MENÂKIB-I ŞEYH BURHÂNEDDÎN (MEHMED ŞERÎF)
Zeyniye Tarikatinin Eğirdir kolundaki meşayihin menkıbeleri
Mehmed Şerîf (d. ?/?- ö. 1040/1631)

ISBN: 978-9944-237-87-1


17. yüzyılda kaleme aldığı tercüme türü metinlerle dikkate çeken Eğirdir kökenli Mehmed Şerîf Efendi’nin  başta dedesi Şeyh Burhâneddîn olmak üzere, Zeyniye tarikatının Eğirdir koluna mensup şeyhlerinin menkıbelerini derlediği Türkçe eseridir. Eserinin mukaddimesinde belirttiğine göre yazar, III. Mehmed’in Eğri seferi dönüşünde kendisinden evvel Halîfe-zâde tarafından dedelerinin bir araya getirilen menkıbelerini yeniden tertip edip Gazanfer Ağa ve Valide Sultan vasıtasıyla padişaha sunmuştur.

Mukaddime kısmından sonra eserde müellifin de dedeleri bulunan şeyhlerin menkıbelerine yer verilir. Bu anlamda Hoy’dan hicret edip Eğirdir’in vatan edinen Şeyhülislam Berda’î’den başlayarak Pîrî Halîfe, Şeyh Mehmed Çelebi (Muhyiddîn Dolu) ve Şeyh Burhâneddîn’in menkıbeleri tasnif ve tertip edilmiştir. Mehmed Şerîf, kendisinden evvel Halîfe-zâde Mehmed’in ilk defa oluşturduğu iskelet metni aynıyla kullanmış; ancak gerek gördüğü yerlerde bazı eklemeler yapmış, eksiklik hissettiği yerleri tamamlamıştır. Baştaki mukaddime bölümü bir yana bırakılırsa; yazarın özellikle belirttiği bu eklemelerden biri, Şeyh Muhyiddîn Çelebi’nin günümüzde Hızır-nâme diye literatüre geçen Dîvân’ından yapılan beyit iktibaslarıdır. Müellif alıntıladığı bu şiir parçalarını adeta bir şerh gibi açıklayıp neye binaen yazıldıklarına dair ön bilgi vermektedir. Bu şiir alıntılarının yanında Şerîf Mehmed, Halîfe-zâde’nin metninden sonra Tezyîl başlığı altında, kendisinin bizzat şahit olduğu veya yakın dostlarından işittiği menkabeleri de ek olarak verir. Bu tezyilin sonunda da Şeyh Burhâneddîn’in üç koldan Hz. Peygamber’e uzanan şecerelerini verir. Menâkıb-ı Şeyh Burhâneddîn’in, Mehmed Şerîf’ten sonra aynı aileden gelen Seyyid Hüseyin adlı biri tarafından üçüncü bir sürümü daha yazılmıştır. 1644 tarihinden sonra oluşturulduğu anlaşılan bu sürümün Şeyh Muhyiddîn Çelebi’nin Hızır-nâme adıyla bilinen Divân’ı ile birlikte olan birkaç nüshası bulunmaktadır (Ayrıntılı bilgi için bk. Yazar 2012: 83-110).

Eser Sadık Yazar tarafından tenkitli olarak neşredilmiştir (Yazar 2012).

Şairin biyografisi için bk. “Mehmed Şerîf”. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/mehmed-serif.

Eserden Örnekler


Akrabâmuzdan Seyyid Haydar Efendi rivâyet ider ki, merhûm Sultân Selîm ile Sultân Bâyezîd muhârebesinde babam Seyyid Abdülhabîr Çelebi, “Kaziyye neye müncer olur ola, bir haber alayım.” diyü Şeyh Burhân Efendiye teveccüh itmiş. Şeyhi tenhâ düşürüp ba‘zı söz açup “Acabâ şehzâdelerüñ ahvâli neye müncer olur ola” diyüp Sultân Bâyezîd tarafını tutup anun gâlib olmasına müte‘allık söz söylemiş. Şeyh “Yok yok Çelebi, saltanat Sultân Selîm tarafınundur, mansûr u muzaffer olacak inşâ’allâh ta‘âlâ Sultân Selîmdür” buyurmışlar. Fi’l-hakîka buyurdukları gibi olmış (Yazar 2012: 248-249).

