- Yazar Biyografisi (TEİS)
Sinânoğlı, İbn Sinân, Hâceoğlı, Hocaoğlı - Madde Yazarı: Ismail Aksoyak
- Eser Yazılış Tarihi:?
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Divan-Tekke Edebiyatı
- Dönemi:Başlangıç-15. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Mucizat
- Yayın Tarihi:20/07/2022
MU’CİZÂT-I MUSTAFÂ (SİNÂNOĞLI)
Hz. Muhammed'in mucizeleriSinânoğlı, İbn Sinân, Hâceoğlı, Hocaoğlı (d. ? - ö. ?)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Sinânoğlı mahlaslı şairin kaleme aldığı eser. Manzumenin “Gönlüm eydür Türkî dilce sen bunı / Sonra hayr ile analar tâ seni” beytindeki ifadeye bakılırsa mesnevi muhtemelen tercümedir. Nitekim Fatma Büyükkarcı Yılmaz da bu ve diğer beyitlerden hareketle Sinânoğlı'nın “Şakku’l-kamer” mucizesini okuduğunu, bunun kalbine hayat verdiğini, böylece bu mucizeyi "Türkî dilce nazm eylemeyi" talep ettiğini vurgulamış ve bu ifadelerin şairin mesneviyi mensur ve muhtemelen Arapça bir eserden Türkçeye nazmen çevirdiğini ya da söz konusu mucizeyi manzum olarak yazmak istediğini düşündürdüğünü belirtmiştir (2013: 14). Müjgân Çakır ise metnin sebeb-i telifinde şairin; Hz. Muhammed'in mucizelerinin bulunduğu bir kitabı okurken gönlünü ferahlatan bu eseri "Türkî dile" çevirerek sevap kazanmayı arzuladığına değindiğini belirtmiş, ancak söz konusu kitabın hangi dilde olduğunu söylemediğini de vurgulamıştır (2013: 276).
Hz. Muhammed’in “Şakku’l-kamer” mucizesinin anlatıldığı manzume, aruz vezninin “fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün” kalıbıyla ve mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmıştır (Uçman vd. 2013: 17). Çakır'ın çalışmasında eser 275 beyitten oluşmaktadır. Şair, Mu’cizât-ı Mustafâ'yı Hz. Muhammed’in bu mucizesini işiten halkın itikadının artacağı ve sevap kazanacağı düşüncesiyle yazdığını belirtmiştir (Çakır 2013: 275-276, 299-322).
Eserin biri Mevlid-i Nebî ismiyle “İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Kütüphanesi, Şevket Rado Yazmaları, nu. R 000488”de, diğeri Mu’cizât-ı Mustafâ başlığıyla “Millî Kütüphane, nu. 06 Mil Yz A 3367”de kayıtlı Mecmû’a’nın 75b-99b yaprakları arasında yer alan iki nüshası mevcuttur. Millî Kütüphanedeki nüshada Mu’cizât-ı Mustafâ’dan önce Sinânoğlu’nun Mevlid’inin yer alması bu ikisinin aynı eser olduğunun zannedilmesine sebep olmuştur (Kiraz 2011: 13; Solmaz 2013: 3).
Mu’cizât-ı Mustafâ üzerine yapılmış iki yayın mevcuttur. Çakır'ın kitabının bu mesneviyle ilgili kısmı inceleme, tenkitli metin ve sadeleştirme bölümlerinden oluşmaktadır (2013). Büyükkarcı Yılmaz da manzume üzerine inceleme ve tenkitli metinden oluşan bir makale yayımlamıştır (2013).
Şairin biyografisi için bk. “Sinânoğlı, İbn Sinân, Hâceoğlı, Hocaoğlı”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/sinanogli-ibn-sinan-haceogli-hocaogli
Eserden Örnekler
Mu’cizât-ı Mustafâ'dan
Bir gün oturmış idüm hayrân olup
Dünyânun işinde ser-gerdân olup
Fikr iderdüm hikmetin ol Hâlık'un
Zikr iderdüm adını ol Râzık'un
Hem Muhammed ana oldugın habîb
Eyledügin anı derdlere tabîb
Anı üründüleyüp halkından ol
Eyledügin anı kendüye kabûl
Yine kâfirleri düşmân itdügin
Ol Ebû Cehl'ün ana hem n'itdügin
Fikr iderdüm gördüm işbu mu'cizât
Okuyıcak kalbüme virdi hayât
Buldı kalbüm anı görmekden safâ
Hoş güzel bir mu'cizât-ı Mustafâ
Gönlüm eydür Türkî dilce sen bunı
Sonra hayr ile analar tâ seni
Kılalar kim dâ'imâ sana du'â
Kasdı kıldum yarı kılarsa vefâ (Uçman vd. 2013: 17)
Kaynakça
Büyükkarcı Yılmaz, Fatma (2013). "Sinanoğlu’nun Şakku’l-Kamer Mucizesi Hakkındaki Mesnevisi". Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32 (1): 407-468.
Çakır, Müjgân (2013). Mu'cizeler Kitabı - Klasik Türk Edebiyatında Müstakil Muci'zât Metinleri: Mu'cizât-ı Enbiyâ Tercümesi. Sinanoğlu Za'îfî - Mu'cizât-ı Mustafâ. İnceleme - Sadeleştirme - Metin. İstanbul: Büyüyenay Yay.
Ger, Yüksel (1969). Hoca Oğlu’nun Mevlidi (Transkripsiyonlu Metin ve İndeks). Mezuniyet Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi
Kiraz, Ahmet (2011). Sinanoğlu, Ümîdü’l-Müznibîn (Giriş - Çeviri Yazılı Metin - İnceleme - İndeks). Yüksek Lisans Tezi. Tokat: Gaziosmanpaşa Üniversitesi.
Koca, Selcen (2009). Sinânoğlu Mevlidi - Ümmîdü’l-Müznibîn (İnceleme - Metin). Lisans Tezi. Kırşehir: Ahi Evran Üniversitesi.
Solmaz, Ali Osman (2013). “Sinanoğlu’nun Ümîdü’l-Müznibîn Adlı Eseri ve Eserde Vesîletü’n-Necât’ın İzleri”. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (49): 1-8.
Uçman, Abdullah, H. Koncu, M. Çakır (2013). Ümîzü’l-Müznibîn, Sinanoğlu Mevlidi. Kitabevi Yay.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ÜMÎZÜ’L-MÜZNİBÎN (SİNÂNOĞLI) | Sinânoğlı, İbn Sinân, Hâceoğlı, Hocaoğlı | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 2 | VAHDET-NÂME (ABDURRAHÎM) | Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân | Prof. Dr. Mehmet Sarı |
Görüntüle | ||
| 3 | GARÎB-NÂME (ÂŞIK) | Âşık Paşa, Âşık | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 4 | U’CÛBETÜ'L-GARÂYİB FÎ NAZMİ’L-CEVÂHİRİ’L-ACÂYİB (BAHÂ) | Bahâ, Bahâeddîn ibn Abdurrahmân-ı Magalkaravî | Prof. Dr. Mustafa Arslan |
Görüntüle | ||
| 5 | KISSA-İ İSKENDER (HAMZAVÎ) | Hamzavî | Dr. Öğr. Üyesi Munise KOÇ |
Görüntüle | ||
| 6 | BAHRÜ'L-HAKÂYIK (HATÎBOĞLU) | Hatîboğlu | Prof. Dr. Vahit Türk |
Görüntüle | ||
| 7 | GÜLZÂR-I MA’NEVÎ / GÜLZÂR / DÎVÂN-I GÜLZÂR / KİTÂB-I GÜLZÂR (İBRÂHÎM TENNÛRÎ) | İbrâhîm Tennûrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 8 | GÜLŞEN-İ NİYÂZ (İBRÂHÎM TENNÛRÎ ?) | İbrâhîm Tennûrî | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 9 | [DÎVÂNÇE] (ÂŞIK) | İbrâhîm Tennûrî | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 10 | DÂSTÂN-I SÂHİB-KIRÂN (KIRŞEHİRLİ ÎSÂ) | ÎSÂ, Kırşehirli Îsâ | Dr. Öğr. Üyesi Musa Tılfarlıoğlu |
Görüntüle | ||
| 11 | DÂSTÂN-I DUHTER HİKÂYE-İ YAHUDÎ (KIRŞEHİRLİ ÎSÂ) | ÎSÂ, Kırşehirli Îsâ | Dr. Öğr. Üyesi Musa Tılfarlıoğlu |
Görüntüle |