- Yazar Biyografisi (TEİS)
Hâkânî, Mehmed Beg - Madde Yazarı: Dr. Öğr. Üyesi Müzahir KILIÇ
- Eser Yazılış Tarihi:1012/1613
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:16. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Tercüme
- Türü/Formu:Kırk Hadis
- Yayın Tarihi:13/11/2021
MİFTÂH-I FÜTÛHÂT (HÂKÂNÎ)
manzum kırk hadis tercümesiHâkânî, Mehmed Beg (d. ?/? - ö. 1015/1606)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Hakânî Mehmed Bey tarafından kaleme alınan manzum kırk hadis tercümesi. 1612'de yazılmaya başlanan Miftâh-ı Fütûhât 1613'te tamamlanmış ve sadrazam Cigala-zâde Sinân Paşa’ya sunulmuştur. Eserin beyit sayısı nüshalara göre değişkenlik göstermekle birlikte ortalama 3500 beyit civarında olduğunu söylemek mümkündür.
Hakânî Mehmed Bey, müfte’ilün müfte’ilin fâ’ilün kalıbıyla kaleme aldığı Miftâh-ı Fütûhât'ı yazma sebebinin -diğer kırk hadis tercümelerinin de yazma gerekçesi olarak dillendirilen-, “Dinî emirlerle ilgili ümmetimden kim kırk hadis ezberlerse, Cenabı Allah o kimseyi kıyamet gününde âlimler ve fakihler zümresiyle (birlikte) diriltir” mealindeki hadisin müjdesine mazhar olmak olduğunu ifade eder.
Miftâh-ı Fütûhât'ta toplum hayatı, ahlak, ibadet, adalet, itikat, iman ve diğer konularda seçilmiş hadislere yer verilmiştir. Miftâh-ı Fütûhât'ta seçilen kırk hadisin manzum çevirisi yapılırken, ya müstakil bir hadis ya da uzun bir hadisin mesaj niteliğinde olan bir bölümü alınmış; her hadis 10 beyitlik bir tercümeden sonra konuya uygun manzum bir hikâye ile şerh edilmiştir. Bu eklenen hikayeler eseri kaynak metne bağlı kalan çeviri olmaktan çıkararak genişletilmiş tercüme noktasına taşımıştır.
Hakânî Mehmed Bey, Miftâh-ı Fütûhât'ı yazarken Arap Fars ve Türk Edebiyatında yazılan kırk hadisler/hadis-i erbainleri örnek almıştır. Miftâh-ı Fütûhât türünün başarılı örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Otuz üç nüshası bulunan eser üzerine, 5 nüshası karşılaştırılarak Müzahir Kılıç tarafından bir yüksek lisans tez çalışması yapılmıştır (1993).
Şairin biyografisi için bk. "Hakânî, Mehmed Beg". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/hakani-mehmed-beg
Eserden Örnekler
Baş taraftan
Bismillahirrahmânirrahîm
Sırr-ı ehâdis-i Kelâm-ı Kadîm
Virse nola zemzeme-i besmele
Kubbe-i çerh-i felege velvele
Besmelenüñ meddîdür ey hûb fen
Habl-i metîn-i kerem-i zü’l–minen
İrmege ol bâb-ı ulû’l-’izzete
Besmele bir vâsıtadur ümmete (Kılıç 1993: 34)
Son
Gurre-i şa‘ban olıcak hoş-nümâ
İtdi biñ onbirde aña ibtidâ
Çün sene-i hicrete hayrü’l-beşer
Oldı biñ on bir iken isnâ ‘aşer
Sâl hisâbını iletdi yine
Mâh-ı rebî‘in on ikincisine
Çün şeb-i mevlûd-ı cenâb-ı habîb
İrdi ‘aleyhı’s-salavâtü’l-mucib
Haclet ile kaddimi "lâm" eyledüm
Tercümede hatm-ı kelâm eyledüm
Toğduğı günlerde o bedr temâm
Buldı risâlem şeref-i ihtitâm (Kılıç 1993: 301)
Kaynakça
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | HİLYE-İ SA'ÂDET (HÂKÂNÎ) | Hâkânî, Mehmed Beg | Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş |
Görüntüle | ||
| 2 | DÎVÂN (HÂKÂNÎ) | Hâkânî, Mehmed Beg | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 3 | DÎVÂN (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 4 | MÜNŞE’ÂT (CA’FER) | Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi | Dr. Fatma Meliha Şen |
Görüntüle | ||
| 5 | TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş |
Görüntüle | ||
| 6 | KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) | Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî | Doç. Dr. Himmet BÜKE |
Görüntüle | ||
| 7 | HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 8 | ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) | İdrîs, İdrîs-i Bitlisî | Doç. Dr. ADNAN OKTAY |
Görüntüle | ||
| 9 | ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) | Mesîhî, Îsâ | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 10 | DÎVÂN (ŞÂMÎ) | Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey | Prof. Dr. Yunus KAPLAN |
Görüntüle | ||
| 11 | HEFT PEYKER (ABDÎ) | Abdî | Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ |
Görüntüle | ||
| 12 | CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) | Abdî | Prof. Dr. Adnan Ince |
Görüntüle |