- Yazar Biyografisi (TEİS)
Şeyhî, Abdülmecîd Sivasî - Madde Yazarı: Prof. Dr. Cengiz Gündoğdu
- Eser Yazılış Tarihi:?/?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:17. Yüzyıl
- Dili:Farsça
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Mensur
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Lügat
- Yayın Tarihi:04/11/2021
MÜŞKİLÂT-I MESNEVÎ (ŞEYHÎ)
Mesnevî lügatiŞeyhî, Abdülmecîd Sivasî (d. 971/1563 - ö. 1049/1639)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (ö. 672/1273)'nin Mesnevî’sinde geçen anlaşılması zor kelimeleri açıklamak için yazılmış bir eser. Süleymâniye Kütüphânesi, Nafiz Paşa, nr. 1491 nüshasının kapak sayfasında Müşkilât-ı Mesnevî olarak kaydedilmiştir. Mesnevî’deki müşkil beyitler (Müşkilât-ı Mesnevî) ve muğlak lafızlar (Lügât-ı Mesnevî) üzerine müstakil iki tür literatür oluşmuştur. Abdülmecid Sivâsî’nin bu eseri de Mesnevî’de geçen Arapça ve Farsça muğlak kelimeleri açıklayan Farça yazılmış bir Mesnevî lügatidir.
Eserin Mukaddime’sinde telif sebebi ve metodu ile ilgili şu ifadeler yer almaktadır: “Bu birkaç kelime Mesnevî lügatlarından ve manevî beyanatlarında olup karanlık, vehim, şüphe, hayal, şek ve vesvesenin aydınlatıcısıdır. Vaktiyle birkaç derviş tarafından mütalaa ve müzakere edilerek bir araya getirilmiştir. Baştan sona kadar müzakere edilip muğlak Arapça, Farsça ve Pehlevice kelimeler güvenilir kaynaklardan bulunarak bir araya getirilmiştir. Bu toplananlar, Allah’ın izniyle ortaya çıkan yanlışlar arzu edilene ulaşana kadar kelimelerin son harfleri dikkate alınarak yirmi sekiz bab halinde düzenlenmiştir ta ki talep edilen kolaylıkla hasıl olsun.” (vr. 1a)
Eserin kapak sayfasında ise “Bu kitabın âhir harfine bâb eylemişlerdir ve evvel harfini fasl edip her bir bâbda yirmi sekiz faslı tamam etmişlerdir ve Arabî ve Farsîlerini her bâbda bir fasl-ı âhir etmişlerdir.” ifadesi yer almaktadır. Bu kayıtlarda da ifade edildiği gibi eserde metot olarak önce Mesnevî’den seçilen Arapça ve Farsça muğlak kelimeler son harflerine göre yirmi sekiz baba ayrılmış, bu bablar da kelimenin ilk harfine göre alfabetik sıra üzerine fasıllara ayrılarak Farsça karşılıkları verilmiştir.
Eserin bir nüshası tespit edilmiştir (Süleymaniye Kütüphanesi, Nafiz Paşa, nr. 1491) Bu nüsha 1216/1801’de istinsah edilmiş olup yetmiş iki yapraktan müteşekkildir.
Abdülmecîd Sivâsî biyografisi için bk. “Abdülmecîd Sivâsî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/seyhi-abdulmecid-sivasi
Eserden Örnekler
Bab-ı Evvel
İctibâ ve İstifâ: Bergoziden (Tercih etmek, seçmek), İhtirâ: delîri kerden (kahramanlık göstermek), Îmâ: işâret kerden (İşâret etmek), İbtila: Âzmûden (Denemek, sınamak), İntihâ: Baristâden ve be gâyât resîden (Amaca ulaşmak), İktidâ: Revân kerden (Göndermek, yollamak), İttikâ: Tekye zeden (Yaslanmak), İtfâ: Furû mîrânîden-i âteş ve çerâğ (ateşi ve lambayı söndürmek), İntifâ: Furû morden-i âteş ve çerâğ (ateşi ve lambayı söndürmek), İğvâ: bî râh kerden (azdırmak, saptırmak), İhtibâ: Pinhân kerden (Gizlemek, saklamak), İmzâ: Rânden-i kâr ve fermân (iş ya da fermanı yerine getirmek), İstiğfâ: ‘Afv hâsten (af dilemek), İ’tizâ ve intimâ: Havişten ra bâ kesi nisbet kerden (kendisini birine nisbet etmek), İnkızâ: Ber âmeden-i muddet ve vaʿde (süresi dolmak, süresi sona ermek).
Not: Metindeki Farsça ifadelerin Türkçesi tarafımızdan eklenmiştir.
