MENÂSIK-I HAC (GUBÂRÎ)
hac rehberi
Gubârî, Abdurrahman Efendi (d. ?/?-ö. 974/1566)

ISBN: 978-9944-237-87-1


Gubârî mahlasıyla şiirler yazan Abdurrahman Efendi’nin (ö. 974/1566) hacı adaylarını bilgilendirmek için kaleme aldığı eser. Mesnevi nazım şekli ve aruzun “feʻilâtün mefâʻilün feʻilün” veznine sahip olan Menâsık-ı Hac, toplam 700 beyitten müteşekkildir. Gubârî, bu eseri hac yolculuğuna niyetlenen kişileri hac yolculuğu ve hac ibadeti hakkında bilgilendirmek amacıyla kaleme almıştır. Eserde haccın farz, vacip, sünnet ve müstehap hükmündeki amelleri ile hac esnasında işlenmesi yasak olan fiiller ve bunlara verilecek cezalar ele alınmıştır. Aynı türde kaleme alınan birçok eserin aksine eserde, Medine ve Ravza-i Mutahhara’ya yer verilmemiştir. Hacı adaylarına sadece haccın rükünleri belirtilmekle yetinilmemiş, onların rahat ve huzurlu bir şekilde ibadetlerini tamamlamaları için birtakım tavsiyelerde de bulunulmuştur. Yine hacı adaylarının tam bir hacı olmaları için yer yer dini ve ahlâkî nasihatler de yapılmıştır. Menâsık-ı Hacc’ın dili, didaktik amaçlı kaleme alındığı için oldukça sadedir. Hadis ve ayet iktibasları, çeşitli kıssalar ve peygamberlere telmihler Gubârî’nin anlatım esnasında sıkça başvurduğu yöntemlerden biridir.

Eser, tespit edilen üç nüshası üzerinden (Millet Ktp., Ali Emîri Manzum, nr. 819, 820; Süleymâniye Ktp., Yazma Bağışlar, nr. 2411/2) bir yüksek lisans tez çalışmasına konu olmuştur (Gül 2006).

Şairin biyografisi için bk. “Gubârî, Abdurrahman Efendi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/gubari-abdurrahman-efendi.

Eserden Örnekler


Der-beyân-ı Menâsik-i Hac

Dinle ey sâlik-i mesâlik-i hac

Yazmışam sana bir Menâsik-i Hac


Muhtasardur müfîddür gâyet

Matlab-ı müstefîddür gâyet


Tâ bunı okuyup amel idesin

Haccını yaʻni bî-halel idesin


Her varan hacıya inanma sakın

Yile uyma suya tayanma sakın


İdeyin dir iken seni irşâd

Haccını câhil itmesün ifsâd


Bil ki sen haccı ehl-i Mekke bilür

Hem dahi fecci ehl-i Mekke bilür


İstitâʻat olana farzdur hac

Ehl-i İslâm eylemez buna lec


Ehl-i İslâm olanlar eyler hac

Her ne denlü baʻîd olursa da fec

[…]

Kaʻbe’yi bir kişi ki hac itse

Dûr ü nezdik katʻ-ı fecc itse


Anun içün didi Resûl-ı kerîm

Olur ana harâm nâr-ı cahîm  (Gül 2006: 66-67).

Kaynakça


Gül, Âmine (2006). Abdurrahman Gubârî’nin Hayatı Eserleri ve Menasik-İ Hac Adlı Eseri (Edisyon Kritik). Yüksek Lisans Tezi), İstanbul: Marmara Üniversitesi.

Atıf Bilgileri


KAPLAN, Yunus. "MENÂSIK-I HAC (GUBÂRÎ)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/menasik-i-hac-gubari. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 DÎVÂN (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
2 KA'BE-NÂME- (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
3 ŞEBİSTÂN-I HAYÂL (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
4 YÛSUF U ZÜLEYHÂ (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Prof. Dr. Melike Gökcan
Görüntüle
5 TERCÜME-İ TÂRÎH-İ CENNÂBÎ (GUBÂRÎ ?) Mehmed Efendi el-Gubârî (?) Araş. Gör. Kadim Polat
Görüntüle
6 GAZAVÂT-I MİDİLLÎ (GUBÂRÎ ) Derviş Gubârî (?) Araş. Gör. Kadim Polat
Görüntüle
7 ŞÂH-NÂME/SÜLEYMÂN-NÂME (GUBÂRÎ) Gubârî, Abdurrahman Efendi Doç. Dr. Çetin Kaska
Görüntüle
8 DÎVÂN (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
9 MÜNŞE’ÂT (CA’FER) Ca’fer, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dr. Fatma Meliha Şen
Görüntüle
10 TERCEME-İ CÂMEŞÛY-NÂME (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Dr. Öğr. Üyesi Ozan Kolbaş
Görüntüle
11 KİTÂB-I TÂLİ'-İ MEVLÛD / TÂLİ’-İ MEVLÛD-İ KEBÎR (FİRDEVSÎ) Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî Doç. Dr. Himmet BÜKE
Görüntüle
12 HEŞT BİHİŞT / KİTÂBÜ’S-SIFÂTİ’S-SEMÂNİYYE FÎ ZİKRİ’L-KAYÂSIRETİ’L-OSMÂNİYYE (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlîsî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
13 ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MA’NEVÎ (İDRÎS) İdrîs, İdrîs-i Bitlisî Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Görüntüle
14 ŞEHRENGÎZ DER-MEDH-İ CÜVÂNÂN-I EDİRNE / ŞEHRENGÎZ-İ EDİRNE (MESÎHÎ) Mesîhî, Îsâ Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
15 DÎVÂN (ŞÂMÎ) Şâmî, Şâmlıoğlu Mustafâ Bey Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
16 HEFT PEYKER (ABDÎ) Abdî Dr. Öğr. Üyesi ASLI AYTAÇ
Görüntüle
17 CEMŞÎD Ü HURŞÎD (ABDÎ) Abdî Prof. Dr. Adnan Ince
Görüntüle