İlim, edebiyat ve siyaset alanında meşhur olmuş 1165 kadar hanımın biyografisini içeren bir ansiklopedi. Alfabetik sıra ile iki cilt halinde tertip edilen eserin ilk cildinde, “elif” harfinden “zı” harfine kadar olan isimlere, ikinci cildinde ise “ayın” harfinden “ye” harfine kadar olan isimlere yer verilmiştir. Kadın şahsiyetlerin tanıtımlarının hitama ermesinden sonra, tanıtılan kadınlarla ilgi ilmî ve edebî hikayeler ile birlikte ismi bilinmeyen kadınların yer aldığı “Faslun Mahsûsun” başlığı altında ayrı bir bölüm açılmıştır. Bu bölümün de sonuna, birinci ciltte unutulmuş ya da daha sonraki araştırmalar neticesinde hakkında bilgiye ulaşılmış şahıslar, alfabetik tertibe uygun olarak “zeyl” başlığı altında eklenmiştir. Birinci cilt 1294/1877; ikinci cilt ise 1295/1878 senelerinde Maârif Nezâreti tarafından Dâru’t-Tıbâati’l-Âmire’de bastırılmıştır.

Zihnî Efendi biyografi mahiyetindeki bu eserinde, din, milliyet ve meslek farkı gözetmeksizin hemen her sahada adını duyurmuş olan kadınlara yer vermiştir. Bazen sade bazen de abartılı bir dille yazılan Meşâhirü’n-Nisâ’nın içerisinde yer yer Arapça ve Farsça yazılmış bölümler de mevcuttur. Bilhassa şair kadınların, Arapça ve Farsça şiirlerinden örnekler verilirken şiirler olduğu gibi alınmış; bazılarının anlamı Zihnî Efendi tarafından verilmiş, bazılarında ise herhangi bir açıklama yapılmamıştır.  

Meşâhirü’n-Nisâ’da madde başı olarak yer alan kadın şahsiyetleri şu başlıklar altında sınıflandırmak mümkündür: Edebiyatçılar, hadis bilginleri, fıkıh bilginleri, sahabiler, yaptırdığı eserle meşhur olan kadınlar, evliya kadınlar, cesaretiyle ün yapmış kadınlar, bilgeliği ile ün yapmış kadınlar, güzellik ve şeref sahibi oluşu ile tanınan kadınlar, ilim, irfan ve fazilet sahibi kadınlar, ilginç olduğu için dikkat çeken kadınlar, gerçek bir şahsiyete ad olmayan isimler, muganniyeler (şarkıcılar), kadın ismi veya lakabı taşıdığı için esere alınan erkekler, hanımlarla ilgili bazı tabirler, sıfatlar ve lakaplar, tarihî bir önem taşıyanlar, devlet yönetiminde bulunmuş kadınlar, peygamber, sahabi, hükümdar, şair vb. gibi önemli şahısların eşi, kızı veya yakını oluşu sebebiyle kaynaklardan zikredilen kadınlar, kötü huy veya akılsızlığı ile şöhret bulmuş kadınlar, Zihnî Efendi’nin çağdaşı olan meşhur kadınlar.

Zihnî Efendi, Meşâhirü’n-Nisâ’yı kaleme alırken tabakât, tarih, tefsir, hadis, fıkıh, kelam, tasavvuf, dinler tarihi, felsefe, Türk dili ve edebiyatı, Arap dili ve edebiyatı, İran dili ve edebiyatı ve daha birçok alana dair eserlerden faydalanmış ve faydalandığı bu eserleri bizzat kendisi kaynak olarak göstermiştir. Başvurulan kaynakların, sadece tabakât kitaplarını havi olmaması, Meşâhirü’n-Nisâ’nın yalnızca biyografik mahiyette bir eser olmadığının da göstergesidir. Nitekim Zihnî Efendi, kadın şahsiyetlerin haltercemelerini verirken yeri geldiğinde başka mevzulara da temas etmiştir.

Meşâhirü’n-Nisâ, Muhammed Hasanhan tarafından “Hayrât-ı Hısân” adı ile Farsçaya tercüme edilmiş ve basılmıştır. İki baskısı yapılan tercümenin ilki, 1304-1307 yılları arasında, ikincisi ise 1311’de yapılmıştır. Meşâhirü’n-Nisâ, Bedreddin Çetiner tarafından da sadeleştirilerek neşredilmiştir.

Müellifin biyografisi için bk. “Zihnî, Mehmed Zihnî Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/mehmed-zihni-efendi