MERSİYE-İ LEBÎB (LEBÎB)
mersiye
Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu (d. 1203/1789 - ö. 1284/1867)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Lebîb’in Kerbela mersiyesini içeren eseri.  Toplamda 144 beyit olan şiir, terkib-bend nazım şekliyle yazılmıştır. Lebîb, mersiyesinin ilk bendinde günün 10 Muharrem olduğunu vurgulamıştır. Şair bugünün feryat ve matem günü olması hasebiyle diğer günlerden farkını dile getirmiştir. Bugün Hz. Hüseyin şehit edildiği için “muhibb-i hânedân” ve bütün cihan gözyaşı dökmelidir. İkinci bentte de bu söyleyiş devam ettirilmiştir. “Muhibb-i hânedân”, ehl-i beytin düşmanlarına lanet okumalı, böylece Kerbela şehitlerinin ruhunu mutlu kılmalıdır. Şair, ehl-i beyt muhiblerine Hz. Fatma ve Hz. Ali’den istimdad kılmalarını, Hz. Muhammed’in torunlarına kul ve yaver olmalarını tavsiye etmiştir.

Mersiyesinin üçüncü bendinde önce Hz. Hüseyin’i metheden şair, sonra sözü onun şehadetine bigâne kalanlara getirmiştir. Şair, bendin sonunda Hz. Hüseyin’den istimdadda bulunmuştur. Dördüncü bentte yer yer Hz. Hüseyin’in Kerbela’da nasıl şehit edildiğine değinen şair, onun şehit edenlere hakaret ve bedduada bulunmuştur. Onun şehit edilmesinin tüm varlık üzerindeki derin tesirini ön plana çıkarmıştır.

Mersiyenin bundan sonraki kısımlarında çoğunlukla Hz. Hüseyin’e bağlılığın vurgulandığı, “kavm-i yezîd”e beddua edildiği görülmektedir. Şair beşinci bentte Hz. Hüseyin’e intisap ettiğini vurgulamıştır. Altıncı bentte yezîd ve avanelerinin yaptıklarından dolayı hesaba çekilecekleri söylenmiş, onların zulmü ve hayasızlıkları dile getirilmiştir. Onlar zulümleriyle Hz. Fatma ve Hüseyin’i incitmişlerdir. Yedinci bentte İslam ümmeti “kavm-i yezîd”e sövmeye ve lanet okumaya davet edilmiştir. Sekizinci bentte şair âdeta ümmet adına bunu yerine getirmiştir. Lebîb, şiir boyunca Hz. Hüseyin’i katledenlere ve onların muakkiplerine lanet okumuştur. Şair, şiirinin son bendini duaya ayırmıştır. Ehl-i beyt sevgisiyle şöhret bulduğunu, onlara kulluk eylediğini söyleyen şair, mersiyesini “âl-i Muhammed”den ayrı kalmamayı ve onlara kul-köle olmayı dileyerek bitirmiştir.

Lebîb’in bu şiiri aynı zamanda bir “muharremiye”dir. Şair şiirini “muharremiye” geleneğe uygun şekilde yazmıştır. 1275/1858 yılında 7 sayfa olarak İstanbul’da basılmıştır. Şiirin metni Mehmet Arslan ve Mehtap Erdoğan (2009: 479-485) tarafından yayımlanmıştır.

Şairin biyografisi için bk. "Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/lebib-mehmed-lebib-efendi-istanbullu

Eserden Örnekler


Mersiye (8. bend)