Kaynakça


Uysal, Seda (2011). Şerîf Muhammed Efendi’nin Menâkıbu’l-Evliyâ’sı (İnceleme-Metin-İndeks). Yüksek Lisans Tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi.

Yazar, Sadık (2012). Eğirdirli Münevver Bir Ailenin Hikâyesi: Şerîf Mehmed'in Menâkıb-ı Şeyh Burhâneddîn'i. İstanbul: Okur Akademi.

Atıf Bilgileri


Yazar, Sadık. "MENÂKIB-I ŞEYH BURHÂNEDDÎN (MEHMED ŞERÎF)". Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü, http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/menakib-i-seyh-burhaneddin-mehmed-serif. [Erişim Tarihi: 27 Şubat 2026].


Benzer Eserler

# Madde Yazar Madde Yazarı İşlem
1 TERCÜME-İ MÜNÂZARA-İ TÛTÎ VÜ ZÂĞ (MEHMED ŞERÎF) Mehmed Şerîf Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
2 TERCÜME-İ ED-DÜRRÜ'L-MUNAZZAM FÎ SIRRÎ İSMİ'L-A'ZAM/TERCÜME-İ MİFTÂH-I CİFRÜ'L-CÂMÎ' VE MISBÂHU'N-NÛRİ'L-LÂMİ' (MEHMED ŞERÎF) Mehmed Şerîf Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
3 TERCÜME-İ MESÂLİKÜ’L-MEMÂLİK (MEHMED ŞERÎF) Mehmed Şerîf Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
4 DÂSİTÂN-I FERRUH U HÜMÂ / KISSA-İ HÜMÂ VÜ FERRUH/ KİTÂB-I FERRUH-NÂME/ TERCÜME-İ FERRUH-NÂME (MEHMED ŞERÎF) Mehmed Şerîf Tuba Durmuş
Mehmet Gürbüz
Görüntüle
5 NAKÎBÜ’L-EŞRÂF DEFTERİ (MEHMED ŞERÎF) Mehmed Şerîf (ö. 1040/1631) Prof. Dr. Sadık Yazar
Görüntüle
6 LEMEZÂT-I HULVİYYE EZ LEMEÂT-I ULVİYYE (MAHMUD CEMALEDDİN HULVÎ) Mahmud Cemaleddin el-Hulvî Diğer Özlem Şamlı
Görüntüle
7 AHBÂRÜ’L-'İBER (ZA’ÎFÎ, MUHAMMED) Za'îfî, Muhammed Doç. Dr. Necmiye Özbek Arslan
Görüntüle
8 KIRK HADİS TERCÜMESİ (FEYZÎ-İ KEFEVÎ) Feyzî-i Kefevî Prof. Dr. Adem Ceyhan
Görüntüle
9 ZÜBDETÜ'N-NESÂYİH VE UMDETÜ'T-TEVÂRÎH (IYÂNÎ) Iyânî, Cafer Iyânî Bey Prof. Dr. Osman Ünlü
Görüntüle
10 RÂZ-NÂME FÎ MENÂKIBİ'L-ULEMÂ VE'L-MEŞÂYİH VE'L-FUZELÂ (KEFEVÎ HÜSEYİN) Kefevî, Hüseyin ismail Aksoyak
Görüntüle
11 ES-SEYFÜ'L-MESLÛLÜ FÎ ŞERHİ'R-RESÛLİ (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafa b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
12 HADÎS-İ ŞERÎFLER MECMUASI (MUSTAFÂ b. BÂLÎ) Mustafâ b. Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
13 HÂŞİYE ALÂ ŞERHİ MİFTÂH (MUSTAFA b. BÂLÎ) Mustafâ bin Bâlî Araş. Gör. Oğuzhan Et
Görüntüle
14 TUHFE-İ ŞEMSÎ (ŞEMSÎ) Şemsî, İsfendiyar-zâde Şemsî Ahmed Paşa Prof. Dr. Yunus KAPLAN
Görüntüle
15 KARAMAN-NÂME (ŞİKÂRÎ) Şikârî Araş. Gör. Mizan Coşkun Özgür
Görüntüle