Kaynakça
Gündoğdu, Cengiz (2000). Bir Türk Mutasavvıfı Abdülmecîd Sivâsî Hayatı Eserleri ve Tasavvufî Görüşleri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ŞERH-İ HİLYE-İ RESÛL (ŞEYHÎ, ABDÜLMECÎD SİVÂSÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd | Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş |
Görüntüle | ||
| 2 | NASÎHAT-NÂME (ŞEYHÎ, ABDÜLMECÎD SİVÂSÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd Sivâsî | Prof. Dr. Cengiz Gündoğdu |
Görüntüle | ||
| 3 | MEYÂDÎNÜ'L-FÜRSÂN/LÜGAT-I MESNEVÎ (ŞEYHÎ, ABDÜLMECÎD SİVÂSÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd Sivâsî | Prof. Dr. Cengiz Gündoğdu |
Görüntüle | ||
| 4 | UDDETÜ'L-MÜSTA'İDDîN (ŞEYHÎ, ABDÜLMECÎD SİVÂSÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd Sivâsî | Prof. Dr. Cengiz Gündoğdu |
Görüntüle | ||
| 5 | TEFSÎR-İ SÛRE-İ FÂTİHA (ŞEYHÎ, ABDÜLMECÎD SİVÂSÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd Sivâsî | Prof. Dr. Cengiz Gündoğdu |
Görüntüle | ||
| 6 | KASÎDE FÎ MEDHİ'N-NEBÎ ALEYHİ'S-SELÂM (ŞEYHÎ, ABDÜLMECÎD SİVÂSÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd Sivâsî | Prof. Dr. Cengiz Gündoğdu |
Görüntüle | ||
| 7 | BİDÂ’ATÜ’L-VÂ'İZÎN (ŞEYHÎ, ABDÜLMECÎD SİVÂSÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd Sivâsî | Prof. Dr. Cengiz Gündoğdu |
Görüntüle | ||
| 8 | LETÂ'İFÜ'L-EZHÂR VE LEZÂ'İZÜ'L-ESMÂR (ŞEYHÎ, ABDÜLMECÎD SİVÂSÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd Sivâsî | Prof. Dr. Cengiz Gündoğdu |
Görüntüle | ||
| 9 | MİSKÂLU'L-KULÛB (ŞEYHÎ, ABDÜLMECÎD SİVÂSÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd Sivâsî | Prof. Dr. Cengiz Gündoğdu |
Görüntüle | ||
| 10 | DÜRER-İ AKÂ'İD VE GURER-İ KÜLLÎ SÂ'İKÎN VE KÂ'İD (ŞEYHÎ, ABDÜLMECÎD SİVÂSÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd Sivâsî | Prof. Dr. Cengiz Gündoğdu |
Görüntüle | ||
| 11 | Mİ'YÂRU'T-TARÎK (ŞEYHÎ, ABDÜLMECÎD SİVÂSÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd Sivâsî | Prof. Dr. Cengiz Gündoğdu |
Görüntüle | ||
| 12 | KAZA VE KADER RİSÂLESİ (ŞEYHÎ, ABDÜLMECÎD SİVÂSÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd Sivâsî | Prof. Dr. Cengiz Gündoğdu |
Görüntüle | ||
| 13 | FİRAVUN'UN ÎMÂNINA DÂ'İR RİSÂLE (ŞEYHÎ, ABDÜLMECİD SİVÂSÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd Sivâsî | Prof. Dr. Cengiz Gündoğdu |
Görüntüle | ||
| 14 | DÎVÂN-I İLÂHİYYÂT/DÎVÂNÇE (ŞEYHÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd Sivâsî | Dr. Öğr. Üyesi Murat VANLI |
Görüntüle | ||
| 15 | ŞERH-İ MESNEVÎ-Yİ ŞERÎF (ŞEYHÎ) | Şeyhî, Abdülmecîd Sivasî | Prof. Dr. Cengiz Gündoğdu |
Görüntüle | ||
| 16 | LEMEZÂT-I HULVİYYE EZ LEMEÂT-I ULVİYYE (MAHMUD CEMALEDDİN HULVÎ) | Mahmud Cemaleddin el-Hulvî | Diğer Özlem Şamlı |
Görüntüle | ||
| 17 | AHBÂRÜ’L-'İBER (ZA’ÎFÎ, MUHAMMED) | Za'îfî, Muhammed | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 18 | KIRK HADİS TERCÜMESİ (FEYZÎ-İ KEFEVÎ) | Feyzî-i Kefevî | Prof. Dr. Adem Ceyhan |
Görüntüle | ||
| 19 | ZÜBDETÜ'N-NESÂYİH VE UMDETÜ'T-TEVÂRÎH (IYÂNÎ) | Iyânî, Cafer Iyânî Bey | Prof. Dr. Osman Ünlü |
Görüntüle | ||
| 20 | RÂZ-NÂME FÎ MENÂKIBİ'L-ULEMÂ VE'L-MEŞÂYİH VE'L-FUZELÂ (KEFEVÎ HÜSEYİN) | Kefevî, Hüseyin | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 21 | ES-SEYFÜ'L-MESLÛLÜ FÎ ŞERHİ'R-RESÛLİ (MUSTAFA b. BÂLÎ) | Mustafa b. Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 22 | HADÎS-İ ŞERÎFLER MECMUASI (MUSTAFÂ b. BÂLÎ) | Mustafâ b. Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 23 | HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ MİFTÂH (MUSTAFA b. BÂLÎ) | Mustafâ bin Bâlî | Araş. Gör. Oğuzhan Et |
Görüntüle | ||
| 24 | TUHFE-İ ŞEMSÎ (ŞEMSÎ) | Şemsî, İsfendiyar-zâde Şemsî Ahmed Paşa | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 25 | KARAMAN-NÂME (ŞİKÂRÎ) | Şikârî | Araş. Gör. Mizan Coşkun Özgür |
Görüntüle |