Cây-gâh-ı mâtem etdi âlemi ser-tâ-be-pâ

Vakʻa-i dehşet-fezâ-yı mâcerâ-yı Kerbelâ


Bu nasıl işdir nasıl cürʼet behey zâlim yezîd

Eyledin Peygamberin ahfâdına bunca cefâ


Hîz-i nâ-hemvâr ey meʼbûn ey nâ-kes köpek

Ey füru-mâye habîs ey nâ-halef mâder-hatâ


Gadr u hayf edip Hüseyn-âsâ celîl ü efhama

Öyle zâtı mansıb-ı dünyâ için etdin hebâ


Öyle şîr-i bîşe-i irfânı kıldın ki telef

Sen gibi yüz bin köpek bir mûyına olmaz bahâ


Oldılar nâ-bûd u nâ-peydâ senin zulmün ile

Zâdegân-ı Fâtıma binti resul-i Kibriyâ


Sûʼ-i kasd ile Benî Hâşimden etmek ahz-ı sâr

Mâ-bihi’l-fahr u mübâhât oldı ey melʻûn sana


Kalmadın aslâ geri bir hatvecik emsalden

Nâ-bekâr eslâfının mişvârın etdin muhtedâ


Olsun ey nâ-merd oğlan ey sefîh-i rüzgâr

Cânına her lahza sad laʻnet ilâ yevmi’l-cezâ


Çün bizim yakdın dil-i nâlânımız etdin harâb

Sen de zâlim tâ-ebed bulma cehennemden rehâ


Yanına kalmaz görürsün rûz-ı mahşerde alır

İntikâmın senden elbetde Aliyyü’l-Murtazâ


Gayret ibrâm etmese ey kahbe-i rüsvâ-yı ʻâm

Nâmın anıp eylemezdim böyle telvîs-i kelâm (Arslan, M. Erdoğan 2009: 484).

Kaynakça


Arslan, Mehmet, Mehtap Erdoğan  (2009). Kerbelâ Mersiyeleri. Ankara: Grafiker Yayınları.

Lebîb Efendi (1275/1858). Mersiye-i Lebîb. İstanbul.

Atıf Bilgileri


Kaplan, Hasan. "MERSİYE-İ LEBÎB (LEBÎB)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/mersiye-i-lebib-lebib. [Erişim Tarihi: 30 Kasım 2025].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş
Görüntüle
2 KITA'ÂT-I NA'T-I ŞERÎF-İ HAZRET-İ RİSÂLET-PENÂHÎ (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu Doç. Dr. Hasan Kaplan
Görüntüle
3 NUHBE VE TUHFE TAZMÎNÂTI (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi Doç. Dr. Hasan Kaplan
Görüntüle
4 NA'T-I ŞERÎF-İ HAZRET-İ NEBÎ VE MENKABET-İ ÇEHÂR-YÂR (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu Doç. Dr. Hasan Kaplan
Görüntüle
5 SIHHAT Ü MARAZ TERCÜMESİ (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu Prof. Dr. Mücahit Kaçar
Görüntüle
6 SOKAKLARIN TATHÎR VE TANZÎMİNE DÂ'İR RİSÂLE (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu Akın ZENGİN
Görüntüle
7 ŞERH-İ LÂMİYYETÜ’L-ACEM (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu Doç. Dr. Hamza KOÇ
Görüntüle
8 TUHFE ŞERHİ MÜNTAHAB-I LEBÎB (LEBÎB) Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu Doç. Dr. Hasan Kaplan
Görüntüle
9 DİVANÇE (VÂZIH) Mustafâ Vâzıh Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN
Görüntüle
10 MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) İbrâhîm Zikrî Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Görüntüle
11 ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi Doç. Dr. Ramazan Ekinci
Görüntüle
12 TARÎKÜ'L-İHTİSÂR Nûrî, Osman Hanyevî Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu
Görüntüle
13 TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ Mehmed Sabrî Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz
Görüntüle
14 RAVZ-I VERD Şâkir, Ahmed Paşa Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek
Görüntüle
15 KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü Diğer Öznur ÖZER
Görüntüle
16 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi Prof. Dr. Beyhan KESİK
Görüntüle
17 MEVLİD (ABDÎ) Abdî Doç. Dr. Hasan Kaya
Görüntüle
18 DÎVÂN (ABDÎ) Abdî, Şarkîkarahisarlı Dr. Hacer SAĞLAM
Görüntüle