- Yazar Biyografisi (TEİS)
Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu - Madde Yazarı: Doç. Dr. Hasan Kaplan
- Eser Yazılış Tarihi:1275/1858
- Yazıldığı Saha:Anadolu-Osmanlı
- Edebiyat Alanı:Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı
- Dönemi:19. Yüzyıl
- Dili:Türkçe
- Alfabesi:Arap
- Yapısı:Manzum
- Niteliği:Telif
- Türü/Formu:Maktel-i Hüseyn
- Yayın Tarihi:30/05/2022
MERSİYE-İ LEBÎB (LEBÎB)
mersiyeLebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu (d. 1203/1789 - ö. 1284/1867)
ISBN: 978-9944-237-87-1
Lebîb’in Kerbela mersiyesini içeren eseri. Toplamda 144 beyit olan şiir, terkib-bend nazım şekliyle yazılmıştır. Lebîb, mersiyesinin ilk bendinde günün 10 Muharrem olduğunu vurgulamıştır. Şair bugünün feryat ve matem günü olması hasebiyle diğer günlerden farkını dile getirmiştir. Bugün Hz. Hüseyin şehit edildiği için “muhibb-i hânedân” ve bütün cihan gözyaşı dökmelidir. İkinci bentte de bu söyleyiş devam ettirilmiştir. “Muhibb-i hânedân”, ehl-i beytin düşmanlarına lanet okumalı, böylece Kerbela şehitlerinin ruhunu mutlu kılmalıdır. Şair, ehl-i beyt muhiblerine Hz. Fatma ve Hz. Ali’den istimdad kılmalarını, Hz. Muhammed’in torunlarına kul ve yaver olmalarını tavsiye etmiştir.
Mersiyesinin üçüncü bendinde önce Hz. Hüseyin’i metheden şair, sonra sözü onun şehadetine bigâne kalanlara getirmiştir. Şair, bendin sonunda Hz. Hüseyin’den istimdadda bulunmuştur. Dördüncü bentte yer yer Hz. Hüseyin’in Kerbela’da nasıl şehit edildiğine değinen şair, onun şehit edenlere hakaret ve bedduada bulunmuştur. Onun şehit edilmesinin tüm varlık üzerindeki derin tesirini ön plana çıkarmıştır.
Mersiyenin bundan sonraki kısımlarında çoğunlukla Hz. Hüseyin’e bağlılığın vurgulandığı, “kavm-i yezîd”e beddua edildiği görülmektedir. Şair beşinci bentte Hz. Hüseyin’e intisap ettiğini vurgulamıştır. Altıncı bentte yezîd ve avanelerinin yaptıklarından dolayı hesaba çekilecekleri söylenmiş, onların zulmü ve hayasızlıkları dile getirilmiştir. Onlar zulümleriyle Hz. Fatma ve Hüseyin’i incitmişlerdir. Yedinci bentte İslam ümmeti “kavm-i yezîd”e sövmeye ve lanet okumaya davet edilmiştir. Sekizinci bentte şair âdeta ümmet adına bunu yerine getirmiştir. Lebîb, şiir boyunca Hz. Hüseyin’i katledenlere ve onların muakkiplerine lanet okumuştur. Şair, şiirinin son bendini duaya ayırmıştır. Ehl-i beyt sevgisiyle şöhret bulduğunu, onlara kulluk eylediğini söyleyen şair, mersiyesini “âl-i Muhammed”den ayrı kalmamayı ve onlara kul-köle olmayı dileyerek bitirmiştir.
Lebîb’in bu şiiri aynı zamanda bir “muharremiye”dir. Şair şiirini “muharremiye” geleneğe uygun şekilde yazmıştır. 1275/1858 yılında 7 sayfa olarak İstanbul’da basılmıştır. Şiirin metni Mehmet Arslan ve Mehtap Erdoğan (2009: 479-485) tarafından yayımlanmıştır.
