- Yazar Biyografisi (TEİS)
Aşkî - Madde Yazarı: Prof. Dr. Sadık Yazar
- Eser Yazılış Tarihi:1570/71
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Tercüme
- Türü/Formu:Diğer
- Yayın Tarihi:20/11/2021
MUHTAR-NÂME (AŞKÎ)
tasavvufî mesneviAşkî (d. ?/? - ö. 984/1576/77)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Aşkî tarafından Attar (ö. 1221)'ın aynı adlı eserinden tercüme edilen tasavvufî mesnevi.
Muhtâr-nâme, İranlı meşhur şair Ferîdüddîn-i Attâr'ın 5000'i aşkın rubaîsinden seçerek konularına göre elli bölümde tertip ettiği eserinin adıdır. Muhtâr-nâme Tercümesi de bu eserin bazı bölümlerinden birkaç rübâînin seçilip serbest bir şekilde tercüme edilmesiyle oluşmaktadır. Üsküdarlı Aşkî (ö. 984/1576-77) tarafından kaleme alınan eser; mesnevi nazım biçiminde, aruzun mefâ‘îlün mefâ‘îlün fe‘ûlün kalıbıyla kaleme alınmış olup iki nüshasından hareketle hazırlanan metnine göre 566 beyitten oluşmaktadır. 979/1570-71 tarihinde tamamlanan eser, mesnevî nazım biçiminin gelenekselleşen giriş bölümleri (tevhîd, münâcât, naat, hasbihal, II. Selîm ve Mustafa Ağa övgüsü) ile başlar. Akabinde 50 bölümden oluşan Muhtâr-nâme’nin sadece 21 bâbından seçilen rübailer muhtasar bir şekilde tercüme edilir. "Tercüme ez-Esrâr-nâme-i Şeyh Attâr" başlığı ile Attâr’ın bir diğer eseri olan Esrâr-nâme’den de 21. makâle ile hemen ardından gelen kısa bir hikâye Türkçeye tercüme edilir. Bu bölümün ardından eserin ithaf edildiği Mustafa Ağa’nın övgüsü ve tercümenin bittiği tarihin belirtildiği 7 beyitlik bir hâtime ile eser son bulur.
Sadık Yazar eserin Üsküdarlı Aşkî’ye aidiyetini tespit etmiş (2011), ardından da iki nüshasına dayalı tenkitli neşrini yapmıştır (2012).
Şairin biyografisi için bk. "Aşkî". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/aski-mdbir
Eserden Örnekler
Hudâyâ sözlerümi pür-safâ kıl
Sözüm tevhîd ü na‘t-ı Mustafâ kıl
Ki cân-bahş ola tâ ‘Îsî deminden
Alâmet göstere rûh âleminden
İrişüp câna bûy-ı Şeyh Attâr
Dile Muhtârnâme ola güftâr
İlâhî destüme aldum çü hâme
Senün nâmunla başladum kelâme
Dilerven hazretünden isti‘ânet
Dile âsân ola tâ ol kitâbet
Çü kıldum besmeleyle ibtidâsın
Bu nutkun hamd ile kılgıl edâsın
Fesâhat bula feyzünle zebânum
Ola nûrunla rûşenter beyânum
Belâgat âdemün pîrâyesidür
Fesâhat cân u dil sermâyesidür
Dile söz gevherin kılmasan ihsân
Nite kudret bulurdı nutka insân (Yazar 2012: 85)
Kaynakça
Nayman, Meral (hzl.) (2019). Üsküdarlı Aşkî'nin Delîlü's-Sâlikîn Adlı Eseri. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.
Uzun, Süreyya (hzl.) (2011). Üsküdarlı Aşkî Divanı (Tenkitli Metin, Nesre Çeviri ve 16. yy. Osmanlı Hayatının Divandaki Yansımaları). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Yazar, Sadık (2011). “XVI. Yüzyıl Şairlerinden Üsküdarlı Aşkî’nin Eserleri Hakkında Yeni Tespitler”. Türkiyat Mecmuası (21): 375-393.
Yazar, Sadık (hzl.)(2012). Üsküdarlı Aşkî’nin İki Tasavvufî Mesnevisi: Tercüme-i Muhtârnâme ve Menâzilü’s-Sâlikîn. İstanbul: Okur Akademi Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ARÛSU'L-ARÛZ (AŞKÎ) | Aşkî (?) | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 2 | MENÂZİLÜ'S-SÂLİKÎN (AŞKÎ) | Aşkî | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 3 | DELÎLÜ'S-SÂLİKÎN (AŞKÎ) | Aşkî | Dr. Öğr. Üyesi Özlem Erdoğan |
Görüntüle | ||
| 4 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 5 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 6 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 7 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 8 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 9 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 10 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 12 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 13 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |