- Yazar Biyografisi (TEİS)
Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah - Madde Yazarı: Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli
- Eser Yazılış Tarihi:18. yüzyıl
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:18. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Mesnevi
- Yayın Tarihi:23/09/2021
MİR’ÂT-I ÂLEM- NÜMÂ / MİR’ÂT-I SÛRET-NÜMÂ
sakinameFeyzî, Subhî-zâde Feyzullah (d. 1082/1671- ö. 1152/ 1739
ISBN: 978-9944-237-87-1
Subhî-zâde lakabıyla tanınan Feyzî’nin Heft-Seyyâre, Safâ-nâme, Aşk-nâme isimli mesnevileri ve Dîvân'ı ile birlikte Hamse'sini oluşturan eseri. Mesnevi, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Revan Köşkü 801 numarada kayıtlı müellif hattı olması muhtemel Hamse nüshasında, Dîvân ve Heft Seyyâre'den sonra 131b- 179b varakları arasındadır.
700 beyitten oluşan Mir’ât-ı Âlem-nümâ, "fe’ûlün fe’ûlün fe’ûlün fe’ul" vezni ile yazılmıştır. 32 fasıldan oluşan eser sakiname niteliğindedir. Bu açıdan Safâ-nâme ve Aşk-nâme ile birbirine yakın özellikler taşır. Eğlence meclislerinin anlatıldığı bu eserlerde zaman zaman tasavvufî unsurlar görülür. Mesnevilerdeki bütün fasılların son beyitleri tasavvufla ilgilidir. Meclis ve meclisle ilgili hususların tasvirleri de oldukça canlıdır. Gerçi bu tasvirler hayalî bir meclise ait olabilirler; ancak her faslın, tasavvufî bir beyitle bağlanması, konunun tasavvufla alakalandırılması, eserin “tasavvufî” bir eser olduğunu göstermez. Bu konuda Agâh Sırrı Levend’in isabetle vurguladığı gibi; “Sâkinâmeler veya bu vadide yazılan eserler, aynı zamanda mutasavvıfane olmak iddiasını da taşırlar. Gerçi ömürlerinde ağızlarına içki koymayan şairler gerek tasavvuf gerek sanat neş’esi ile bu vadide hayli manzumeler hatta sâkinâmeler yazmışlardır. Fakat sâkinâmelerin hepsini tasavvufî mahiyette addetmeye imkân yoktur. Bununla beraber şairler, sâkiden, meyden, mahbuptan bol bol bahsederken, yapılacak herhangi bir itiraza karşı açık kapı bırakmışlardır.” (1984: 320). Fasılların son beyitlerinde, eserini tasavvufla alakalandıran Feyzî’nin de bu tavır içerisinde olduğunu söylemek mümkündür (Alkan İspirli 2005:34).
İlk olarak Agah Sırrı Levend (1955) tarafından tanıtılan Mir’ât-ı Âlem-nümâ , Mehmet Arslan tarafından Türk Edebiyatında Hamseler ve Subhîzâde Feyzî’nin Hamsesi ismi ile yayımlanmıştır (2008). Ayrıca eser üzerinde bir doktora tezi hazırlanmıştır (İspirli 1997).
Şairin biyografisi için bk. “Feyzî, Subhî-zâde”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/feyzi-subhizade
Eserden Örnekler
Getir sâkiyâ sâgar ü bâdeyi
Ayaklandur ammâ bu üftâdeyi
Kanı sâgar-ı cân-fezâ sâkiyâ
Gönül andan eyler safâ dâ'imâ
Getir nukl-ı bâde meded sâkiyâ
Dil-i zâra hasıl olurdı safâ
Arak sun meded sâki dil mürdedir
Humâr-ı elem ile pejmürdedir
Meded sâki hamyâzeden dil zebûn
Gönül tîg-i gam ile deryâ-yı hûn
Kanı sâkiyâ bâde ile zücâc
Gönül itdi anın ile imtizâc
Mugannîleri hâzır it sâkiyâ
Yine ola zevk ile şevk ü safâ
Humâr ile sâki olup dil harâb
Yetişdir bana durma sahbâ-yı nâb
Şebâbun mahalli geçer sâkiyâ
Gelür mi ele fursatı dâimâ
Hazân irdi sâkî safâ vir dile
Pür olsun mey ile hemân bülbüle (Alkan İspirli 2005: 13-14).
Kaynakça
Alkan İspirli, Serhan (2005). “Divan Edebiyatında Hamse ve Son Hamsemiz”. EJOS (Universiteit Utrecht), 8 (4): 1-37.
Arslan, Mehmet (2008). Türk Edebiyatında Hamseler ve Subhîzâde Feyzî’nin Hamsesi. İstanbul. Kitabevi Yay.
İspirli, Serhan (1997). Subhîzâde Feyzî’nin Hayatı, Edebî Kişiliği ve Hamsesi (İnceleme-Tenkitli Metin). Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Levend, Agâh Sırrı (1955). “Feyzî’nin Bilinmeyen Bir Hamsesi”. Belleten, 143-152.
Uzun, Mustafa (1995). "Feyzî, Subhîzâde". İslâm Ansiklopedisi. C. 12. İstanbul: TDV Yay. 523.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (FEYZÎ) | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullâh | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 2 | HEFT-SEYYÂRE | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 3 | SAFÂ-NÂME | Feyzî, Subhî-zâde Feyzullah | Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli |
Görüntüle | ||
| 4 | AŞK-NÂME | Feyzî, Subhî-zâde | Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan |
Görüntüle | ||
| 5 | MANZÛME-İ DURÛB-I EMSÂL (HIFZÎ) | Hıfzî | Dr. Öğr. Üyesi BAHANUR ÖZKAN BAHAR |
Görüntüle | ||
| 6 | NA'T MECMÛ'ASI (HÜSEYİN AYVANSARÂYÎ) (Rıfat Kütük Şahsi Kütüphanesi) | Ayvansarâyî, Hâfız Hüseyin | Diğer Aybala Sena KÜTÜK |
Görüntüle | ||
| 7 | DÎVÂN (KESBÎ /KİSBÎ) | Kesbî/Kisbî, Kesbî Mehmed Efendi | ismail Aksoyak |
Görüntüle | ||
| 8 | TERCÜME-İ DURÛB-I EMSÂL-İ ARABİYYE (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullah Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 9 | TERCÜME-İ LUTFU'T-TEDBÎR fî SİYÂSÂTİ'L-MÜLÛK (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 10 | TERCÜME-İ EL-BERKU’L-YEMÂNÎ FÎ FETHİ’L-OSMÂNÎ (KUDSÎ, ABDULLÂH EFENDİ) | Kudsî, Abdullâh Efendi | Prof. Dr. Sadık Yazar |
Görüntüle | ||
| 11 | DÎVÂN (TEKİRDAĞLI AHMED LÜTFÎ) | Lütfî, Ahmed Lütfî Efendi | Diğer Ahmet Serdar Erkan |
Görüntüle | ||
| 12 | MÜSTEVCEBÜ’L-HALÂS FÎ TEFSÎR-İ SÛRETİ’L-İHLÂS (TÂHİR, MEKKÎ-ZÂDE MEHMED) | Tâhir, Mekkî-zâde Mehmed Tâhir Efendi (?/? – ö. 1128/1716) | Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan UZUN |
Görüntüle | ||
| 13 | AHSENÜ'L-HABER MİN KELÂMİ SEYYİDİ'L-BEŞER (VÂSIF, ŞA'BÂN-ZÂDE ABDULLÂH VÂSIF ÇELEBİ) | Vâsıf, Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Çelebi | Diğer Nükran ERBAŞ Dr. Öğr. Üyesi Muhammed İkbâl Güler |
Görüntüle | ||
| 14 | DÎVÂNÇE (ABDÎ / VASSÂF) | Abdî (Vassâf), Abdullâh Efendi | Prof. Dr. İbrahim Halil Tuğluk |
Görüntüle |