Şairin biyografisi için bk. "Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/lebib-mehmed-lebib-efendi-istanbullu
Eserden Örnekler
Mersiye (8. bend)
Cây-gâh-ı mâtem etdi âlemi ser-tâ-be-pâ
Vakʻa-i dehşet-fezâ-yı mâcerâ-yı Kerbelâ
Bu nasıl işdir nasıl cürʼet behey zâlim yezîd
Eyledin Peygamberin ahfâdına bunca cefâ
Hîz-i nâ-hemvâr ey meʼbûn ey nâ-kes köpek
Ey füru-mâye habîs ey nâ-halef mâder-hatâ
Gadr u hayf edip Hüseyn-âsâ celîl ü efhama
Öyle zâtı mansıb-ı dünyâ için etdin hebâ
Öyle şîr-i bîşe-i irfânı kıldın ki telef
Sen gibi yüz bin köpek bir mûyına olmaz bahâ
Oldılar nâ-bûd u nâ-peydâ senin zulmün ile
Zâdegân-ı Fâtıma binti resul-i Kibriyâ
Sûʼ-i kasd ile Benî Hâşimden etmek ahz-ı sâr
Mâ-bihi’l-fahr u mübâhât oldı ey melʻûn sana
Kalmadın aslâ geri bir hatvecik emsalden
Nâ-bekâr eslâfının mişvârın etdin muhtedâ
Olsun ey nâ-merd oğlan ey sefîh-i rüzgâr
Cânına her lahza sad laʻnet ilâ yevmi’l-cezâ
Çün bizim yakdın dil-i nâlânımız etdin harâb
Sen de zâlim tâ-ebed bulma cehennemden rehâ
Yanına kalmaz görürsün rûz-ı mahşerde alır
İntikâmın senden elbetde Aliyyü’l-Murtazâ
Gayret ibrâm etmese ey kahbe-i rüsvâ-yı ʻâm
Nâmın anıp eylemezdim böyle telvîs-i kelâm (Arslan, M. Erdoğan 2009: 484).
Kaynakça
Arslan, Mehmet, Mehtap Erdoğan (2009). Kerbelâ Mersiyeleri. Ankara: Grafiker Yayınları.
Lebîb Efendi (1275/1858). Mersiye-i Lebîb. İstanbul.
Atıf Bilgileri
Benzer Eserler
| # | Madde | Yazar | Madde Yazarı | İşlem | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | DÎVÂN (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu | Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş |
Görüntüle | ||
| 2 | KITA'ÂT-I NA'T-I ŞERÎF-İ HAZRET-İ RİSÂLET-PENÂHÎ (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu | Doç. Dr. Hasan Kaplan |
Görüntüle | ||
| 3 | NUHBE VE TUHFE TAZMÎNÂTI (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi | Doç. Dr. Hasan Kaplan |
Görüntüle | ||
| 4 | NA'T-I ŞERÎF-İ HAZRET-İ NEBÎ VE MENKABET-İ ÇEHÂR-YÂR (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu | Doç. Dr. Hasan Kaplan |
Görüntüle | ||
| 5 | SIHHAT Ü MARAZ TERCÜMESİ (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu | Prof. Dr. Mücahit Kaçar |
Görüntüle | ||
| 6 | SOKAKLARIN TATHÎR VE TANZÎMİNE DÂ'İR RİSÂLE (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu | Akın ZENGİN |
Görüntüle | ||
| 7 | ŞERH-İ LÂMİYYETÜ’L-ACEM (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu | Doç. Dr. Hamza KOÇ |
Görüntüle | ||
| 8 | TUHFE ŞERHİ MÜNTAHAB-I LEBÎB (LEBÎB) | Lebîb, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullu | Doç. Dr. Hasan Kaplan |
Görüntüle | ||
| 9 | DİVANÇE (VÂZIH) | Mustafâ Vâzıh | Araş. Gör. Giyasi BABAARSLAN |
Görüntüle | ||
| 10 | MEVRİDÜ’L-VÜSÛL FÎ MEVLİDİ’R-RESÛL (İBRÂHÎM ZİKRÎ) | İbrâhîm Zikrî | Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal |
Görüntüle | ||
| 11 | ED-DÜRERÜ'L-MÜNTAHABÂTÜ'L-MENSÛRE FÎ ISLÂHİ'L-GALATÂTİ'L-MEŞHÛRE / GALATÂT-I HAFÎD EFENDİ | Hafîd, Mehmed Hafîd Efendi | Doç. Dr. Ramazan Ekinci |
Görüntüle | ||
| 12 | TARÎKÜ'L-İHTİSÂR | Nûrî, Osman Hanyevî | Prof. Dr. Orhan Kurtoğlu |
Görüntüle | ||
| 13 | TUHFETU SABRÎ AN-LİSÂNİ BULGARÎ | Mehmed Sabrî | Dr. Öğr. Üyesi Özkan Uz |
Görüntüle | ||
| 14 | RAVZ-I VERD | Şâkir, Ahmed Paşa | Prof. Dr. Ramazan Sarıçiçek |
Görüntüle | ||
| 15 | KENZ-İ FUSAHÂ (ABBAS KEMÂL EFENDİ) | Abbas Kemâl Efendi, Kerküklü | Diğer Öznur ÖZER |
Görüntüle | ||
| 16 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Abdülkerîm Abdî Efendi | Prof. Dr. Beyhan KESİK |
Görüntüle | ||
| 17 | MEVLİD (ABDÎ) | Abdî | Doç. Dr. Hasan Kaya |
Görüntüle | ||
| 18 | DÎVÂN (ABDÎ) | Abdî, Şarkîkarahisarlı | Dr. Hacer SAĞLAM |
Görüntüle |