muhabbetdir seni cezb eyleyen tâ kâb-ı kavseyne
Burâk u Cebreʼîle pîşvâsın yâ Resulallâh
…
Seninle fark ider ayne’l-yakîni çeşm-i istiʻdâd
Dil-i uşşâkda pertev-fezâsın yâ Resulallâh
…
Lebîb ammâ ki nâmım bî-ak(ı)l müflis günehkârım
Melâz-ı bî-kesân sâhib-ʻatâsın yâ Resulallâh (Lebîb Efendi 1859: 5)
Mersiye (8. bent)
Her Muharremde idüp feryâd u zârı iʻtiyâd
Olur erbâb-ı muhabbet elbet işkeste-fuʼâd
Öyle bir gündür ki ol gün cümle erbâb-ı kulûb
Derd ü endûh u kudûretle iderler ittihâd
Rûz-ı Âşûrede nûş itdi şehâdet şerbetin
Haydarın oğlu Hüseyn ʻâlî-neseb ferruh-nihâd
Bir alay zâlim köpeklerden neler çekdi neler
Öyle bir şiblü’l-esed ol gûne vâlâ-şâhzâd
Kâbil olur mı sükût itsün de feryâd itmesün
Bende-i şûrîdeler ol demleri itdikçe yâd
Âh-ı âteşnâk-ı dil bâlâlanur pertevlenür
Sûziş-i hâtır bu esnâda bulur pek izdiyâd
Öyle dil-cû nâzenîni eyledi mahv u telef
İtmeyüp insâf u rahm aslâ habîs-i ibni Ziyâd
Bulmadı behre hilâfetden yezîd-i bed-siyer
Olmadı ömründe ol hâʼin sefîhin imtidâd
Çarçabuk mahv oldı ol kelb-i akûr encâm-ı kâr
Pâydâr olur mı öyle nâ-sipâs ehl-i fesâd
Kaldı yerleşdi o esnâda biri olmaz cüdâ
Âşıkın gönlünde gam tabʻ-ı havâricde ʻinâd
Ola tursun şimdilik bu gamla mağmûm u hazîn
Bende-i dil-suhtegân encâm olur memnûn u şâd
Bendegân-ı hânedâna müjdedir ayne’l-yakîn
Sevdiğiyle haşr ider ukbâda Rabbü’l-âlemîn (Lebîb Efendi 1859: 10)
Kaynakça
Lebîb Efendi (1276/1859). Na't-ı Şerîf-i Hazret-i Nebî ve Menkabet-i Çehâr-yâr. İstanbul.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu | Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş |
Görüntüle | ||
| 2 | KITA'ÂT-I NA'T-I ŞERÎF-İ HAZRET-İ RİSÂLET-PENÂHÎ (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu | Doç. Dr. Hasan Kaplan |
Görüntüle | ||
| 3 | NUHBE VE TUHFE TAZMÎNÂTI (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi | Doç. Dr. Hasan Kaplan |
Görüntüle | ||
| 4 | MERSİYE-İ LEBÎB (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu | Doç. Dr. Hasan Kaplan |
Görüntüle | ||
| 5 | SIHHAT Ü MARAZ TERCÜMESİ (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu | Prof. Dr. Mücahit Kaçar |
Görüntüle | ||
| 6 | SOKAKLARIN TATHÎR VE TANZÎMİNE DÂ'İR RİSÂLE (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu | Akın ZENGİN |
Görüntüle | ||
| 7 | ŞERH-İ LÂMİYYETÜ’L-ACEM (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu | Doç. Dr. Hamza KOÇ |
Görüntüle | ||
| 8 | TUHFE ŞERHİ MÜNTAHAB-I LEBÎB (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu | Doç. Dr. Hasan Kaplan |
Görüntüle | ||
| 9 | DİVANÇE (VÂZIH) | Mustafâ Vâzıh | Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN |
Görüntüle | ||
| 10 | MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) | İbrâhîm Zikrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 11 | ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ | Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi | Doç. Dr. Ramazan Ekinci |
Görüntüle | ||
| 12 | TARÎKÜ'L-İHTİSÂR | Nûrî, Osman Hanyevî | Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu |
Görüntüle | ||
| 13 | TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ | Mehmed Sabrî | Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz |
Görüntüle | ||
| 14 | RAVZ-I VERD | Şâkir, Ahmed Paşa | Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek |
Görüntüle | ||
| 15 | KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) | Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
| 16 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 17 | MEVLİD (ABDÎ) | Abdî | Doç. Dr. Hasan Kaya |
Görüntüle | ||
| 18 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Şarkîkarahisarlı | Dr. Hacer SAĞLAM |
Görüntüle |