MUHTAR-NÂME (AŞKÎ)
tasavvufî mesnevi
Aşkî (d. ?/? - ö. 984/1576/77)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Aşkî tarafından Attar (ö. 1221)'ın aynı adlı eserinden tercüme edilen tasavvufî mesnevi.

Muhtâr-nâme, İranlı meşhur şair Ferîdüddîn-i Attâr'ın 5000'i aşkın rubaîsinden seçerek konularına göre elli bölümde tertip ettiği eserinin adıdır. Muhtâr-nâme Tercümesi de bu eserin bazı bölümlerinden birkaç rübâînin seçilip serbest bir şekilde tercüme edilmesiyle oluşmaktadır. Üsküdarlı Aşkî (ö. 984/1576-77) tarafından kaleme alınan eser; mesnevi nazım biçiminde, aruzun mefâ‘îlün mefâ‘îlün fe‘ûlün kalıbıyla kaleme alınmış olup iki nüshasından hareketle hazırlanan metnine göre 566 beyitten oluşmaktadır.  979/1570-71 tarihinde tamamlanan eser, mesnevî nazım biçiminin gelenekselleşen giriş bölümleri (tevhîd, münâcât, naat, hasbihal, II. Selîm ve Mustafa Ağa övgüsü) ile başlar. Akabinde 50 bölümden oluşan Muhtâr-nâme’nin sadece 21 bâbından seçilen rübailer muhtasar bir şekilde tercüme edilir. "Tercüme ez-Esrâr-nâme-i Şeyh Attâr" başlığı ile Attâr’ın bir diğer eseri olan Esrâr-nâme’den de 21. makâle ile hemen ardından gelen kısa bir hikâye Türkçeye tercüme edilir. Bu bölümün ardından eserin ithaf edildiği Mustafa Ağa’nın övgüsü ve tercümenin bittiği tarihin belirtildiği 7 beyitlik bir hâtime ile eser son bulur.

Sadık Yazar eserin Üsküdarlı Aşkî’ye aidiyetini tespit etmiş (2011), ardından da iki nüshasına dayalı tenkitli neşrini yapmıştır (2012).

Şairin biyografisi için bk. "Aşkî". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/aski-mdbir 

Eserden Örnekler


Hudâyâ sözlerümi pür-safâ kıl

Sözüm tevhîd ü na‘t-ı Mustafâ kıl


Ki cân-bahş ola tâ ‘Îsî deminden

Alâmet göstere rûh âleminden


İrişüp câna bûy-ı Şeyh Attâr

Dile Muhtârnâme ola güftâr


İlâhî destüme aldum çü hâme

Senün nâmunla başladum kelâme


Dilerven hazretünden isti‘ânet

Dile âsân ola tâ ol kitâbet


Çü kıldum besmeleyle ibtidâsın

Bu nutkun hamd ile kılgıl edâsın


Fesâhat bula feyzünle zebânum

Ola nûrunla rûşenter beyânum


Belâgat âdemün pîrâyesidür

Fesâhat cân u dil sermâyesidür


Dile söz gevherin kılmasan ihsân

Nite kudret bulurdı nutka insân (Yazar 2012: 85)

Kaynakça


Nayman, Meral (hzl.) (2019). Üsküdarlı Aşkî'nin Delîlü's-Sâlikîn Adlı Eseri. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.

Uzun, Süreyya (hzl.) (2011). Üsküdarlı Aşkî Divanı (Tenkitli Metin, Nesre Çeviri ve 16. yy. Osmanlı Hayatının Divandaki Yansımaları). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Yazar, Sadık (2011). “XVI. Yüzyıl Şairlerinden Üsküdarlı Aşkî’nin Eserleri Hakkında Yeni Tespitler”. Türkiyat Mecmuası (21): 375-393.

Yazar, Sadık (hzl.)(2012). Üsküdarlı Aşkî’nin İki Tasavvufî Mesnevisi: Tercüme-i Muhtârnâme ve Menâzilü’s-Sâlikîn. İstanbul: Okur Akademi Yay.

Atıf Bilgileri


Yazar, Sadık. "MUHTAR-NÂME (AŞKÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/muhtar-name-aski. [Erişim Tarihi: 20 Mart 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 ARÛSU'L-ARÛZ (AŞKÎ) Aşkî (?) Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
2 MENÂZİLÜ'S-SÂLİKÎN (AŞKÎ) Aşkî Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
3 DELÎLÜ'S-SÂLİKÎN (AŞKÎ) Aşkî Dr. Öğr. Üyesi Özlem Erdoğan
Görüntüle
4 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
5 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
6 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
7 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
8 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
9 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
10 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
11 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
12 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
13 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle