MU’CİZÂT-I MUSTAFÂ (SİNÂNOĞLI)
Hz. Muhammed'in mucizeleri
Sinânoğlı, İbn Sinân, Hâceoğlı, Hocaoğlı (d. ? - ö. ?)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Sinânoğlı mahlaslı şairin kaleme aldığı eser. Manzumenin “Gönlüm eydür Türkî dilce sen bunı / Sonra hayr ile analar tâ seni” beytindeki ifadeye bakılırsa mesnevi muhtemelen tercümedir. Nitekim Fatma Büyükkarcı Yılmaz da bu ve diğer beyitlerden hareketle Sinânoğlı'nın “Şakku’l-kamer” mucizesini okuduğunu, bunun kalbine hayat verdiğini, böylece bu mucizeyi "Türkî dilce nazm eylemeyi" talep ettiğini vurgulamış ve bu ifadelerin şairin mesneviyi mensur ve muhtemelen Arapça bir eserden Türkçeye nazmen çevirdiğini ya da söz konusu mucizeyi manzum olarak yazmak istediğini düşündürdüğünü belirtmiştir (2013: 14). Müjgân Çakır ise metnin sebeb-i telifinde şairin; Hz. Muhammed'in mucizelerinin bulunduğu bir kitabı okurken gönlünü ferahlatan bu eseri "Türkî dile" çevirerek sevap kazanmayı arzuladığına değindiğini belirtmiş, ancak söz konusu kitabın hangi dilde olduğunu söylemediğini de vurgulamıştır (2013: 276). 

Hz. Muhammed’in “Şakku’l-kamer” mucizesinin anlatıldığı manzume, aruz vezninin “fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün” kalıbıyla ve mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmıştır (Uçman vd. 2013: 17). Çakır'ın çalışmasında eser 275 beyitten oluşmaktadır. Şair, Mu’cizât-ı Mustafâ'yı Hz. Muhammed’in bu mucizesini işiten halkın itikadının artacağı ve sevap kazanacağı düşüncesiyle yazdığını belirtmiştir (Çakır 2013: 275-276, 299-322).  

Eserin biri Mevlid-i Nebî ismiyle “İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Kütüphanesi, Şevket Rado Yazmaları, nu. R 000488”de, diğeri Mu’cizât-ı Mustafâ başlığıyla “Millî Kütüphane, nu. 06 Mil Yz A 3367”de kayıtlı Mecmû’a’nın 75b-99b yaprakları arasında yer alan iki nüshası mevcuttur. Millî Kütüphanedeki nüshada Mu’cizât-ı Mustafâ’dan önce Sinânoğlu’nun Mevlid’inin yer alması bu ikisinin aynı eser olduğunun zannedilmesine sebep olmuştur (Kiraz 2011: 13; Solmaz 2013: 3).

Mu’cizât-ı Mustafâ üzerine yapılmış iki yayın mevcuttur. Çakır'ın kitabının bu mesneviyle ilgili kısmı inceleme, tenkitli metin ve sadeleştirme bölümlerinden oluşmaktadır (2013). Büyükkarcı Yılmaz da manzume üzerine inceleme ve tenkitli metinden oluşan bir makale yayımlamıştır (2013). 

Şairin biyografisi için bk. “Sinânoğlı, İbn Sinân, Hâceoğlı, Hocaoğlı”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.   http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/sinanogli-ibn-sinan-haceogli-hocaogli 

Eserden Örnekler


Mu’cizât-ı Mustafâ'dan

Bir gün oturmış idüm hayrân olup

Dünyânun işinde ser-gerdân olup


Fikr iderdüm hikmetin ol Hâlık'un

Zikr iderdüm adını ol Râzık'un


Hem Muhammed ana oldugın habîb

Eyledügin anı derdlere tabîb


Anı üründüleyüp halkından ol

Eyledügin anı kendüye kabûl


Yine kâfirleri düşmân itdügin

Ol Ebû Cehl'ün ana hem n'itdügin


Fikr iderdüm gördüm işbu mu'cizât

Okuyıcak kalbüme virdi hayât


Buldı kalbüm anı görmekden safâ

Hoş güzel bir mu'cizât-ı Mustafâ


Gönlüm eydür Türkî dilce sen bunı

Sonra hayr ile analar tâ seni


Kılalar kim dâ'imâ sana du'â

Kasdı kıldum yarı kılarsa vefâ (Uçman vd. 2013: 17)

Kaynakça


Büyükkarcı Yılmaz, Fatma (2013). "Sinanoğlu’nun Şakku’l-Kamer Mucizesi Hakkındaki Mesnevisi". Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32 (1): 407-468.

Çakır, Müjgân (2013). Mu'cizeler Kitabı - Klasik Türk Edebiyatında Müstakil Muci'zât Metinleri: Mu'cizât-ı Enbiyâ Tercümesi. Sinanoğlu Za'îfî - Mu'cizât-ı Mustafâ. İnceleme - Sadeleştirme - Metin. İstanbul: Büyüyenay Yay.

Ger, Yüksel (1969). Hoca Oğlu’nun Mevlidi (Transkripsiyonlu Metin ve İndeks). Mezuniyet Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi

Kiraz, Ahmet (2011). Sinanoğlu, Ümîdü’l-Müznibîn (Giriş - Çeviri Yazılı Metin - İnceleme - İndeks). Yüksek Lisans Tezi. Tokat: Gaziosmanpaşa Üniversitesi.

Koca, Selcen (2009). Sinânoğlu Mevlidi - Ümmîdü’l-Müznibîn (İnceleme - Metin). Lisans Tezi. Kırşehir: Ahi Evran Üniversitesi.

Solmaz, Ali Osman (2013). “Sinanoğlu’nun Ümîdü’l-Müznibîn Adlı Eseri ve Eserde Vesîletü’n-Necât’ın İzleri”. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (49): 1-8. 

Uçman, Abdullah, H. Koncu, M. Çakır (2013). Ümîzü’l-Müznibîn, Sinanoğlu Mevlidi. Kitabevi Yay.

Atıf Bilgileri


Aksoyak, ismail. "MU’CİZÂT-I MUSTAFÂ (SİNÂNOĞLI)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/mu-cizat-i-mustafa-sinanogli. [Erişim Tarihi: 19 Kasım 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 ÜMÎZÜ’L-MÜZNİBÎN (SİNÂNOĞLI) Sinânoğlı, İbn Sinân, Hâceoğlı, Hocaoğlı ismail Aksoyak
Görüntüle
2 VAHDET-NÂME (ABDURRAHÎM) Abdurrahîm, Abdurrahîm Karahisârî, Şeyh Abdurrahîm Karahisârî, Abdurrahîmu’l-Karahisârî, Abdurrahîm Sultân, Abdurrahîm Mısırlı-zâde, Mısırlı-zâde, Mısrîoğlu, Mısrî Sultân Prof. Dr. Mehmet Sarı
Görüntüle
3 GARÎB-NÂME (ÂŞIK) Âşık Paşa, Âşık Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
4 U’CÛBETÜ'L-GARÂYİB FÎ NAZMİ’L-CEVÂHİRİ’L-ACÂYİB (BAHÂ) Bahâ, Bahâeddîn ibn Abdurrahmân-ı Magalkaravî Prof. Dr. Mustafa Arslan
Görüntüle
5 KISSA-İ İSKENDER (HAMZAVÎ) Hamzavî Dr. Öğr. Üyesi Munise KOÇ
Görüntüle
6 BAHRÜ'L-HAKÂYIK (HATÎBOĞLU) Hatîboğlu Prof. Dr. Vahit Türk
Görüntüle
7 GÜLZÂR-I MA’NEVÎ / GÜLZÂR / DÎVÂN-I GÜLZÂR / KİTÂB-I GÜLZÂR (İBRÂHÎM TENNÛRÎ) İbrâhîm Tennûrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
8 GÜLŞEN-İ NİYÂZ (İBRÂHÎM TENNÛRÎ ?) İbrâhîm Tennûrî Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
9 [DÎVÂNÇE] (ÂŞIK) İbrâhîm Tennûrî Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
10 DÂSTÂN-I SÂHİB-KIRÂN (KIRŞEHİRLİ ÎSÂ) ÎSÂ, Kırşehirli Îsâ Dr. Öğr. Üyesi Musa Tılfarlıoğlu
Görüntüle
11 DÂSTÂN-I DUHTER HİKÂYE-İ YAHUDÎ (KIRŞEHİRLİ ÎSÂ) ÎSÂ, Kırşehirli Îsâ Dr. Öğr. Üyesi Musa Tılfarlıoğlu
Görüntüle